რა შეიცვალა იძულებითი ნარკოტესტირების პრაქტიკაში

სამართალი

რა შეიცვალა იძულებითი ნარკოტესტირების პრაქტიკაში

2016 ოქტ 7 16:17:12

"ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი" მორიგ კვლევას აქვეყნებს, რომელიც იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმების ხარვეზებსა და კანონის ბუნდოვანებებს ეხება. 

კვლევის თანახმად, "იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმება არის 12 საათიანი შესაძლებლობა სამართალდამცავებისთვის, განახორციელონ კონტროლი კონკრეტულ პირებზე და შეუზღუდონ მათ ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები. აღნიშნულ მექანიზმზე არსებული შიდა და გარე კონტროლის არაეფექტურობა, ასევე გასაჩივრების მარეგულირებელი ნორმების ბუნდოვანება ფაქტობრივად სამართლებრივი დაცვის გარეშე ტოვებს მოქალაქეს".

"ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი" დაინტერესდა, რა შეიცვალა პრაქტიკაში შს მინისტრის #725 ბრძანების ამოქმედების შემდეგ და არსებული ვითარების შესწავლის მიზნით, წინასწარ შედგენილი სტანდარტული კითხვარების გამოყენებით ინტერვიუები ჩაატარა. ინტერვიუებში მონაწილეობა მიიღეს იმ პირებმა, რომლებიც 2015 წლის ოქტომბრის შემდეგ იყვნენ გადაყვანილი იძულებით ნარკოლოგიურ შემოწმებაზე (საერთო ჯამში 16 რესპონდენტი). ამდენად, წარმოდგენილ დოკუმენტში მოცემული შეფასებები ემყარება ერთი მხრივ ნარკოტესტირების საკითხის მომწესრიგებელი ნორმატიული აქტების შეფასებას, მეორე მხრივ კი რესპონდენტების გამოკითხვის შედეგების ანალიზს.

"იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმება ქართული ნარკოპოლიტიკის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო გამოვლინებაა, რომელიც ზედმიწევნით აღწერს მის არაეთიკურ და რეპრესიულ ბუნებას. 2015 წლის ოქტომბრამდე შემოწმებაზე გადაყვანის კონკრეტული საფუძვლები ნორმატიულად არ იყო გაწერილი და სამართალდამცავებს ზოგადი წესით, გონივრული ეჭვის საფუძველზე შეეძლოთ პირის იძულებით შემოწმებაზე გადაყვანა.

2015 წლის ოქტომბრიდან მოქმედებს შინაგან საქმეთა მინისტრის N725 ბრძანება, რომელიც შეეხება იძულებით ნარკოლოგიურ შემოწმებაზე პირთა გადაყვანის საფუძვლებსა და პროცედურებს. ბრძანებაზე მუშაობის პროცესში, სამუშაო შეხვედრებისას სამინისტროს წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ აღნიშნული ბრძანება იყო ადეკვატური და საკმარისი ნაბიჯი, რათა აღმოფხვრილიყო იძულებით ნარკოლოგიურ შემოწმებასთან დაკავშირებით პრაქტიკაში არსებული ძირითადი პრობლემები. სამინისტროს პოზიციას არ იზიარებდნენ ნარკოპოლიტიკაზე მომუშავე ორგანიზაციები და აქტივისტები და ახალ ბრძანებას თავიდანვე არასაკმარისად აფასებდნენ არსებული გამოწვევების ფონზე. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ბრძანების ამოქმედებიდან რამდენიმე თვეში საქართველოს სახალხო დამცველმა კონსტიტუციური სარჩელით მიმართა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს სწორედ "ქუჩის ნარკოტესტირების" კონსტიტუციურობის თაობაზე, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს პრობლემის აქტუალურობასა და მნიშვნელობაზე", _ აღნიშნულია კვლევაში.

ორგანიზაციის ცნობით, იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმება არის 12 საათიანი შესაძლებლობა სამართალდამცავებისთვის, განახორციელონ კონტროლი კონკრეტულ პირებზე და შეუზღუდონ მათ ძირითადი უფლებები და თავისუფლებები. აღნიშნულ მექანიზმზე არსებული შიდა და გარე კონტროლის არაეფექტურობა, ასევე გასაჩივრების მარეგულირებელი ნორმების ბუნდოვანება ფაქტობრივად სამართლებრივი დაცვის გარეშე ტოვებს მოქალაქეს.

"გარდა საკანონმდებლო ბუნდოვანებებისა და ხარვეზებისა, გასათვალისწინებელია უშუალოდ მექანიზმის ბუნებაც. იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმება, როგორც წესი, ტარდება სხვადასხვა უფლების შეზღუდვით, ზოგჯერ ის გამოიყენება ერთი და იმავე პირების მიმართ განმეორებითად, ხოლო უშუალოდ შემოწმებისას ხშირად აქვს ადგილი სამართალდამცავთა თვითნებობის ისეთ გამოვლინებებს, როგორებიცაა: საპირფარეშოთი სარგებლობის აკრძალვა, სამსახურებრივ ავტომანქანაში პირის ხანგრძლივი პერიოდით დაყოვნება, სატელეფონო ზარის განხორციელების უფლების შეზღუდვა და პირადი ნივთების უსაფუძვლო ჩამორთმევა.

მსგავსი პრაქტიკის დასრულებას ვერც შს მინისტრის ახალმა ბრძანებამ შეუწყო ხელი. კვლევის ფარგლებში გამოკითხული 16 პირიდან 9 მათგანმა განაცხადა, რომ ბრძანების შემდგომ ფაქტობრივად არაფერი შეცვლილა იძულებითი ნარკოტესტირების პრაქტიკაში, სამმა რესპონდენტმა აღნიშნულ კითხვაზე პასუხისგან თავი შეიკავა. დანარჩენი გამოკითხულები კი ძირითადად საუბრობენ წამებისა და ცემის, აგრეთვე ნარკოტიკული საშუალების "ჩადების" პრაქტიკის გაქრობაზე. თუმცა, ყველა გამოკითხული მიუთითებს ნარკოტესტირებისას სამართალდამცავთა მხრიდან განხორციელებულ სხვადასხვა დარღვევაზე. მსგავსი პრაქტიკების მთავარი მიზანი კი, როგორც წესი, პირის იძულებაა, მონაწილეობა მიიღოს ექპსპერტიზაში. ამავდროულად, ამგვარი მექანიზმი შესაძლოა ემსახურებოდეს პოლიციასთან თანამშრომლობაზე დაყოლიებას, მოქალაქეთა აქტივობის (პოლიტიკური თუ სამოქალაქო) დაბრკოლებას, ან აღკვეთას თუ სხვა კანონგარეშე მიზანს.

იძულებითი ნარკოტესტირების მექანიზმი უკვე დიდი ხანია აღარ ემსახურება თავის ფუნდამენტურ მიზანს - შეამციროს ნარკოტიკული საშუალების მოხმარება და მისი მოხმარებით გამოწვეული ზიანი. ნორმალურ ვითარებაში, იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმება გამოიყენება სწორედ ისეთ შემთხვევებში, როდესაც სამართალდამცავები უშუალოდ, საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილას შეესწრებიან ნარკოტიკული საშუალების მოხმარების ფაქტს, ან არსებობს ობიექტური და სარწმუნო ინფორმაცია, რომ პირი ნარკოტიკული თრობის ქვეშ ახორციელებს სხვა საზოგადოებრივი რისკის შემცველ ქმედებას (მაგალითად ავტომანქანის მართვა). ასეთ დროს, ცხადია გამართლებულია პირის უფლებების შეზღუდვა და მის მიმართ კონკრეტული იძულებითი ღონისძიებების განხორციელება, რადგან მეორე მხარეს უფრო მაღალი ლეგიტიმური ინტერესები დგას.

სამწუხაროდ, საქართველოში არსებული ნარკოტესტირების პრაქტიკა არათუ რომელიმე ინდივიდუალური ან საზოგადოებრივი სიკეთის დაცვისკენაა მიმართული, არამედ პირიქით, აღნიშნული მექანიზმი იწვევს ათიათასობით ადამიანის სტიგმატიზაციას, ან უკვე არსებული სტიგმის გაძლიერებას. კითხვარებიდან გამოჩნდა, რომ რესპონდენტების აბსოლუტური უმრავლესობა იყო წარსულში ნასამართლევი, ან ადმინისტრაციულ სახდელდადებული ნარკოტიკული საშუალების მოხმარებისთვის. შესაბამისად, მათი შემოწმებაზე გადაყვანის ერთ-ერთი უმთავრესი საფუძველიც სწორედ წარსული კანონთან კონფლიქტია. პოლიციის ამგვარი მიდგომა კი ერთხელ უკვე სასჯელ თუ სახდელმოხდილი პირის მიმართ გამორიცხავს მის რესოციალიზაციას და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში სრულყოფილად ჩართვას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია მთლიანად ახლებურად ჩამოყალიბდეს იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმების მარეგულირებელი კანონმდებლობა, რომლის ფარგლებშიც ნათლად განისაზღვრება:

·        იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმების საფუძვლები, რომელიც დაკავშირებული იქნება ნარკოტიკული საშუალების საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილას მოხმარებასთან, ან თრობის ქვეშ მყოფის მიერ სხვა მომეტებული რისკის მქონე ქმედების განხორციელებასთან;

·        ნარკოლოგიურ შემოწმებაზე ნებაყოფლობით წარდგენის პროცედურები, რომლებიც პირს მისცემს შესაძლებლობას, საკუთარი პატივისა და ღირსების შელახვის გარეშე, მისივე ინფორმირებული გადაწყვეტილებით მიიღოს ექსპერტიზაში მონაწილეობა;

·        პირის ნარკოლოგიურ დაწესებულებაში იძულებით მიყვანის პროცედურები, აგრეთვე მის მიერ ექსპერტიზაში მონაწილეობაზე უარის თანმდევი სამართლებრივი შედეგები;

·        პირის იძულებით წარდგენის მიზნით დაკავების გამოყენების კანონისმიერი საფუძვლები, დაკავების საფუძვლების წარმოშობის და გაქარწყლების ეტაპები, რა დროსაც მინიმუმამდე იქნება დაყვანილი სამართალდამცავთა თვითნებობის რისკები;

·        იძულებითი ნარკოლოგიური შემოწმების სასამართლო წესით გასაჩივრების მოქნილი და ნათელი პროცედურები, რომელიც მოქალაქეებს საკუთარი უფლებების ეფექტურად დაცვის შესაძლებლობას მისცემს", _ აღნიშნულია კვლევაში.

კვლევის სრული ვერსია 




 ახალი ამბები
  • თენგიზ ცერცვაძე: ჩვენგან იღებენ მაგალითებსმსოფლიოს წამყვანი ქვეყნების სპეციალისტები კორონავირუსთან ბრძოლის საკითხზე კონსულტაციებს ქართველ ეპიდემიოლოგებთან გადიან. ამის შესახებ „იმედის კვირის“ ეთერში ინფექციური საავადმყოფოს დირექტორმა თენგიზ ცერცვაძემ განაცხადა. „არ ვიცი რატომ გვაქვს ეს რაღაც საკუთარი თვითდამცირების განწყობა, რომ აუცილებლად სხვაგან უკეთესია. რომელი მოდელი ჯობია დღეს? პირდაპირ ვამბობ, არცერთი არ ჯობია დღეს ჩვენს მოდელს. ჩვენგან იღებენ მაგალითებს. ამის შესახებ ცნობილია, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია აცხადებს. ყოველდღე გვიკავშირდებიან წამყვანი ქვეყნებიდან: გერმანიიდან, საფრანგეთიდან, ესპანეთიდან და ჩვენგან იღებენ კონსულტაციებს. ორშაბათს ტეხასიდან, ამერიკიდან გვაქვს ჩართვა და ჩვენგან უნდა მიიღონ კონსულტაციები“, - განაცხადა ... ...
  • ყვარელში ხანძარს 92 წლის ქალი ემსხვერპლაყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბუეში ხანძარს 92 წლის ქალი ემსხვერპლა. ინფორმაცია "გურია ნიუსს" მერის წარომამდეგენლმა აღნიშნულ თემში, გოდერძი ჭიტაშვილმა დაუდასტურა. არსებული ინფორმაციით, ქალი სახლში მარტო იმყოფებოდა და დროულად გამოსვლა ვერ შესძლო. რა გახდა ხანრის გამომწვევი მიზეზი, ჯერჯერობით, ... ...
  • გურჯაანში ფეხბურთის თამაში ადგილობრივებს 3 000 ლარი დაუჯდათ _ დაჯარიმებულია 11 პირიგურჯაანის მუნიციალიტეტის სოფელ ველისციხეში ფეხბურთის თამაშის გამო,  11 პირი 3 000 -3 000 ლარით დაჯარიმდა. აღნიშნული ინფორმაცია "გურია ნიუსს" გურჯაანის მერმა არჩილ ხანდამაშვილმა დაუდასტურა. მუნიციპალიტეტის სამსახურთან ერთად დილის 5 საათიდან გამოსულები ვართ და ვაფრთხილებთ ყველას, რომ არ იყოს თავშეყრა, დავუდგეთ ჯანდაცვის სამინისტროს გვერდზე. მაქსიმალურად უნდა შევინარჩუნოთ ის მდგომარეობა, რასაც ჰქვია იდიალური მდგომარეობა და დაჭერა ამ პანდემიისა. იმედია, გაითვალისწინებენ და კარგად გაითავისებენ, რას ნიშნავს ეს საფრთხე. მიუხედავად ამისა, არ გაითვალისწინეს ჩვენი გაფრთხილება და პოლიცია იძულებული გახდა, ზომები მიეღო“,_ გვითხრა გურჯაანის მერმა. ... ...
  • დეკანოზი ილია ჭიღლაძე: ისტერიკა ბოლო ჟამზე სრული უმეცრებაა„ყოველგვარი ისტერიკა ბოლო ჟამზე არის სრული უმეცრება, ძვირფასებო!“ _ წერს სოციალურ ქსელში დეკანოზი ილია ჭიღლაძე. „ისტორიას ამაზე საშინელი პანდემიები და შიმშილობები ახსოვს, ამდენად არაფერი უჩვეულო არ ხდება ახლა. ყოველგვარი ნიჰილიზმის დანერგვა არის სიჩლუნგე და პრიმიტივიზმი. პრობლემას უნდა მივუდგეთ გონივრულად და პრაგმატულად, რაც შეეხება ბოლო ჟამს, ესაა ღვთის უმთავრესი საიდუმლო და არავინ იცის მისი თარიღი, ესაა უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტეს არაერთგზისი სწავლება. ძალიან ცუდია, როდესაც ცალკეული სასულიერო პირი აიგნორებს წმინდა წერილის სიტყვებს და პანიკას თესავს, ჰგონია რომ დაშინებულ-დაზაფრული მრევლი უფრო მორწუნე იქნება, სინამდვილეში ესაა ცრუმეტყველება“,_ წერს თვის ფეისბუქგვერდზე დეკანოზი ილია ჭიღლაძე. ... ...
  • პრეზიდენტი: ბრძოლის ახალ ეტაპს ვიწყებთსაქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი მარნეულის მუნიციპალიტეტის შესასვლელთან მდებარე გამშვებ პუნქტთან არსებულ მდგომარეობას გაეცნო, რომელზეც ჯანდაცვის, შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და საქართველოს თავდაცვის ძალების წარმომადგენლები არიან განლაგებულნი.პრეზიდენტმა მადლობა გადაუხადა ჯანდაცვის უწყების, შსს-სა და თავდაცვის ძალების წარმომადგენლებს, რომლებიც თავდაუზოგავად, დღე და ღამე ერთობლივად და ორგანიზებულად მუშაობენ და უდიდესი წვლილი შეაქვთ კორონავირუსის წინააღმდეგ ბრძოლაში...ქვეყნის ყველა რეგიონში ყველა მოქალაქე ერთნაირადაა დაცული. აქ ძალიან ბევრი სინჯი ჩატარდა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ყველა ზომაა გამოყენებული იმისათვის, რომ ადამიანები მაქსიმალურად იყვნენ დაცულები. ჩვენ ახლა ახალ ფაზაში შევდივართ, რომელიც შესაძლოა, ბევრად უფრო მძიმე აღმოჩნდეს, ამიტომ ყველა მზად უნდა იყოს ამისათვის. ყველას ერთმანეთის მიმართ ბევრად უფრო მეტი სიფრთხილე დაგვჭირდება, ჩვენ პასუხისმგებელნი ვართ, რადგან შესაძლოა, სახელმწიფომ ყველაფერი გააკეთოს, მაგრამ საკმარისია ერთმა ადამიანმა დაარღვიოს სიფრთხილის ნორმები და ამას ძალიან მძიმე შედეგი ჰქონდეს. მე დღეს აქ მოსვლით, უპირველესად, მინდოდა მადლობის გადახდა იმ ადამიანებისათვის, ვინც ჩვენთვის იბრძვიან და ასევე, გამეფრთხილებინა ყველა - ჩვენ ახლა ბრძოლის ახალ ეტაპს ვიწყებთ, როცა ყველანი შემართებით და სიფრთხილით უნდა ვიყოთ და ვიცოდეთ, რომ ჩვენ ყველა ვართ პასუხისმგებელი ერთმანეთის ჯანმრთელობაზე“, - აღნიშნა საქართველოს ... ...

არქივი


კარმიდამო ჩემი

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...