ადრეული ქორწინება _ რა საფრთხის წინაშე დგანან მოზარდები

საზოგადოება

ადრეული ქორწინება _ რა საფრთხის წინაშე დგანან მოზარდები

2019 აგვ 14 11:30:10

მოზარდობის ხანა ერთგვარი ხიდია ბავშვობასა და მოწიფულობას შორის. ის 10 წლიდან 16 წლამდე ასაკს მოიცავს, თუმცა, მეცნიერების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ეს პერიოდი შედარებით გვიან, 19 წლის ასაკში სრულდება ან უფრო მეტიც, 25 წლამდე ადამიანი ჯერ კიდევ ვითარდება და ის ჩამოყალიბებული პიროვნება არ არის.

ფსიქოლოგმა ერიკ ერიკსონმა შექმნა 8 ეპატისგან შემდგარი თეორია ადამიანის ფსიქოსოციალური განვითარების შესახებ, სადაც გარდატეხის ასაკი 12-18 წელი, აღწერილია, როგორც პერიოდი, როცა მოზარდები საკუთარ თავს ეკითხებიან “ვინ ვარ და საით მივდივარ“.

ამ ასაკისთვის ბავშვებში იზრდება იმის განცდა, რომ მათთვის მნიშვნელოვანი და ფასეულია სხვების აზრი მათ შესახებ. ამ ასაკში ყალიბდება სექსუალური იდენტურობა, რომელიც მოიცავს სექსუალურ ორიენტაციას. ამ ასაკში მოზარდები ხშირად განიცდიან იმედგაცრუებას, აქვთ ერთმანეთში არეული გრძნობების და ემოციების ნაზავი. ამ პერიოდისთვის, ზოგ ბავშვს განსაკუთრებით უყვარს მანქანები, მუსიკა, ზოგი სხვადასხვა რელიგიურ ჯგუფებში ერთიანდება. ერიკსონის ხედვით, ამ პერიოდისთვის მოზარდების უმეტესობას უჩნდება საკუთარი იდენტურობის განცდა. თუკი მოზარდმა ვერ შეძლო საკუთარი იდენტურობის განსაზღვრა, უვითარდება იდენტურობის კრიზისი.

ის თვითონ ირჩევს საკუთარ იდეოლოგიას და ამიტომ ხშირად ხდება კონფლიქტი მოზარდებს და დიდებს შორის.

ავსტრიელი ნევროლოგი და ფსიქოანალიზის ფუძემდებელი, ზიგმუნდ ფროიდი მიიჩნევს, რომ სწორედ გარდატეხის პერიოდში არის ფსიქოსექსუალური განვითარება თავისი განვითარების პიკში.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდში მნიშვნელოვანია მოზარდებთან საუბარი მოსალოდნელ ცვლილებებზე და პრობლემების დაძლევაში ხელშეწყობა, სამწუხაროდ, ისინი მშობლებისგან მხარდაჭერის ნაცვლად რიგ შემთხვევებში განსაკუთრებით დიდი პრობლემის - ადრეული ქორწინების, ბავშვობის ასაკში დაქორწინების წინაშე დგებიან.

ადრეული ქორწინება შეიძლება იყოს იძულებითი მაგალითად, გარიგებით ან არასრულწლოვნის  გაუაზრებელი თანხმობით.

საქართველოს კონსტიტუციით, ქორწინების ასაკად 18 წელია დაწესებული, თუმცა, შინაგან საქმეთა  სამინისტროს ინფორმაციით, 12-14 წლის გოგოებში ნაადრევი ქორწინების სავარაუდო მსხვერპლია 16%, ხოლო 15-16 წლის გოგოებში - 82%, 16 წელს ზემოთ კი ნაადრევი ქორწინების სავარაუდო მსხვერპლი 2 %-ია.

არის თუ არა მზად არასრულწლოვანი იმ პასუხისმგებლობისთვის, რასაც ოჯახი ჰქვია, რა სახის ტრავმები შეიძლება გამოიწვიოს ადრეულმა ქორწინებამ  -ამ საკითხებზე ,,გურია ნიუსი’’ ფსიქიკური ჯანმრთელობის სპეციალისტს, გიორგი დონაძეს ესაუბრა.

როგორც დონაძე ამბობს, მოზარდი ამ ასაკში არ არის ფსიქოლოგიურად მომწიფებული ახალი სოციალური როლისათვის, რასაც ოჯახის შექმნა ჰქვია და ეს მისთვის იქნება დიდი ტვირთი, რაც მჭიდროდ კავშირშია ტრავმულ გამოცდილებასთან, რომელიც ბუნებრივია, მის ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობას უქმნის საფრთხეს.

იძულებითია თუ არა იძულებითი ქორწინება, დამანგრეველია  ორივე შემთხვევაში ბავშვისთვის, ამ დროს ბავშვი არ არის ემოციურად მომწიფებული და ეს  ბუნებრივია, არ აქვს გაცნობიერებული პასუხისმგებლობა რა არის ოჯახი, სექსუალური ურთიერთობა და ა.შ.  და ესეც ძალზედ ბუნებრივია და  მეტიც მისი ბუნებრივი მოთხოვნილება, რომ სამყარო შეიცნოს, კითხვაზე ეძებოს პასუხი ,,ვინ ვარ მე’’,  ერთობოდეს მეგობრებთან ერთად, გამოსცადოს სიყვარული, მიიღოს განათლება და განვითარდეს, ხოლო როდესაც მის ბუნებრივ განვითარების ეტაპს არღვევს ქორწინება, რომელიც უკვე მოზარდობის ეტაპის შემდგომი პერიოდების ერთ-ერთ ამოცანად ითვლება,  ბუნებრივია, რომ ესეთ დროს ადამიანებს უჭირთ ისედაც კრიზისულ პერიოდში ისეთი პასუხისმგებლობის აღება, მითუმეტეს, როდესაც ეს ხელოვნურად მოხვეულია,  რომელიც სრულიად არ ჯდება მისი განვითარების  ეტაპის ბუნებრივ  მახასიათებლებში,  ხშირად ტრავმული გამოცდილების შემცველია.

გოგოებს ქორწინებაში უფრო მეტი პასუხისმგებლობა აქვთ, თუნდაც,  შვილის გაჩენა. თავად ბავშვი ბავშვს აჩენს, რომლისთვისაც მზად არ არის და ბუნებრივია,  გაცნობიერებული არ აქვს რა ხდება მის თავს და შესაძლოა ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ამ ერთმა ფაქტმა, ფსიქიკური ჯანმრთელობის რიგი პრობლემების საფრთხის წინაშე დააყენოს, როგორც თავად  ის, ასევე ბავშვი. ხშირია ამ დროს საკუთარი შვილის და სოციალური როლის, დედის მიუღებლობა, რაც გამოწვეულია ხშირ შეთხვევაში მშობიარობის შემდგომი დეპრესიით. დეპრესია დაკავშირებულია როგორც წესი ისეთ სიმპტომებთან როგორიცაა მუდმივი გადაღლილობის შეგრძნება, უიმედობის და ემოციებისგან გადატვირთვის შეგრძნება, ძილის და კვების რეჟიმის დარღვევა, დანაშაულისა და უმნიშვნელობის შეგრძნება, ინტერესის დაკარგვა ისეთი აქტივობების მიმართ, რომლებიც ადრე სიამოვნებას გვანიჭებდა, ოჯახისა და მეგობრებისთვის თავის არიდება, ბავშვის მიმართ ინტერესის ნაკლებობა საკუთარი თავისთვის ან ბავშვისთვის ზიანის მიყენების შესახებ ფიქრები და განსაკუთერებული აგრესია იმ გარემოს მიმართ ვინც ქორწინებას შეუწყო ხელი“,_ამბობს დონაძე.

ფსიქოჯანმრთელობის სპეციალისტის თქმით, ტრავმებისგან ბავშვების დასაცავად საჭიროა განათლების დონის ამაღლება და სამართალდამცავების ეფექტური მუშაობა.

„საჭიროა ცნობიერების ამაღლება. ბავშვს უნდა ჰქონდეს იმის შეგრძნება, რომ ვერავინ აიძულებს ამ ნაბიჯის გადადგმას და უნდა მიმართოს საჭირო უწყებებს. ეს უნდა ისწავლებოდეს სკოლებში და თემებში, რადგან ძალიან ბევრი ბავშვი სკოლაში არ დადის და ჩართულია იძულებით შრომაში.  ადრეული ქორწინების პრევენციის გზაა ამ თემაზე ხმამაღლა საუბარი და ცნობიერების ამაღლება, მეტი განათლების მიცემა გოგონებისა და ბიჭებისთვის”,_თქვა დონაძემ.

ის აღნიშნავს, რომ  ფორმა უნდა გამოინახოს, როგორც მშობლებთან, მეურვეებთან და იმ ადამიანებთან, ვისაც ყოველდღური შეხება აქვთ ბავშვებთან და მოზარდებთან და ასევე ბუნებრივია პირველ ყოვლისა თავად ბავშვებთან და მოზარდებთან, სასაუბროდ. ამ ასაკის მოზარდი არ არის მზად ოჯახის შესაქმნელად, არც ფსიქოლოგიურად და არც ფიზიოლოგიურად.  მიუხედავად იმისა, რომ ქორწინება უფრო დიდი ტვირთია, ვიდრე სექსუალური ურთიერთობა რა თქმა უნდა ეს ურთიერთობა თუ ძალადობრივი არ არის. მშობლები უნდა მიხვდნენ, რომ საქალწულე აპკის გარღვევა არ ნიშნავს, რომ გოგონა აუცილებლად უნდა დააქორწინონ და ეს ბუნებრივი ეტაპია მოზარდისთვის, როდესაც ის ავლენს ინტერესს სექსის შესახებ  სხვადასხვა ფორმით.

ჩვენ რაც შეგვიძლია უნდა მივაწოდოთ მას სწორი ინფორმაცია მისი პერიოდისათვის დამახასიათებელი სექსუალური ქცევის   და მასთან დაკავშირებული საფრთხეების   შესახებ. ტაბუს და სტერეოტიპებთან ბრძოლის ერთადერთი გზა ისევ და ისევ განათლებაა. უნდა იყოს სკოლაში სწავლება, გავრცელდეს მეცნიერულ საფუძვლებზე დამყარებული ვიდეოები, რომელიც იქნება მოზარდისთვის გასაგებ ენაზე შექმნილი. მაქვს იდეა, რომ სანამ რეპროდუქციულ ჯანმრთელობას შევიტანთ, მანამდე სოციალური ურთიერთობის საგანი შევიტანოთ, ვისაუბროთ თემაზე რა არის სიყვარული, მოწონება, მეგობრობა და ამის შემდეგ მოხდეს გადასვლა რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე და ნელ-ნელა შევაგუოთ საზოგადოება, რომ ეს არის აუცილებელი ჩვენი შვილების დასაცვად არასასურველი ორსულობისგან, ნაადრევი ქორწინებისგან და იმ ტრავმებისგან, რაც შეიძლება განვითარდეს ამ მოვლენის შემდეგ”,_ამბობს დონაძე.

საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების აუცილებლობის შესახებ საუბრობს ასევე „გურია ნიუსთან“ მე-16 საჯარო სკოლის ფსიქოლოგი, უშანგი ჩირგაძეც.

მისი თქმით, მოზარდებს გარდატეხის ასაკში არ შეუძლიათ დამოუკიდებლად სწორი გადაწყვეტილებების მიღება, მაგრამ სკოლებში არ არსებობს ფსიქოგანათლება.

დაახლოებით, 13 წლიდან მოზარდს უჩნება სექსუალური ურთიერთობების მიმართ ინტერესი. ის ჯერ ჩამოყალიბებული პიროვნება არ არის, ვითარდება და შეუძლებელია, რომ ამ პერიოდში მიიღოს სწორი გადაწყვეტილება.

მნიშვნელოვანია ის გარემო პირობები, რასთან გვაქვს საქმე, რადგან სხვადასხვა რეგიონში  განსხვავებული მდგომარეობაა, განსკუთრებით ეთნიკური ჯგუფებში.  ქორწინების შედეგად მოზარდი სხვადასხვა სახის ტრავმას იღებს, როგორც ფიზიკურს, ისე ფსიქოლოგიურს და პოსტრავმული მდგომარეობის შედეგად შეიძლება სუიციდიც კი სცადოს.

ბავშვის განწყობა ძალიან საყურადღებოა, მაგრამ სკოლებში ფსიქოგანათლება არ არის, არც კანონმდებლობაა ბავშვთა უფლებების კონვენციასთან თანხვედრაში“,_ამბობს ჩირგაძე.

ფსიქიკური აშლილობების  ნახევარი  მოზარდობის პერიოდში ჩნდება, 14 წლის ასაკიდან. შემთხვევების უმეტესობა რჩება გამოვლენისა და ყურადღების გარეშე.

ადრეულ ქორწინებაში მყოფი გოგონები, როგორც წესი, ქმრის მშობლებთან ერთად ცხოვრობენ. აქედან გამომდინარე, ისინი ოჯახში ძალადობისა და ზეწოლის მიმართ განსაკუთრებით მოწყვლადი ხდებიან. ამასთანავე, მათზეა დაკისრებული მზრუნველობის ისეთი ფორმების შესრულება, როგორიცაა ოჯახის წევრების, ოჯახის ავადმყოფი წევრის, ბავშვის, მოხუცის და. ა.შ. მოვლა, საჭმლის მომზადება, სახლის მოვლა, სახლის დალაგება, სარეცხის გარეცხვა და. ა.შ.

ადრეულ ქორწინებაში მყოფი გოგონები ოჯახში ძალადობისა და სექსუალური ზეწოლის მომატებული საფრთხის ქვეშ იმყოფებიან. ოჯახში ძალადობის ძირითადი ტიპებია: ფიზიკური ძალადობა ცემა, ჯანმრთელობის დაზიანება, ისეთი მოქმედება, რომელიც იწვევს ფიზიკურ ტკივილს და ტანჯვას, ფსიქოლოგიური ძალადობა შეურაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, ეკონომიკური ძალადობა, იძულება,  სექსუალური ძალადობა.

ადრეული ქორწინება  განსხვავებულ გავლენას ახდენს ბიჭებსა და გოგონებზე. ზოგადად, მსოფლიოში ადრეულ ქორწინებაში მყოფი ბიჭების რაოდენობა გოგონებთან შედარებით გაცილებით ნაკლებია. ადრეული ქორწინება ქმნის პრობლემებს სოციალურ, ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ სფეროში.

ამავე თემაზე

ბავშვი და ქორწინება- ერთმანეთთან შეუთავსებელი მცნებები

 

 

 




 ახალი ამბები
  • "ვამხილოთ გურიის ფეოდალი მაჟორიტარები"-რას გეგმავს "სამოქალაქო მოძრაობა"15 დეკემბერს, "სამოქალაქო მოძრაობა" კამპანიის  "ვამხილოთ ფეოდალი მაჟორიტარების" ფარგლებში, გურიის მაჟორიტარებს არჩილ თალაკვაძესა და ნინო წილოსანს ამხელს. ალეკო ელისაშვილი მოსახლეობას დეპუტატების საქმიანობის კორუფციულ სქემებს გააცნობს და პროპორციული სისტემის უპირატესობებზე ისაუბრებს. როგორც „გურია ნიუსს“  „სამოქალაქო მოძრაობის“ პრესსამსახურში განუცხადეს, აღნიშნული კამპანია ჩოხატაურის ბაზრობის მიმდებარე ტერიტორიზე 12 საათზე  დაიწყება. კამპანიის ფარგლებში მოძრაობამ რამდენიმე რეგიონი უკვე ... ...
  • „საკვანძო საკითხია ტოლერანტობა და მრავალფეროვნება“: შეხვედრა ანასეულის ხანდაზმულთა სახლშიდღეს, ანასეულის ხანდაზმულთა სახლში, ოზურგეთის ახალგაზრდა პედაგოგთა კავშირის ინიციატივით, ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების დღე აღნიშნეს. ახალგაზრდების ინიციატივა იყო, რომ ანასეულის ხანდაზმულთა სახლში აღნიშნულიყო ეს დღე, რადგან  მათივე თქმით,  ეს ერთგვარი სიმბოლური კავშირია, აქ  მცხოვრებ  სხვადასხვა  ეთნოსის წარმომადგენლებს შორის. როგორც ღონისძიებაზე აღინიშნა, ბავშვებმა გადაწყვიტეს, ხანდაზმულებთან ერთად, გადაეღოთ ფილმი, რომელიც პრეზენტაციის დასაწყისში აჩვენეს და  ასევე მოემზადებინათ მათი ქვეყნის და კუთხის ტრადიციული კერძები,  რომ მერე დამსწრე საზოგადეობასთან ერთად დაეგემოვნებინათ. ფილმი უშუალოდ ეხებოდა ხანდაზმულთა ცხოვრების ისტორიებს.  თვითონ ჰყვებოდნენ თავიანთი ცხოვრების მნიშვნელოვან დეტალებს. _ ეს ფილმი მომზადდა ახალგაზრდების ჩართულობით.  ჩვენი ორგანიზაციისთვის  უმნიშვნელოვანესი  საკვანძო საკითხია  ტოლერანტობა და მრავალფეროვნება. ასევე მნიშვნელოვნია დღევანდელი დღე ახალგაზრდებისა და დამსწრე საზოგადოებისთვის, რადგან გულისხმობს ერთგვარი შინაგანი სოციალური პასუხისმგებლობის გაძლიერებას, რომ ყველა ჩვენგანი ვიყოთ სოციალურად პასუხისმგებლიანები, _თქვეს ინიციატორებმა. მეცნიერი ზაურ გაბრიჩიძე მიესალმა და საკუთარი  თვალსაზრისი მადლიერებით  გამოხატა.  -ძალიან სასიხარულოა, რომ ახალგაზრდები  არიან  ამ დღის ორგანიზატორები.  მადლობა ფილმის შემქმნელებს,  მის  გმირებს, რომლებმაც  საკუთარი ისტორიები გაგვიზიარეს. ცხოვრება ნაფოტოვით გვატარებს წინ და უკან და  ვინ სად აღმოვჩნდებით, არ ვიცით და მხოლოდ უფალმა უწყის.   ამიტომ საზოგადოების და  ერთმანეთის დახმარებით ბედნიერი გავხადოთ მათი ცხოვრება,  ვისაც ყურადღება მეტად სჭირდება.  ქედს ვიხრი ამ საოცრად გულწრფელი ისტორიების წინაშე, რაც ეკრანიდან მოვისმინეთ, _ თქვა თავის გამოსვლაში ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის განათლების, კულტურის, სპორტის და ახალგაზრდულ საკითხთა  და ჯანდაცვის და სოციალური სამსახურის  უფროსმა, მარინა ჯაფარიძემ. ღონისძიებაზე მოწვეული იყვნენ ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლები,  სოციალური სამსახურის წარმომადგენლები, ახალგაზრდა პედაგოგთა კავშირის პარტნიორი სკოლების წარმომადგენლები, ჟურნალისტები, ანასეულის უნივერსიტეტის  და ადგილობრივი თვითმმარტველობის ... ...
  • ვაჟა გაფრინდაშვილი ე.წ. სასამართლომ პატიმრობაში დატოვა ოკუპირებული ახალგორის ე.წ. რაიონულმა სასამართლომ ორთვიან წინასწარ პატიმრობაში დატოვა ექიმი ვაჟა გაფრინდაშვილი. ე.წ. სასამართლოს დახურულ სხდომას,  თავად ვაჟა გაფრინდაშვილიც ესწრებოდა ვლადიკავკაზელ ადვოკატთან ერთად. რუსეთის საოკუპაციო ძალებმა ცნობილი ექიმი-ტრავმატოლოგი ვაჟა გაფრინდაშვილი 9 ნოემბერს, ახალგორის რაიონში დააკავეს. მას დე ფაქტო ხელისუფლებამ ე.წ. საზღვრის განზრახ დარღვევის ბრალდება წაუყენა და 15 ნოემბერს ორთვიანი წინასწარი პატიმრობა ... ...
  • პატარა ანიტას მინსკში გადასაყვანად ამზადებენპატარა ანიტასთვის ოპერაციის გაკეთებაზე იტალიამაც უარი თქვა, ბავშვს ბელორუსიაში, კერძოდ კი მინსკში გასამგზავრებლად ამზადებენ. ამის შესახებ პოსტს სოციალურ ქსელში ანიტას ბებია, თამუნა გლურჯიძე ავრცელებს. „ბევრი მწერს, არ მიწყინოთ, ცალ-ცალკე ვერ გპასუხობთ, აქ გიპასუხებთ. ბელორუსია თანახმაა ბავშვის მიღებაზე, ამაში ჩვენი ხელისუფლება დაგვეხმარა. იმდენად გვიდგანან გვერდით თქვენთან ერთად, რომ იმედის დაკარგვის უფლებას არ მაძლევენ. ახლა მიმდინარეობს ბავშვის ავსტრიიდან ბელორუსიაში გადაყვანის ტექნიკური საკითხების მოგვარება,“_ წერს ... ...
  • წულუკიანი:"დეპუტატებმა მოსამართლეობის კანდიდატებს კენჭი თავისუფლად უყარეს"იუსტიციის მინისტრი თეა წულუკიანი უვადო მოსამართლეებთან დაკავშირებით ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩოს განცხადებას ეხმაურება. "ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩომ ადრეც გააკეთა განცხადება ამავე თემაზე და მასში ნათქვამი იყო, რომ თავად კანონი, რომელიც იქნა შემოღებული უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შესარჩევად, იყო წინ გადადგმული ნაბიჯი და რეალურად არ შეიძლება ამას არ დაეთანხმო, მაგრამ გუშინდელი განცხადება მოწმობს იმას, რომ მართალია უკეთესია ვიდრე იყო წარსულში, მაგრამ მისი სრულყოფა ყოველთვის შეიძლება და ამაზე მუშაობა ყველამ ერთად უნდა გავაგრძელოთ. რაც შეეხება კონკრეტულ გვარებსა და სახელებს, დეპუტატებმა თითოეულ მათგანს კენჭი უყარეს თავისუფლად და ყველანაირი ზეგავლენების გარეშე," - განაცხადა ... ...

არქივი

ზაფრანი

ყველაზე მსმელი ქალები მსოფლიოში

ცოტა ხნის წინ ამერიკელმა მეცნიერებმა...

რატომ ცოცხლობენ ქალები მამაკაცებზე დიდხანს

მამაკაცები ქალებზე უფრო ხანმოკლედ ცოცხლობენ....

რა უპირატესობებს ფლობენ ქალები მამაკაცებთან შედარებით

მოქნილობა _ კუნთებში ელასტინის მაღალი და...

რომელი ცხოველი ხართ ინდიელთა ჰოროსკოპით

რომელია თქვენი ტოტემის ცხოველი ინდიელთა...

სამკაულები, რომლებსაც უბედურება მოაქვს

ზოგიერთ სამკაულს თავისი მფლობელისთვის წარუმატებლობის...
კარმიდამო ჩემი

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...

საშიშია თუ არა ჯანმრთელობისთვის ლამინატის იატაკი

დღეს მოჭიმული იატაკი და ლამინატი...

როგორ ამოვიცნოთ ნატურალური თაფლი

ნამდვილი თაფლი არომატით გამოირჩევა ხელოვნურად...

უებარი საშუალება სიბერის შესაჩერებლად

მწვანილი ანელებს დაბერების პროცესს, აუმჯობესებს...

უებარი საშუალება გაციების წინააღმდეგ

ზამთრის მოახლოებასთან ერთად ვირუსებისა და...

მარილი _ უნიკალური გამაყუჩებელი საშუალება

თავის ტკივილით უამრავი ადამიანი იტანჯება....

ხურმა _ ჯადოსნური ხილი

ხურმა - ჩვენში დასავლეთ საქართველოში...

საშუალება, რომელიც კიბოს ამარცხებს

ლიკოპენს, რომელიც ბუნებრივი ძლიერი ანტიოქსიდანტია,...

უნიკალური მკურნალი მცენარე

მიუხედავად არაერთი მედიკამენტისა, საზოგადოების გარკვეული...

რას კურნავს მრავალძარღვა

მრავალძარღლვას საუკუნეების განმავლობაში იყენებდნენ, როგორ...