ალექსანდრე თავართქილაძე: „აქტივირებული უჯრედების გადანერგვა, ქართული მედიცინის უდიდესი წარმატებაა“

საზოგადოება

ალექსანდრე თავართქილაძე: „აქტივირებული უჯრედების გადანერგვა, ქართული მედიცინის უდიდესი წარმატებაა“

2019 დეკ 12 14:42:19

როგორც ჩვენს მკითხველებს შევპირდით, გთავაზობთ საინტერესო ინტერვიუს ონკოლოგსა და გენეტიკოსთან. პერსონალიზებული მედიცინის ინსტიტუტის კლინიკურ დირექტორთან, ალექსანდრე თავართქილაძესთან. ის ოზურგეთელია, ჯერ მხოლოდ 38 წლის-მედიცინაში საარაკო მიღწევებით.

მშობლიური გურია განსაკუთრებით ელოდება მასთან შეხვედრას.

 -ბატონო ალეკო,  უნივერსიტეტი წითელ დიპლომზე დაამთავრეთ, რეზიდენტურაში სად სწავლობდით?

- 2005-11 წლებში ლუი პასტერის სახ. უნივერსიტეტში ვიყავი, Civil-ის ჰოსპიტალის ონკოლოგიისა და ჰემატოლოგიის დეპარტამენტში. აქვე ვსწავლობდი რეზიდენტურასა და დოქტორანტურაშიც, სპეციალობით ონკოლოგია და ჰემატოლოგია. შემდეგ იყო სტაჟირებები: ჟენევის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალის მოლეკულური მედიცინის დეპარტამენტში, პიერ და მარია კიურების სახელობის სახ. ონკოლოგიის დეპარტამენტში, ჩიბას სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ულუდაგის უნივერსიტეტის კლინიკური ბიოქიმიისა და მოლეკულური მედიცინის დეპარტამენტში... ჩამონათვალი შორს წაგვიყვანს. მთავარია ის, რომ დღეს ონკოლოგიაში საინტერესო ძვრებია მსოფლიოში და დროს არ უნდა ჩამორჩეს ექიმი. მუდამ სიახლის ძიებაში უნდა იყოს. უახლესი ინფორმაცია-ლიტერატურა  მოიძიოს. თითოეული პაციენტი მისთვის ახალი განტოლებაა. იმდენი ტიპის - სახეობის კიბო არსებობს, რამდენიც პაციენტია, რადგან თითოეული ადამიანი ინდივიდუალურია, ასევეა ავადობაც და მისი მიმდინარეობის პროცესიც. მე თუ მკითხავენ, გაიდლაინებით მკურნალობის მეთოდიკა წარსულს უნდა ჩაბარდეს.  მედიცინა პერსონალიზირებული უნდა იყოს. ინდივიდუალურად უნდა ხდებოდეს პაციენტის მკურნალობის მეთოდის შერჩევა, რომლის დროსაც აუცილებლად უნდა გავითვალისწინოთ მისი გენეტიკა.

დამეთანხმებით, XX საუკუნეში ადამიანის სიკვდილის მთავარ მიზეზად, გულ-სისხლ-ძარღვთა დაავადებებთან ერთად, სიმსივნური დაავადებებიც იქცა. შესაბამისად, გაზრდილია ყურადღება კიბოს მიმართ. ვარაუდობენ, რომ XXI საუკუნეში კიბოთი სიკვდილიანობის ხარისხი გადააჭარბებს  გულ-სისხლ-ძარღვთა სისტემის დაავადებით გამოწვეულ სიკვდილიანობას. შესაბამისად ამისა, მოსალოდნელია ონკოლოგიური დაავადებების პროგრესული ზრდა.

_ბატონო ალეკო, რა არის  ონკოლოგიურ პათოლოგიათა ზრდის მიზეზები?

 ჯერჯერობით, საკამათოა და დაუზუსტებელი. ერთი რამ ფაქტია - მსოფლიოს სამეცნიერო ტექნოლოგიური რევოლუციის განვითარების პარალელურად, ონკოლოგიური დაავადების რიცხვი კატასტროფულად იზრდება. თუმცა, კიბო ათასწლეულთა წინათაც არსებობდა. ანტიკური და რენესანსის პერიოდის ხალხსაც კი, ასე ვთქვათ, შიშის ზარს სცემდა.

_ როდის იღებს კიბო ორგანიზმში სათავეს?

- კიბო და ზოგადად ავთვისებიანი სიმსივნეები ორგანიზმში საწყისს მანამდე იღებს, სანამ სხეულის - ორგანოს უჯრედები უკონტროლო ზრდას დაიწყებდნენ.   თითოეული მათგანი ვლინდება უჯრედების (კონტროლიდან გამოსული) არანორმალური ზრდის გამო. სიმსივნური დაავადება არსებობს ცოცხალი სისტემის გაჩენისა და განვითარების პერიოდიდან, რომლითაც შეიძლება დაავადდეს ყველა ცოცხალი არსება. მისი განვითარება სამსაფეხურიანი პროცესია: 1.ინიციაცია, ანუ საწყისი ნორმალური უჯრედის მიერ უსაზღვროდ გამრავლების უნარის შექმნა; 2. პრომოცია, ანუ სიმსივნური უჯრედის აქტივაცია; 3. სიმსივნური პროგრესია, რომელიც ვითარდება სიმსივნის ზრდის შესაბამისად. 

_ ონკოლოგიური დაავადება ეს „განაჩენია“ ადამიანისთვის?

_ არა. მართალია, რთულია მასთან ბრძოლა, მაგრამ დროული გამოვლინება და აქტიური, ხარისხიანი მკურნალობა ცუდ შედეგებს ნამდვილად არ გვაძლევს. ოღონდ ეს მოითხოვს დიდ ნებისყოფას, მკურნალობის კულტურას, ექიმისა და პაციენტის თანამშრომლობის მაღალ ხარისხს, ნდობის ფაქტორს და რა თქმა უნდა, რწმენას, რომელიც ყველაფრის აპრიორია.

_ბატონო ალეკო, თქვენი აზრით, მკურნალობის როგორი ტიპის მეთოდებია  გამართლებული თანამედროვე მედიცინაში?

_მეოცე საუკუნის ბოლო და 21-ე საუკუნის დასაწყისი, ძირითადად, ოფიციალური რეკომენდაციებით ე.წ. გაიდლაინებით დიწყო, რაც მასაზეა გათვლილი და არა კონკრეტულ პაციენტზე. თუმცა, სამწუხაროდ, სამედიცინო სფეროს წარმომადგენლებიდანაც მესმის ხშირად „გაიდლაინის“ არსის არასწორი ინტერპრეტაცია.  მინდა, თქვენი ინტერვიუთი ვისარგებლო და კიდევ ერთხელ გავიმეორო რომ „გაიდლაინი“ პირველ რიგში არის  სწორედ ის სახელმძღვანელოები, რომლებითაც სტუდენტებს ვასწავლით, ეს არის  ხანგრძლივი კვლევით დადასტურებული კონკრეტული შედეგები. მაგალითად, ვიცით, რომ ცილა შედგება ამინომჟავებისაგან და ადამიანის ორგანიზმის სისხლში არის 9 შეუცვლადი ე.წ. ესენციური ამინომჟავა, რომელსაც ორგანიზმი თვითონ ვერ წარმოქმნის და აუცილებლად საკვებით უნდა მივიღოთ. და თუ ჩვენ ნივთიერებათა ცვლის შესწავლის კუთხით, სისხლში ამინომჟავების ცვლას შევისწავლით, შესაძლოა, ძალიან ბევრმა ექიმმა გითხრათ, რომ ეს გაიდლაინში არ წერიაო. მაშინ გამოდის, რომ მსოფლიოს წამყვანი უნივერსიტეტები ბიოქიმიას და გასტროენტეროლოგიას შეცდომებით ასწავლიან?! ყოველ პაციენტს უნდა მივუსადაგოთ კონკრეტული მკურნალობის ფორმულა, რომელიც დაფუძნებულია სამედიცინო აზროვნებაზე. ექიმმა უნდა იცოდეს მედიცინის ბაზისური საფუძვლები. წინააღმდეგ შემთხვევაში მკურნალობის შედეგი უმეტესწილად არასახარბიელო იქნება, თუმცა, აქვე უნდა აღვნიშნო, რომ არსებობს დაავადებები, რომლის წინაშეც დღესდღეობით მედიცინა უძლურია.

_ თქვენ ჩაატარეთ აქტივირებული უჯრედების გადანერგვით პირველი ოპერაცია ქართულ მედიცინაში, რასაც უდიდესი წარმატება ეწოდა. უფრო კონკრეტულად თუ გვეტყვით ამის შესახებ?

2018 წლის დეკემბერში შევძელით პირველად გადაგვენერგა პაციენტისთვის აქტივირებული T უჯრედები. სხვათაშორის, მედია აქტიურად აშუქებდა, სულ ცოტა ხნის წინ, მსგავს ოპერაციას აშშ-ში და ამ დროს ჩვენთან, თბილისში, ჩატარდა ზუსტად ანალოგიური ოპერაცია. ახალგაზრდა გოგონას 5 წლიანი ანამნეზი ჰქონდა კუჭის ავთვისებიანი სიმსივნის. პაციენტი, ფაქტობრივად, განწირული იყო, გერმანიაში მან მკურნალობის ყველა სამედიცინო რესურსი ამოწურა. უჯრედული იმუნოთერაპია საკმაოდ ძვირადღირებული ოპერაციაა და ბატონი კახი კალაძის ფონდმა შეძლო დახმარება გაეწია ამ გოგონასთვის. ჩატარდა უშუალოდ ჩემს მიერ, გვყავდა ავსტრალიელი კონსულტანტი, ენტონი მერსიადესი და ფრანგი კოლეგა  მანუელ როდრიგესი. მკურნალობამ ჩაიარა ფანტასტიურად.  გოგონა, ფაქტობრივად სიკვდილისთვის იყო განწირული, უამრავი მეტასტაზებით მუცლის ღრუში და  ყველაზე ფატალური შედეგის მოლოდინით. ჩვენი ოპერაციის შედეგად კი ლიმფოციტების მიღება მოხდა პაციენტის დისგან, მათი აქტივირება მოხდა ჩვენსავე ლაბორატორიაში და შემდეგ უკვე პაციენტზე მოხდა მათი გადანერგვა. ოპერაციის შემდგომ კი, როდესაც პაციენტმა ჩაიტარა გამოკვლევა თოდუას კლინიკაში, იყო სრული კლინიკური რემისია, ანუ პაციენტს აქტიური სიმსივნე აღარ აღენიშნებოდა და ის სრულიად ჯანმრთელი გახდა! ქართულ მედიცინაში მსგავსი ოპერაცია ჩატარდა პირველად.ეს ქართული მედიცინის უდიდესი წარმატებაცაა! 

_რა არის პერსონალიზებული მედიცინა?

_დღესდღეობით, ძალიან ბევრ დაავადებას არ აქვს პრევენციის ან ეფექტური მკურნალობის გამართლებული საშუალება. ეს არის ეგრეთწოდებული პერსონალიზებული მედიცინა.  ეს არის უზუსტესი მედიცინა, აბსოლუტურად ახლებური მიდგომა დაავადების მკურნალობის და პრევენციის მიმართ, რომელიც მხედველობაში იღებს ინდივიდუალურ ცვალებადობას გენებში, გარემოში და ცხოვრების სტილში, თითოეული ადამიანის შემთხვევაში. ადგილი აქვს რა გლობალურ წინსვლას ზუსტ მედიცინაში, ეს პრაქტიკა ამჟამად მანდატორულად გამოიყენება მხოლოდ იაპონიაში, რაც აისახება ამ ქვეყანაში თითქმის ყველა ნოზოლოგიის მკურნალობის ძალიან კარგ შედეგებზე.

 შესაბამისად, 2015 წლის 20 იანვარს აშშ-ს პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ განაცხადა პერსონალიზებული მედიცინის ინიციატივის შესახებ (PMI), კონგრესისათვის თავის ყოველწლიურ მიმართვაში. თანამედროვე და მოწინავე კვლევაში, ტექნოლოგიასა და პოლიტიკაში, რომლებიც ახალ ძალას აძლევს პაციენტებს. PMI გზას გაუხსნის ახალ ერას მედიცინაში, რომელშიც მკვლევარები, პროვაიდერები და პაციენტები ერთად იმუშავებენ ინდივიდუალიზებული ზრუნვის (მკურნალობის) შესაქმნელად.

  პრეზიდენტი ითვალისწინებს 215 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტირებას 2016  წლის ამ ინიციატივის მხარდასაჭერად, რომელიც მოიცავს რამდენიმე კომპონენტს, ფედერალური მთავრობის ძალისხმევით. ამ სრულად შემოთავაზებული ბიუჯეტიდან, 130 მლნ დოლარი გამოიყო NIH-სათვის, რათა შევადგინოთ ეროვნული, ფართო-მასშტაბიანი კვლევის ჯგუფი, ე. წ. კოჰორტა და 70 მილიონი გამოეყო კიბოს ნაციონალურ ინსტიტუტს, რათა წარიმართოს ძალისხმევა კიბოს გენომიკაში, როგორც PMI-ს ნაწილი ონკოლოგიაში. ჩემთვის ძალიან დიდი პატივია ამ პროექტებში ჩართულობა.

_მაინც რა წამოწყებაა  PMI კოჰორტული პროგრამა?

  _ PMI კოჰორტული პროგრამა შეეცდება ზუსტი მედიცინის გავრცელებას ყველა დაავადებაზე, 1მლნ ან მეტი აშშ მონაწილისგან შემდგარი, ეროვნული კვლევის კოჰორტის შექმნით. ბევრი ფაქტორის თანხვედრა მოხდა დღეს, რათა ამ მასშტაბის პროგრამა დაწყებულიყო - ამერიკელები მონაწილეობენ ჯანმრთელობის გაუმჯობესებაში და მის კვლევაში დღეს მეტად, ვიდრე მანამდე. ჯანმრთელობის შეფასების ელექტრონული ჩანაწერები ფართოდაა შემოღებული და გავრცელებული, გენომიკის ანალიზის ფასები მნიშვნელოვნად დაეცა, მონაცემთა მეცნიერება თანდათან გართულდა, ხოლო ჯანდაცვის ტექნოლოგიები მობილური გახდა. PMI კოჰორტული პროგრამა იქნება მონაწილეების ჩართულობით და მონაწილეობით მართული წამოწყება, რომელიც ხელს შეუწყობს კვლევას ისეთი დაავადებების ურთიერთკვეთაზე, როგორიცაა ადამიანის ბიოლოგია, ქცევა, გენეტიკა, გარემო, მონაცემთა მეცნიერება და მათი გამოთვლა უფრო მეტი ახალი ცოდნის შესაქმნელად, ჯანმრთელობის გახანგრძლივებისა და დაავადების განკურნების უფრო ეფექტური გზების მიგნების მიზნით.

კოჰორტა ფართოდ ასახავს აშშ-ს მოსახლეობის განსხვავებულობას, ჩართავს რა მონაწილეებს სხვადასხვა სოციალური, რასობრივ/ეთნიკური და ძველი  მემკვიდრული ხაზების პოპულაციებიდან, რომლებიც ცხოვრობდნენ სხვადასხვა გეოგრაფიულ, სოციალურ გარემოში და ეკონომიკურ პირობებში და ყველა ასაკობრივი ჯგუფიდან და ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან. კოჰორტიდან მიღებული ინფორმაცია იქნება ფართო, ძლიერი რესურსი მკვლევარებისთვის, რომლებიც მუშაობენ ჯანმრთელობის სხვადასხვა მნიშვნელოვან საკითხებზე. პროგრამა ეცდება გაავრცელოს ზუსტი მედიცინის წარმატება ბევრ დაავადებაზე, მათ შორის ისეთ გავრცელებულ დაავადებაზე, როგორიცაა დიაბეტი, კარდიოლოგიური დაავადებები, ალცჰაიმერის დაავადება, სიმსუქნე და მენტალური დაავადებები, როგორიცაა: დეპრესია, ბიპოლარული აშლილობა და შიზოფრენია და ასევე იშვიათი დაავადებები. მნიშვნელოვანია, რომ კოჰორტა ფოკუსირებას მოახდენს არა მხოლოდ დაავადებაზე, არამედ ასევე ჯანმრთელად დარჩენის შანსებზე სიცოცხლის განმავლობაში. PMI კოჰორტის პროგრამის მიზანია, საფუძვლის მომზადება კვლევის ახალი გზისთვის, რომელიც ხელს შეუწყობს ღია, პასუხისმგებლობით მონაცემთა გაზიარებას, პირადული ინფორმაციის დაცვის გარანტიით, რაც მონაწილეებს დააყენებს მეცნიერული ძალისხმევის ყურადღების ცენტრში.

   2015 წლის მარტში, NIH-ის დირექტორმა ფრანსიზ კოლინზმა დაავალა დირექტორის მრჩეველთა კომიტეტის სამუშაო ჯგუფს გეგმის შემუშავება, დიდი კვლევითი კოჰორტის შექმნისა და მართვისათვის. 2015 წლის 17 სექტემბერს კოლინზმა მიიღო სქემის ,,ჩონჩხი’’ სამუშაო ჯგუფისგან და მუშაობს სწრაფად იმისათვის, რომ მონაწილეებმა შეძლონ კოჰორტაში ჩართვა 2016 წელს.

_როდის გახდება პერსონალიზებული მედიცინა სრულად ხელმისაწვდომი საქართველოს მოსახლეობისთვის?

_პერსონალიზებული ონკოლოგიის, კარდიოლოგიის, ნეფროლოგიის, ენდოკრინოლოგიის  მეთოდების ნაწილი უკვე ინიცირებულია  ჩვენს კლინიკაში და მალე ხელმისაწვდომი გახდება საქართველოს მოსახლეობისთვის. პროექტის ზედამხედველობაში ქართველ ექსპერტებთან ერთად, ჩართულია უცხოელი მკვლევარები საფრანგეთიდან, შვეიცარიიდან, დიდი ბრიტანეთიდან, აშშ-დან, კანადიდან, იაპონიიდან და ავსტრალიიდან.

- ვინ არის ამ პროექტის ხელმძღვანელები საქართველოში?

_საქართველოში ამ პროექტის გახორციელებაში ჩართული ვართ მთლიანად პერსონალიზებული მედიცინის ინსტიტუტის მკვლევარ ექიმთა ჯგუფი, ხოლო ჯგუფის ხელძღვანელები ვართ, მე- პროფესორი ალექსანდრე თავართქილაძე და პროფესორი გაიანე სიმონია.

- ბატონო ალეკო, ვინ არის კარგი ექიმი?

- ის ვინც პაციენტის ისტორიას, სამუშაო საათების შემდეგ, სახლში წაიღებს, დაღლილი არაერთხელ გადახედავს და ქვეშეცნეულად თან ექნება პრობლემის დაძლევის ჟინი. ეს ერთგვარი აზარტიც გახლავთ ექიმისთვის. პაციენტი უნდა იყოს მისი ძირითადი საფიქრალი.

_რას ეტყვით მშობლიურ გურიას, ჩვენს მკითხველებს, რომლებიც უდიდესი ინტერესით გელოდებიან?

_„გურია ნიუსის“ მკითხველებს გადაეცით ჩემი დიდი სიმპათია, სიყვარული და პატივისცემა გურიისა და გურულების მიმართ.

მიგულეთ  ყოველთვის თქვენს სამსახურში , სიყვარულით - ალეკო თავართქილაძე.

დოსიე: დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 2005 წელს, გაიარა რეზიდენტურტის სრული კურსი ლუი პასტერის სახელობის უნივერსიტეტში Civil-ის ჰოსპიტალის ონკოლოგიის და ჰემატოლოგიის დეპარტამენტში - რეზიდენტურა/დოქტორანტურა სპეციალობით ონკოლოგია და ჰემატოლოგია, სრული ინტერნის კურსი სპეციალობით - შინაგანი მედიცინა (საფრანგეთი, პარიზი 2012), კლინიკური ონკოლოგიის და იმუნოთერაპიის გაძლიერებული კურსი (Paris Sud University 2014, Gustave Roussy -ის ინსტიტუტის ბაზაზე 2014), პერსონალიზებული მედიცინის და მოლუკულური ონკოლოგიის სადიპლომო სწავლება - Paris-Descartes უნივერსიტეტში (2016), უჯრედული თერაპია და ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია - სორბონის უნივერსიტეტი (2018).  გავლილი სტაჟირებების მოკლე ჩამონათვალი ასეთია:

2005-2009 ჟენევის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალის მოლეკულური მედიცინის დეპარტამენტი (მოლეკულური ონკოლოგიის და კლინიკური ქიმიოთერაპიის მიმართულება 6 თვე); შვეიცარია. ჟენევა.2006 წ

დოქტორის აკადემიური ხარისხი მედიცინაში 2008 წ;  ტრეინინგები გაიარა ჩიბას სახელწიფო უნივერსტიტის ქიმიოთერაპიის და ონკოდიაგნოსტიკის მიმართულებით (Division of chemo Chemotherapy and Cancer Diagnosis) (ქიმიოთერაპია ღეროვან უჯრედებთან კომბინაციაში. 2 თვე). იაპონია. ასევე, პიერ და მარია კიურების სახელობის უნივერსიტეტის ონკოლოგიის დეპარტამენტი -ზოგადი ქიმიოთერაპიის მიმართულება. საფრანგეთი. პარიზი.2008 წ. ულუდაგის უნივერსიტეტის კლინიკური ბიოქიმიისა და მოლეკულური მედიცინის დეპარტამენტი (მოლეკულური და უჯრედული ბიოლოგიის მიმართულება 1 თვე); თურქეთი; ბურსა.2009 წ

საბერძნეთის კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ეროვნული ინსტიტუტი (მოლეკულური და კლინიკური ონკოლოგიის მიმართულება 2 თვე). საბერძნეთი. ფლორინო.  ნაიმეიხენის უნივერსიტეტის ონკოლოგიის და ჰემატოლოგიის დეპარტამენტი ტრეინინგი ზოგადი ქიმიოთერაპიისა და იმუნოთერაპიაში 1 თვე. ჰოლანდია; ნაიმეიხენი.კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტო (IARC). ტრეინინგი: “ონკოლოგიურ პაციენტთა მედიკამენტური თერაპიის სრულყოფილების და ადექვატურობის შეფასების ექსპერტიზა” 3 კვირა. (საფრანგეთი. ლიონი.) 2009-2010 წწ. 

- 2009 წლიდან არჩეულია სრულ პროფესორად; 2005 წლიდან სწავლობს და მუშაობს ბელგიის და საფრანგეთის სხვადასხვა კლინიკებში; 2009 წელს მინიჭებული აქვს მოლეკულური მედიცინის და კლინიკური ონკოლოგიის საერთაშორისო სერტიფიკატი;

კიბოს კვლევის საერთაშორისო სააგენტოს ექსპერტი მოლეკულურ მედიცინასა და კლინიკურ ონკოლოგიაში 2009 წ;  გარემოს დაცვის საერთაშორისო ექსპერტთა კომისიის საქართველოს წარმომადგენელი 2011 წლიდან. ლუი პასტერის სახელობის უნივერსიტეტის Civil-ის ჰოსპიტალის ჰემატოლოგიისა და ონკოლოგიის დეპარტამენტის კლინიკური და სამეცნიერო კვლევების კოორდინატორი 2008 წლიდან დღემდე;

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი სპეციალობით ონკოლოგია და მოლეკულური მედიცინა 2008-2009; 87 ექსპერიმენტული შრომა (აქედან 37 ImpactFactor-ის მქონე ჟურნალში);

2017 წლიდან დღემდე დეკარტეს უნივერსიტეტის (საფრანგეთი, პარიზი), მიწვეული პროფესორი მოლეკულურ ონკოლოგიასა და იმუნოთერაპიაში

მის სახელზეა 34 რეფერატული შრომა; 7 მონოგრაფია. არის მრავალი საერთაშორისო ასოციაციის წევრი, საფრანგეთის კლინიკური და ბაზისური ონკოლოგიის ექსპერტი, ასოციაციის დირექტორთა საბჭოს წევრი. ძუძუს კიბოს ონკოგენეტიკაში შესრულებული ნაშრომისათვის დაჯილდოვებულია მადლობის ოქროს მედლით, ხოლო გასტროენტეროლოგიაში შესრულებული ნაშრომებისთვის ევროპის და იაპონიის ინტერნისტთა ასოციაციამ მიანიჭა პროფესორის (Honoris Causa) წოდების სერთიფიკატი. ფრანგულ ენაზე გამოცემული აქვს სარეკომენდაციო სახელმძღვანელო პერსონალიზებულ მედიცინაში, რომელიც აპრობირებულია დეკარტეს უნივერსიტეტის მიერ. ყველაზე მნიშვნელოვანი სამეცნიერო შრომის - „სიმსივნური უჯრედის გენეტიკა“ ექსპერტი კი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ტიმ ჰანტი ჰყავდა.

დიდი სიყვარულით იხსენებს თსუ-ს პროფესორებს: თეიმურაზ პეტრიაშვილს, დინარა კასრაძეს, გაიანე სიმონიას, რუსუდან რუხაძეს, ელენე აბზიანიძეს, ნოდარ ემუხვარს.




 ახალი ამბები
  • დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი პრემიერი გარდაიცვალადამოუკიდებელი საქართველოს პირველი პრემიერმინისტრი თენგიზ სიგუა გარდაიცვალა. ის 86 წლის იყო. ამის შესახებ ინფორმაცია imedinews-ს სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ცენტრში დაუდასტურეს. ზვიად გამსახურდიას პრეზიდენტობის პერიოდში 1990 წლის 15 ნოემბერიდან 1991 წლის 18 აგვისტომდე თენგიზ სიგუა მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო, გამსახურდიას მთავრობის დამხობის შემდეგ სიგუა პრემიერმინისტრის მოვალეობის დროებით შემსრულებლად დაინიშნა. 1992 წლის 8 ნოემბერს სიგუა საქართველოს პრემიერმინისტრად დაინიშნა, თანამდებობიდან კი 1993 წლის 5 აგვისტოს მას შემდეგ გადადგა, რაც პარლამენტმა მთავრობის მიერ წარმოდგენილი ბიუჯეტი უარყო. 2011 წელს "რია ნოვოსტისთვის" მიცემულ ინტერვიუში თენგიზ სიგუამ განაცხადა, რომ 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომი საქართველომ დაიწყო: „ჩვენ დავიწყეთ ომი 2008 წელს. ჩვენ დავიწყეთ ცხინვალის დაბომბვა, რამაც ჩარევის უფლება მისცა რუს სამშვიდობოებსა და რუსეთის ... ...
  • ქართული ცეკვის დედოფლის ჩუმად ჩავლილი დაბადების დღე19 იანვარი ქართული ცეკვის დედოფლის, ნინო რამიშვილის დაბადების დღეა. "მე სულ ვცეკვავდი, სულ", _ ამბობდა ნინო, _ "ეს ჩემში ადრეული ბავშვობიდან იდო. დედა ხედავდა ამას და საბალეტო სტუდიაში მიმაბარა...  როდესაც პერინის სტუდიაში მივდიოდი, ხშირად სრული სერიოზულობით  მიფიქრია, ალბათ, რა მოსაწყენია ცხოვრება იმათთვის, ვინც არ ცეკვავს". ნინო  რამიშვილმა მეუღლესთან - ილიკო სუხიშვილთან ერთად 1945 წელს შექმნა საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი, აღადგინა, შექმნა, დადგა დღეს ასე საამაყო ქართული ცეკვების  ფეიერვერკი.... მისი უდიდესი დამსახურებაა, რომ დღემდე, თაობიდან თაობას გადაეცემა ქართული ცეკვის ჯადოსნური ხიბლი, ცეკვის, რომლითაც მთელი მსოფლიო გვიცნობს და აღფრთოვანებული გვიკრავს ტაშს.....  “ეროვნული ბალეტის“ ყველაზე ცეცხლოვანი ვარსკვლავის - ნინო რამიშვილის სახელი ცოტა ხნის წინ მიენიჭა მის მშობლიურ ჩოხატაურში ხელოვნების სასახლეს, თუმცა, სამწუხაროდ, ჭეშმარიტად დიდი ხელოვანის დაბადების დღის და 110 წლის იუბილეს აღნიშვნა  კულტურის სფეროში მომუშავე მრავალრიცხოვან მოხელეებს არც კი გახსენებიათ.  გთავაზობთ ვიდეოჩანაწერს, რომელშიც ქალბატონი ნინო თავად გვიამბობს მისი ცხოვრების მნიშვნელოვანი ეპიზოდების შესახებ. წყარო: სუხიშვილები - ... ...
  • ლანჩხუთში საჯარო მოხელეებისთვის ხელფასების მატება იგეგმებალანჩხუთის საკრებულოში ამ ეტაპისთვის განხილვის სტადიაშია საკითხი, რომელიც მერიასა და საკრებულოში დასაქმებულთათვის თანამდებობრივი სარგოს გაზრდას ითვალისწინებს. როგორც გაირკვა, პროექტების მიხედვით, იგეგმება პირველი რანგის პირველადი სტრუქტურული ერთეულის ხელმძღვანელებისა და მესამე რანგის პირველი კატეგორიის უფროსი სპეციალისტების სახელფასო ფონდის მოწესერიგება კანონის შესაბამისად. დღის წესრიგის შესაბამისად, სწორედ აღნიშნული საკითხები განიხილეს ოპოზიციური ფრაქციის ,,ძალა ერთობაშიას“ სხდომაზე. როგორც ფრაქციის ხელმძღვანელმა, ლელა ჩახვაძემ  „გურია ნიუსთან“ გაკეთებულ კომენტარში აღნიშნა, ის და მისი ფრაქციის წევრები არანაირი მატების წინააღმდეგი არ არიან და მიაჩნიათ, რომ ხელფასების მატება სხვა კატეგორიებსაც უნდა შეეხოთ. „წარმოდგენილი პროექტის მიხედვით, იგეგმება ხელფასების მატება მერიასა და საკრებულოში სამსახურების უფროსებისა და მთავარი სპეციალისტებისთვის. როგორც ვიცი, სამსახურის უფროსის ხელფასი, რომელიც ახლა 1500 ლარითაა განსაზღვრული, ფრაქციის თავმჯდომარეთა თანამდებობრივ სარგოს უნდა გაუთანაბრდეს, რომელიც 1700 ლარს შეადგენს. ჩვენი ფრაქცია, ქვეყანაში არსებული მძიმე სოციალური მდგომარეობიდან გამომდინარე, არაა წინააღმდეგი ამ მატების, თუმცა, აქვე დავაყენეთ საკითხი, რომ კანონის შესაბამისად, მეოთხე რანგის პირველი კატეგორიის უმცროსს სპეციალიტებსაც შეეხოთ სახელფასო ფონდის მოწესრიგება. ასევე, აუცილებლობად მიგვაჩნია, რომ  საბავშვო ბაღში დასაქმებულებს: აღმზრდელებს, მზარეულობს, ძიძებს და ყველა აქ მომუშავეს გაეზარდოთ ანაზღაურება“, _ ამბობს ლელა ჩახვაძე, რომლის თქმითაც, ლანჩხუთელი საჯარო მოხელეებისთვის თანამდებობრივი სარგოს გაზრდა თებერვლიდან იგეგმება, მანამდე კი საკითხზე საკრებულოში ... ...
  • თბილისის დავით აღმაშენებლის სასწავლო უნივერსიტეტის ავტორიზაციის გაუქმებას დასაბუთება აკლიაორგანიზაცია „ახალგაზრდა ადვოკატები“ განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის მხრიდან შპს თბილისის დავით აღმაშენებლის სასწავლო უნივერსიტეტისთვის ავტორიზაციის გაუქმების გადაწყვეტილებაზე მეტ საჯაროობას, მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთებას და გამჭვირვალობას მოითხოვს, რათა გამოირიცხოს მიკერძოებისა და შერჩევითი დამოკიდებულების სავარაუდო ნიშნები. „ახალგაზრდა ადვოკატებმა“ 2019 წელს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის საქმიანობის შესწავლის შედეგებზე დაყრდნობით განაცხადეს, რომ ადგილი აქვს საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიმართ უკანონო გადაწყვეტილებების მიღებას, მათი საგანმანათლებლო და კომერციული ინტერესების დაზიანებას, წაგებული დავების საფუძველზე სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის მიყენებულ ზიანს, რაც მენეჯმენტის პოლიტიკის კრიზისზე მეტყველებს. ორგანიზაციის მიერ შესწავლილი მასალის თანახმად, 2017 წელს აკრედიტაცია მიენიჭა 75 საგანმანათლებლო პროგრამას. 2018 წლის 01 იანვრიდან 01 მარტამდე 173 საგანმანათლებლო პროგრამას მიენიჭა აკრედიტაცია, ხოლო 47 საგანმანათლებლო პროგრამას მიენიჭა პირობითი აკრედიტაცია. ამასთან, 2017 წელს მონიტორინგის გზით, 1 საგანმანათლებლო პროგრამას გაუუქმდა აკრედიტაცია. ამასთან, 2017 წელს არცერთ დაწესებულებას არ მინიჭებია უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსი, ხოლო ავტორიზაცია გაუუქმდა 1 დაწესებულებას. 2018 წელს ავტორიზაცია მიენიჭა 24 დაწესებულებას და ავტორიზაცია გაუუქმდა 6 უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას. 2019 წელს ავტორიზაცია მიენიჭა 2 დაწესებულებას და 1 დაწესებულებას გაუუქმდა ავტორიზაცია. რაც შეეხება 2017 წლის 01 იანვრიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდს, მოგახსენებთ, რომ საერთო სასამართლოებში მოსარჩელის, მოპასუხის ან/და მესამე პირის სტატუსით ცენტრი ჩართულია 382 სასამართლო დავაში, რომელთაგან 11 საქმე შეეხება საგანმანათლებლო დაწესებულებათა აკრედიტაციის/ავტორიზაციის მინიჭების ან/და გაუქმების საკითხებს. ამასთან, 2017 წლის 01 იანვრიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდში, ცენტრის მიერ აღსრულდა სულ 139 საქმე. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს ცენტრის მენეჯმენტის მიერ მიღებული უკანონო გადაწყვეტილებების აღსრულება, მთლიანობაში 210934.85 ლარი დაუჯდა. ცენტრის მიერ სასამართლო გადაწყვეტილებების საფუძველზე, მხოლოდ ბოლო ორი წლის განმავლობაში, გადახდილი თანხები ასე გამოიყურება: 2017 წელს - 9940.33 ლარი, 2018 წელს - 199,532.52 ლარი, ხოლო 2019 წლის პირველი სამი თვის მონაცემით - 1462.00 ლარი. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ საერთო სასამართლოებში არსებობდა დავები, სადაც ავტორიზაციის საბჭოს გადაწყვეტილებების მოქმედება შეჩერდა. ორგანიზაცია აქცენტს აკეთებს წამოებაში არსებულ ერთ-ერთ საქმეზეც, სადაც სასამართლომ ავტორიზაციის საბჭოს 2018 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების მოქმედება შეაჩერა, რომლითაც უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას, 2019-2020 სასწავლო წლისთვის, სტუდენტების მიღებას უკრძალავდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული განჩინება და სრულად დაკმაყოფილდა მოთხოვნა, რომლითაც საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანამდე, უნივერსიტეტს უფლება ერთმეოდა მიეღო სტუდენტების ნაკადი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა სადავო აქტის მოქმედების შეჩერების გადაუდებელი აუცილებლობა და გასაჩივრებული აქტის მოქმედების შეუჩერებლობა არსებით ზიანს აყენებდა უნივერსიტეტს. ... ...
  • მამა-შვილი, სავარაუდოდ, ბუნებრივი აირის ნამწვით დაიღუპამამა-შვილი, სავარაუდოდ, ბუნებრივი აირის ნამწვით გარდაიცვალა. შემთხვევა რუსთავში მოხდა. გარდაცვლილები ბინაში ოჯახის წევრმა ნახა. მომხდარზე გამოძიება სსკ-ის 240-ე პრიმა მუხლით მიმდინარეობს, რაც გულისხმობს გაზის, ობიექტზე უსაფრთხოების წესის დარღვევას, რამაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ... ...

არქივი

ზაფრანი

დილით დასვენებულმა რომ გაიღვიძოთ

ორგანიზმი ძილის დროს ახალგაზრდავდება, დუნდება...

ფინანსური სტაბილურობა და ასტროლოგია

გთავაზობთ იმ ნიშნების ჩამონათვალს, რომლებიც...

როგორ დავგეგმოთ წარმატებული კვირა

ვედურ ასტროლოგიაში არსებობს კონკრეტული რჩევები...

შეყვარებულის ყოლა ასუქებს…

ქუინსლენდის უნივერსიტეტში ჩატარებული კვლევის ფარგლებში...

უვარგისი ქმრები და ასტროლოგია

წარმოგიდგენთ უსაქმურობისკენ მიდრეკილი და ინერტული...

იუმორი და ასტროლოგია

ვერძი - მუშაობს პრობლემური სესხების...
კარმიდამო ჩემი

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

პროდუქტები, რომელიც საუზმეზე არ უნდა მიირთვათ

დიეტოლოგებმა შეადგინეს პროდუქტების სია, რომელიც...

როგორ გაისუფთავონ ფილტვები მწეველებმა

ცოტა ხნის წინ ბრიტანულ მასმედიაში...

შქმერული

დღეს ერთ-ერთი საუკეთესო ქართული კერძის...

"მოხრაკულა" დილით განსაკუთრებით საამოა

„მოხრაკულა“ _ ერთერთი ძველი ქართული...