,,ჰავა აქ ნოტიოა და მეტად უძლური" _ ჰავა და შიდა წყლები ლანჩხუთში

საზოგადოება

,,ჰავა აქ ნოტიოა და მეტად უძლური" _ ჰავა და შიდა წყლები ლანჩხუთში

2018 ნოე 15 09:38:04

,,საქართველოს ბუნება მადლიანია, უხვი მოსავლისათვის დიდი შრომა არ არის საჭირო. დედაჩემი რუსი იყო და ხშირად მიყვებოდა: როდესაც პირველად ჩამოვედი ლანჩხუთში, რამდენიმე დღის შემდეგ ვიკითხე, კი მაგრამ, გლეხები სად არიან-მეთქი, ყანაში მომუშავე ვერავინ დავინახე...” რეჯებ ჟორდანიას მოგონებებიდან.

რაიონის ტერიტორია მდებარეობს დასავლეთ საქართველოს ნოტიო სუბტროპიკული ჰავის ზონაში, რის გამო იქ ხელსაყრელი პირობები არსებობს ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურის გასაშენებლად.
რაიონის ჰავაზე დიდ გავლენას ახდენს შავი ზღვა, საიდანაც წყლის ორთქლად გაჯერებულ ჰაერის მასას მთელი წლის განმავლობაში უხვი ატმოსფერული ნალექები მოაქვს, მაგრამ აჭარასთან შედარებით რაიონის ტერიტორიაზე წლიური ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა მაინც მცირეა. ჩაქვში ატმოსფერული ნალექების წლიური ჯამი 2800 მმ-ს აღწევს, ფოთში – 1600 მმ-ს, სუფსაში 1450 მმ-ს, ხოლო ლანჩხუთში 1400 მმ-ს. აჭარაში უხვი ატმოსფერული ნალექი გამოწვეულია ჩაქვის ქედის ზღვის სანაპიროსთან სიახლოვით. ჩაქვის ქედიდან ჩრდილოეთით კოლხეთის დაბლობის შუა ნაწილში სანაპირო ზოლი უფრო გაშლილია და მთებიც შორდებიან ნაპირს, რომლის ჩრდილოეთით დაბლობ ტერიტორიაზე ჰაერის მასას თავისუფალი მოძრაობის საშუალება აქვს, რის გამოც იგი იფანტება და იქ შედარებით მცირე ნალექებს ტოვებს, ვიდრე აჭარაში.

,,ჰავა აქ ნოტიოა და მეტად უძლური ადგილობრივ უმშრალ-ჭაობების (ნოყო) წყალობითა, რომელიც გველ-ბაყაყებით დახავსებულია და ზაფხულში, ცხარე მზიანს სიცხეში, ასდის მავნე სუნი და ორთქლი, რითაც მკვიდრნი იწამლ-ხაშმებიან.. ციებ-ცხელების მიზეზიც ეს გახლავთ, რომ აქ წლითი-წლობით ჩათესილია მკვიდრთა შორის და ბევრსაც ასალმებს წუთის სოფელსა. ციებ-ცხელება ქათმებსა და ძაღლებსაც კი ერევათ და ეს სნეულება აქ ისეა გაჩვეულებული, როგორც მეკკაში ხოლერა”, წერდა ჟურნალისტი კონსტანტინე გვარამაძე. შემდეგ ავტორი აღნიშნავს, რომ ,,1892 წლის ხოლერა, რომელმაც ბევრგან და მთელს საქართველოშიაც მრავალი ხალხი იმსხვერპლა, აქ გურიაში შემთხვევაც არ ყოფილა ვინმე გამხდარიყოს ხოლერით ავათ და მომკვდარიყოს. ეს გარემოება მიეწერება იმას, რომ სანიტარულათ დაცულ არიან აქაურები. გურული საზოგადოთ სუფთად ცხოვრობს. სახლი კარი, ეზო ისეთი დასუფთავებული აქვს, რომ მნახველს შეახარბებს მასა. ტანისამოსის და საცვლების ცვლა სუფთად უყვართ. ასევე წმინდათ ამზადებენ და სჭამენ სასმელ-საჭმელსა, წარმოიდგინეთ ხილსაც კი გურულები გაურეცხავად და გაუფცქვნელად არ მიირთმევენ”.

განსხვავებაა არა მარტო ატმოსფერული ნალექების რაოდენობაში, არამედ ტემპერატურაშიც. მაგალითად ბათუმში იანვრის საშუალო ტემპერატურა +6+7 გრადუსია, სუფსაში +2,8, ლანჩხუთში +2,7.Yყველაზე ცხელი თვეებია ივნისი და ივლისი, მშრალი – აპრილი და მაისი. ყველაზე მეტი ნალექიანობით ხასიათდება აგვისტო და ნოემბერი.
ნალექების წარმოშობასა და მიმართულებაზე დიდ გავლენას ახდენს ზღვის სიახლოვე. გამოირჩევა ქარის ორი ტიპი – სეზონური, ანუ მუსონური და დღეღამური, ანუ ბრიზები. სეზონური ქარები ზამთრობით ქრიან ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. ლანჩხუთის რაიონში ქარებიანი დღეები ყველაზე მეტად თებერვალშია, თუმცა ძლიერი ქარებით მარტი ხასიათდება. ამ ქარებს ადგილობრივები ზენას უწოდებენ.

,,როცა ივანემ პალიასტომს მიუწია, დაღამდა კიდეც. თუმცაღა მოიწმინდა, მაგრამ უმთვარო ღამე იყო და ბნელოდა. თან ცოტა ქარმაც მოუბერა. ,,ბიჭო, სიდან ამოგირგილდა აი წყეული ზენაის ბინდი”, - უკმაყოფილოდ სთქვა ივანემ, მერე შეხედა ცას და დაატანა: - ვარსკვლავები ისთე ცქრიალებს, რომ ქარი იმატებს.” (ეგნატე ნინოშვილი ,,პალიასტომის ტბა”).

აღმოსავლეთ ქარებს ზაფხულობით ცვლის დასავლეთის ხანმოკლე და ზღვის ნოტიო ქარები. დასავლეთის ქარები უმეტესად ივლისსა და აგვისტოში ქრის, ხალხი მას ქვენას უწოდებს. მეორე ტიპის ქარები ბრიზები უფრო მეტად იცის ზაფხულში. დღისით ქრის ზღვიდან ხმელეთისაკენ, ღამით პირიქით. ხალხი ამ ქარებს უწოდებს იმბათს.

,,ნიგოითის მთა თითქმის მთელ იმერეთსა საზღვრავს გურიისაგან აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთზე კი – სამეგრელოსა (ოდიშსა) და მდ. რიონთან ერთად. ეს მთები დიდ სამსახურს უწევენ გურიასა, რადგან არ უშვებენ იმერეთიდგან გურიაში მავნე ზენა ქარს, რომელიც დიდს ზარალს აძლევს იმერეთს.
დიაღ, აქ მოკლებულია ზენა ქარი, მაგრამ ქვენაც კი არ აკლია, რომელიც ხშირად გრიგალად გადაიქცევა ხოლმე და ბევრს ზარალს აძლევს გურიას.
თუ არ ვსცდები, მგონია 1895 წელში იმისთანა ქარი ამოვარდა ქვენათი, რომ რაც კი საუკეთესო ხეხილები – ნიგვზები, ლეღვები, ვაშლები და სხვა იყო, სულ ძირში დათხარა, რომელთაც ძირი მკვიდრად ჰქონდათ და ვერ წააქცია, იმისთანები წელში გატეხა და დაამსხვრია. იმ ქარმა 60, 000 მანეთამდე ზარალი მისცა გურიას”. (გურია, მხარის კვლევა-ძიების შედეგები)

                                 ამონარიდი მომავალი წიგნიდან ,,ლანჩხუთი’

                               ავტორები: ირაკლი მახარაძე, ნონა იმნაძე და ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის თანამშრომლები




 ახალი ამბები
  • გიორგი მიქაუტაძე უვადო მოსამართლედ განამწესეს იუსტიციის საბჭოს მდივანი გიორგი მიქაუტაძე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში მოსამართლედ უვადოდ გაამწესეს. მიქაუტაძის კანდიდატურას საბჭოს 11-მა წევრმა ერთხმად დაუჭირა მხარი. მიქაუტაძესთან ერთად საქალაქოს ადმინისტრაციულ კოლეგიაში ნიკოლოზ მარსაგიშვილი გაამწესეს. საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში 2 ვაკანსიაზე 28 კანდიდატი ... ...
  • WHO : მნიშვნელოვანია ყურადღების გამახვილება ურბანულ განვითარებაზეჯანდაცვის მსოფლიო  ორგანიზაციის ინფორმაციით, მსოფლიო მოსახლეობის ნახევარი ქალაქებში ცხოვრობს, 2050 წლისთვის კი, მოსახლეობის რაოდენობის ზრდის შედეგად, ქალაქებში კიდევ 2.5 მილიარდი ადამიანი იცხოვრებს. აღნიშნული ტენდენცია კი  ნიშნავს, რომ მნიშვნელოვანია ყურადღების გამახვილება ურბანულ განვითარებაზე, რომ ხელი შეეწყოს ჯანსაღ ცხოვრებას ქალაქში. როგორც ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციაში ამბობენ, ხალხი ქალაქში საცხოვრებლად ცხოვრების გასაუმჯობესებლად გადადის. თუმცა, ურბანული ცხოვრება  საზოგადოების ჯანმრთელობის სფეროში ბევრ გამოწვევას ქმნის. მაგალითად, არის  ქალაქები, რომლებსაც არ აქვთ სუფთა წყლის, სანიტარიისა და ნარჩენების მართვისთვის ეფექტური სისტემები, სადაც შეგხვდებათ ისეთი დაავადებები, როგორიცაა ქოლერა და დიარეა. ქალაქები ასევე დგანან დაბინძურებული ჰაერის, არაჯანსაღი კვების და არასაკმარისი ფიზიკური აქტივობის წინაშე. გარდა ამისა, საგზაო უსაფრთხოება და ძალადობა არის მუდმივი შეშფოთების საკითხი, ისევე როგორც ფსიქიკური ჯანმრთელობა. ჯანმრთელობაზე გავლენას ახდენს მრავალი ფაქტორი, რომელიც ცდება ჯანდაცვის მომსახურების ხელმისაწვდომობას. ეს მოიცავს ინფრასტრუქტურულ საკითხებს, ასევე დასაქმების, განათლებისა და საკვებ პროდუქტზე ხელმისაწვდომობას. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის განცხადებით,  უნდა შეიქმნას ქალაქები, რომლებიც მათი დიზაინით, პოლიტიკით და პროგრამებით ჯანმრთელობას ხელს შეუწყობენ.       ... ...
  • ევაკუაცია ყავლაშვილის ქუჩაზე_ ჩამონგრეულია სახლის ნაწილითბილისში, შოთა ყავლაშვილის ქუჩაზე 2-სართულიანი საცხოვრებელი სახლის ნაწილი ჩამოინგრა. როგორც საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში აცხადებენ, შემთხვევის შედეგად არავინ დაშავებულა. ადგილზე მისვლისთანავე მეხანძრე-მაშველებმა უსაფრთხოების მიზნით, ამავე შენობასა და მის მიმდებარედ მცხოვრები მოსახლეობის ევაკუაცია განახორციელეს. ადგილზე მიღებულია უსაფრთხოების ზომები.       ... ...
  • ჭიათურაში არსებული სიტუაცია არის მძიმე და მე ვიზიარებ ჩვენი მაღაროელების მოთხოვნას _ ბახტაძეჭიათურაში არსებული სიტუაცია არის მძიმე და მე ვიზიარებ ჩვენი მაღაროელების სამართლიან და ობიექტურ მოთხოვნას ისეთ საკითხებში, როგორიც არის შრომის უფლებები, უსაფრთხოება, სამედიცინო მომსახურება ადგილზე, კვება, - განაცხადა საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა.პრემიერ-მინისტრმა მოუწოდა ორივე მხარეს, მისაღებ შედეგებზე დროულად ჩამოყალიბდნენ.„მე ვიცი, რომ ამავე დროს, კომპანიამ მიიღო გადაწყვეტილება, მათ გააკეთეს შეთავაზება და მინდა ორივე მხარეს ვთხოვო, რომ რაც შეიძლება მეტი ინტენსიური დიალოგის შედეგად დროულად ჩამოვყალიბდეთ მისაღებ შედეგებზე. ეს არის სისტემური მნიშვნელობის მქონე საწარმო ჩვენი ეროვნული ეკონომიკისთვის და მისი სრულფასოვანი ფუნქციონირება არის ძალიან მნიშვნელოვანი“, _ განაცხადა მამუკა ... ...
  • როგორი ამინდია მოსალოდნელი უახლოეს დღეებშიგარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, 24-27 მაისს საქართველოში მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმიანი ამინდი, ზოგან შესაძლებელია სეტყვა, 25-27 მაისს იქროლებს ძლიერი ქარი. 24-25 მაისს ჰაერის ტემპერატურა დაბლობსა და ბარში +26, +31, ხოლო 26-27 მაისს +22, +27 გრადუსია მოსალოდნელი. თბილისში, ძირითადად, ღამისა და საღამოს საათებში მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით. ჰაერის ტემპერატურა +27, +29 გრადუსი იქნება.     ... ...

არქივი

ზაფრანი

მიირთვით ბევრი ვაშლი, კივი და ფორთოხალი

მწვანე ჩაი არა მხოლოდ აუმჯობესებს...

ბრიტანელმა სწავლულებმა სინათლის სხივების შენელება ისწავლეს

ბრიტანელმა სწავლულებმა კიდევ ერთი ნაბიჯით...

შაოლინის მონასტრის დიეტა

დიეტით მხოლოდ ლამაზი ქალბატონები როდის...

როგორ ვებრძოლოთ სლოკინს

სლოკინთან დაკავშირებით შესაძლოა ბავშვობა და...

როგორ მოვიშოროთ კბილის ტკივილი

ყველაზე მარტივი რეცეპტები: მოამზადეთ "სალბის"...

გინდათ, არასდროს გასუქდეთ?

ზოგიერთი ჩვენგანი თვით ბუნებამ დაასაჩუქრა,...
კარმიდამო ჩემი

პიტნის სამკურნალო თვისებები

ამ საოცრად სურნელოვანი და არომატული...

"ჩემი პატარა ვენეცია" მაქვს" _ რას საქმიანობს 80 წლის პურის...

ამირან პეშკოვი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ...

როგორ ვკვებოთ ქათამი, რომ საუკეთესო კვერცხი მოგვცეს

სოფლის პირობებში, როცა შინაურ ფრინველს...

"საქართველოში მოყვანილი მანდარინის ჩირი მსოფლიოში საუკეთესოა"

ოზურგეთში, სოფელ გურიანთაში მცხოვრები იუზა...

დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის საიდუმლო

ბრიტანელმა სწავლულებმა, შესაძლოა, გახსნან მეცნიერების...

ეკონომიური დიეტა

ამბობენ, სწორად შერჩეული რაციონი ძვირი...

რა რაოდენობის მარილი გვჭირდება დღეში

მარილი აუცილებელია, რომ ორგანიზმმა სწორად...

წიწიბურა წნევას არეგულირებს

წიწიბურა ადამიანისთვის ძალიან სასარგებლო და...