დიდი ნორვეგიელი და საქართველო

ზაფრანი

დიდი ნორვეგიელი და საქართველო

23 აგვ. 2015, 17:24:33

საქართველოს თავის დროზე მრავალი ცნობილი მწერალი სტუმრობდა და მათი ვიზიტების შესახებ ყველასათვის არის ცნობილი. ჩვენი საზოგადოებრიობა მათ ქართველთათვის დამახასიათებელი სტუმართმოყვარეობით იღებდა და ჩამოსულებიც უკან ღრმა შთაბეჭდილებებით ბრუნდებოდნენ.

ერთადერთი დიდი მწერალი,  რომელიც საქართველოში ჩამოვიდა და არც ერთ ქართველ კოლეგას არ შეხვედრია, რომლისთვისაც არამც თუ საზეიმო შეხვედრა, სუფრაც კი არ გაუშლიათ, იყო ნორვეგიელი მწერალი, 1920 წლის ნობელის პრემიის ლაუერატი კნუტ ჰამსუნი. სხვადასხვა მიზეზების გამო ჰამსუნმა იმ დროს ინკოგნიტოდ დარჩენა ამჯობინა.

კნუტ ჰამსუნი საქართველოს 1910 წლის ზაფხულში ეწვია და ალბათ უპრიანი იქნება, ფართო საზოგადოებისათვის ეს ერთი შეხედვით უცნობი და იმავდროულად დავიწყებას მიცემული ფაქტი,  გავიხსენოთ.

თავდაპირველად ცნობილი ნორვეგიელი მწერლის მოკლე ბიოგრაფიას გაგახსენებთ. მან ლიტერატურულ მოღვაწეობას  1877 წელს მოკიდა ხელი. მისი ნამდვილი გვარი ჰედერსონი იყო და ფსევდონიმი ჰამსუნი მშობლიური სოფლის ჰამსუნდის საპატივცემულოდ აიღო. მისი პირველი ნოველა სწრაფად დაიბეჭდა, ხოლო ბალადა "პაემანმა" სამშობლოში პოპულარობა მოუტანა.

1882 წელს საცხოვრებლად ამერიკაში გადავიდა, მაგრამ იქაურმა კლიმატმა ჯანმრთელობა შეურყია და კვლავ ნორვეგიაში დაბრუნდა. თუმცა ხელმოკლეობამ მწერალი აიძულა რომ თავშესაფარი ისევ ოკეანისგაღმა ეძებნა. აქ დაიბეჭდა მისი პირველი რომანი "შიმშილი", რომელმაც ჰამსუნი როგორც პროფესიონალი მწერალი საყოველთაო ყურადღების ცენტრში მოაქცია. 1892 წელს, მისმა მეორე რომანმა "მისტერიებმა" მას საყოველთაო აღიარება მოუტანა.

აქედან მოყოლებული, მწერალმა შექმნა მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები, რომელთაგანაც გამოირჩევა რომანები: "ჰანი", "მიწის მადლი" (ამ რომანს 1920 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა), "ვიქტორია". საინტერესოა, რომ თავის დროზე "ვიქტორია" ქართულ ენაზეც ითარგმნა. მას გამოეხმაურა კონსტანტინე გამსახურდიაც, რომელმაც 1915 წლის 2 ივლისს ჟურნალ "თეატრი და ცხოვრება"-ს წერილი მისწერა და კნუტ ჰამსუნის შემოქმედებას მაღალი შეფასება მისცა. 1923 წელს კი გამსახურდიამ ნორვეგიელ კოლეგას ესე მიუძღვნა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მწერალმა გერმანელი ფაშისტებისადმი გარკვეული სიმპათიები გამოხატა. ომის დასრულების შემდეგ მშობელმა ერმა კნუტ ჰასმსუნი სამშობლოს ღალატისათვის სასამართლოში მისცა და ნორვეგიის საზოგადოებამაც ბოიკოტი გამოუცხადა. სამი წელი ელოდა სასამართლოს.

ეს დრო ჰამსუნისათვის ცხოვრების ყველაზე მძიმე პერიოდი აღმოჩნდა. მამა არც შვილმა დაინდო, რომელმაც საქვეყნოდ განაცხადა, რომ ჰამსუნი "განუდგა თავისი ხალხის რიტმს და ისტორიული ბორბლის ქვეშ მოექცა". ბოლოს და ბოლოს კნუტ ჰამსუნი ხანდაზმულობამ გადაარჩინა და მკაცრ სასჯელსაც გადაურჩა. კვლავ დაიწყეს მისი რომანების ბეჭდვა.

კნუტ ჰამსუნი საქართველოში 1910 წლის ზაფხულში ჩამოვიდა მეუღლესთან ერთად. ოთხცხენიანმა ეტლმა ჩამოიყვანა ვლადიკავკაზიდან საქართველოს სამხედრო გზით. აქ მიღებული შთაბეჭდილებები მან აღწერა წიგნში"“მოგზაურობა ზღაპრულ მხარეში", რომელშიც თავისი მიაგო საქართველოს ბუნებას, ტრადიციებს, თბილისს.

ჩვენს ქალაქში ჩამოსული მწერალი მეუღლესთან ერთად კეთილმოწყობილ სასტუმრო “ლონდონში" დაბინავდა. ჰამსუნი თბილისში და საერთოდ საქართველოში ძირითადად დაბალი ფენის წარმომადგენლებს ხვდებოდა და მაინც  საქართველოს დედაქალაქმა მასზე წარუშლელი შთაბეჭდილება მოახდინა.

განსაკუთრებით ეს ითქმის მის აზიურ ნაწილზე. თუმცა, ჯერ კიდევ თბილისში შემოსვლამდე ვერ მალავდა თავის გაოცებას: "ჩვენ თბილისს ვუახლოვდებით. გზა მდინარე მტკვრის ნაპირს მიჰყვება, მტკვარი კი დიდებული და ლამაზი მდინარეა". თავად თბილისის ხილვის შემდეგ მწერალს შემდეგი ფრაზები დასცდა:  "აი თბილისიც. ქალაქი, რომელზეც ასე ბევრს წერდნენ რუსი პოეტები და სადაც თამაშდება მრავალი რუსული რომანის მოქმედება. წუთით ბავშვად ვიგრძენი თავი, ვიცქირები შორს და მესმის როგორ მიცემს გული".

მწერალს თბილისში განსაკუთრებით დამახსოვრებია ქალაქის უძველესი ნაწილი:  "ჩვენ ხშირად ვბრუნდებით ქალაქის აზიურ უბანში, რომლის ცქერით ვერ ვძღებით". არც ადგილობრივ მკვიდრთ ივიწყებდა ჰამსუნი. მას მოსწონს ქართველები, მათი ტრადიციები: "კავკასიელები ლამაზი ხალხია, მშვენიერი ტანსაცმელი აქვთ, ბუნებაც მომაჯადოებელია, ეს აღთქმის ქვეყანაა, აქ დაირწა კაცობრიობის აკვანი. აქაურებმა გაუძლეს უამრავ ბრძოლებს და ახლაც ძლიერნი არიან".

კნუტ ჰამსუნმა იმოგზაურა ბათუმშიც. აქ იგი ციებ-ცხელებით დაავადდა და ადგილობრივმა მკვიდრმა უმკურნალა.

დადგა საქართველოსთან გამოთხოვების დღეც. გაუჭირდა თურმე მწერალს ქართულ სამყაროსთან გამომშვიდობება: "ხვალ ჩვენ მივემგზავრებით, მალე დავტოვებთ ამ ქვეყანას, მაგრამ მთელი სიცოცხლე იმედს არ დავკარგავ მასთან ხელმეორედ შეხვედრისას. მე ხომ მტკვრის წყალი დამილევია".

მოგვიანებით, კნუტ ჰამსუნმა ერთ-ერთ წერილში საქართველო შემდეგნაირად მოიხსენია. "ეს ქვეყანა არც ერთ სხვა ქვეყანას არ ჰგავს, რომელსაც მე ვიცნობ და იმ გრძნობით ვარ შეპყრობილი, რომ მთელი სიცოცხლე სიამოვნებით ვიცხოვრებდი იქ".

კნუტ ჰამსუნმა ქართულ თემას უძღვნა სამმოქმედებიანი დრამა "თამარ მეფე", რომელიც პირველად ნორვეგიის ქალაქ ქრისტიანსენში წარმოუდგენიათ.

სამშობლოში მიბრუნებულმა კნუტ ჰამსუნმა ხანდაზმულობაში ერთხელ კიდევ მოინდომა საქართველოში ჩამოსვლა, მაგრამ ბედმა არ გაუმართლა. იგი 93 წლის ასაკში გარდაიცვალა, 1952 წლის 19 თებერვალს ნორჰოლდში.




 ახალი ამბები
  • აუქციონი ოზურგეთში მცხოვრები ხარაბაძეების ოჯახისთვისქართველი მხატვარია ნინო ჩაკვეტაძე სოციალურ ქსელში განცხადებას ავრცელებს _ ის ოზურგეთში მცხოვრები ხარაბაძეების ოჯახის დასახმარებლად აუქციონს აწყობს.  “მეგობრებო, გამარჯობა! კვლავ დაგიბრუნდით საქველმოქმედო აუქციონით. დღევანდელ დღეს ვუძღვნით ოზურგეთის რაიონის სოფელ ბაღდადში მცხოვრებ სოციალურად დაუცველ ხარაბაძეების ოჯახს. ოჯახი უმძიმეს პირობებში ცხოვრობს _ წლინახევრის ბიჭს გაჭირვებაში ზრდიდნენ, დედა მეორე შვილზე მშობიარობისას გარდაიცვალა. ახალშობილს ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები აქვს. დღევანდელ აუქციონზე გაიყიდება ილუსტრაცია ნოდარ დუმბაძის ლექსისთვის „ფისო“ _ მუყაო, აკრილი, 42/30 სმ. თანხა, რისი გადახდაც გსურთ ილუსტრაციის შესაძენად, დააფიქსირეთ კომენტარებში და აუცილებლად მოგვწერეთ პირადი შეტყობინების სახითაც. გარკვეული ხარვეზების გამო, ზოგიერთი კომენტარი დროულად არ ჩანს. ილუსტრაციის საწყისი ფასია 200 ლარი. აუქციონი დასრულდება დღეს, 22:00. თქვენი აქტიურობის იმედი მაქვს. ნინო“, _ წერს ნინო ... ...
  • ავტოსაგზაო შემთხვევას ბათუმში კაცი ემსხვერპლაავტოსაგზაო შემთხვევას ბათუმში ახალგაზრდა მამაკაცის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ახალგაზრდა მამაკაცს ავტომობილი აეროპორტის გზატკეცილზე დაეჯახა. შსს-ს ინფორმაციით, გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის მეექვსე ნაწილით დაიწყო, რაც ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების წესის დარღვევას ... ...
  • 29 მაისიდან საზოგადოებრივ ტრანსპორტში მგზავრთა ნაკადი გაკონტროლდებასაზოგადოებრივი ტრანსპორტი 29 მაისიდან შეცვლილი პრინციპით იმუშავებს. როგორც თბილისის ვიცე-მერმა, ირაკლი ხმალაძემ ჟურნალისტებს განუცხადა, მგზავრთა რაოდენობა გაკონტროლდება ტრანსპორტში და გაჩერებებზე. „იქნება გარკვეული შეზღუდვები, მაგალითად, დაცული იქნება მძღოლი ბარიერით, სავალდებულო იქნება პირბადეების ტარება და ამას გააკონტროლებენ როგორც მუნიციპალური სამსახურები, ასევე საპატრულო პოლიციის ქვედანაყოფები, განსაკუთრებით მეტროში. ჩვენი თანამშრომლები იმოძრავებენ როგორც ტრანსპორტში, ასევე გაჩერებებზე. ახალი დავალებაა, რომ შეიძლება მოგვიწიოს რაოდენობრივი კონტროლის დაცვა, რათა არ მოხდეს საზოგადოებრივი ტრანსპორტის გადავსება“, _ განაცხადა ხმალაძემ. ხმალაძის განმარტებით კონტროლი იქნება მეტროში შეშვებაზე. ... ...
  • „ბახვი 2" ჰესზე გაცემული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება უკანონოა - EMC სასამართლოს მიმართავს ადამიანის უფლებების სწავლების და მონიტორინგის ცენტრის (EMC) განცხადებით, „ბახვი 2" ჰესზე გაცემული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება უკანონოა. EMC-მა ადგილობრივი გარემოსდაცვითი სათემო ორგანიზაცია "ეკოს" სახელით, ოზურგეთში, მდინარე ბახვისწყალზე დაგეგმილი ჰიდროელექტროსადგურის - ბახვი 2-ის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის თაობაზე მიღებული გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიმართა. გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრმა 2020 წლის 23 აპრილს, ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობის მოქმედების პირობებში მიიღო. გზშ-ის ანგარიშით დგინდება, რომ 36 მგვ-იანი სიმძლავრის დადგმული ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის პროექტის განხორციელება დაგეგმილია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანავას მიმდებარე ტერიტორიაზე. პროექტი ითვალისწინებს არარეგულირებადი, დერივაციული ტიპის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობას და ექსპლუატაციას. "ბახვი 2" ჰესის ინფრასტრუქტურული ობიექტები განთავსდება მდინარე ბახვისწყლის მარცხენა სანაპიროზე, "ბახვი 3" ჰესის სათავე ნაგებობიდან დაახლოებით 100 მეტრის დაშორებით ზედა ბიეფში, ზღვის დონიდან 1370-504 მეტრ ნიშნულებს შორის. პროექტის მიხედვით, ჰესის სათავე კვანძიდან უახლოესი დასახლებული პუნქტი კურორტი ბახმარო, მდებარეობს 6570 მეტრში, ჰესის ძალური კვანძიდან (ჰესის შენობა) უახლოესი საცხოვრებელი ზონა, სოფ. უკანავა დაცილებულია 2315 მეტრით, ხოლო სოფ. ვაკიჯვარი 3375 მეტრით, თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ გარდა პროექტით გათვალისიწნებულისა, ჰესის მშენებლობა ასევე ეხება ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლებს - ვანისქედი, ოქროსქედი, უკანავა, ფამფალეთი, ბახვი, მთისპირი და მშვიდობაური - სადაც მდინარე ბახვისწყალი ჩაედინება. პროექტის განმახორციელებელი შპს "ჯორჯიან ჰაიდრო ფაუერის" მიერ დაფუძნებული და 100%-იანი წილის მფლობელი კომპანია შპს "ბახვი 2"-ია. მოსარჩელე მხარე მიიჩნევს, რომ გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება კანონის დარღვევით არის გამოცემული და მნიშვნელოვნად ეწინააღმდეგება ეროვნული და საერთაშორისო კანონმდებლობის მოთხოვნებს. გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დოკუმენტი (გზშ) ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობისა და ექსპლუატაციის ეტაპზე უმნიშვნელოვანესი დოკუმენტია, რომელიც მოიცავს ინფორმაციას დაგეგმილი საქმიანობის განხორციელებისას გარემოზე შესაძლო ზემოქმედების შესახებ, მათ შორის, მოსახლეობაზე, ადამიანის ჯანმრთელობაზე, ბიომრავალფეროვნებაზე, წყალზე, ჰაერზე, ნიადაგზე, კლიმატზე, ლანდშაფტზე, კულტურულ მემკვიდრეობაზე და სხვა მატერიალურ ფასეულობებზე. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარე მიიჩნევს, რომ კომპანიის მიერ წარდგენილი გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დოკუმენტი არ მოიცავს სრულყოფილ და ამომწურავ ინფორმაციას, არ ეფუძნება სრულყოფილ კვლევებს, მათ შორის, არ არის სრულყოფილად გამოკვლეული ფიზიკურ და სოციალურ გარემოზე ზემოქმედების ყველა ფაქტორი; არ არის გამოკვლეული და შეუფასებელი ჰესის მშენებლობისა და ექსპლუატაციის კუმულატიური ეფექტი, მისი მშენებლობისა და ექსპლუატაციის გავლენა კურორტ ბახმაროს ეკოსისტემაზე, ასევე, იმ სოფლებსა და მცხოვრებ მოსახლეობაზე, სადაც მდინარე ჩაედინება. გარდა ამისა, არსებითად პრობლემურად დგას, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, საზოგადოების მონაწილეობის საკითხი, რამდენადაც გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილება სამინისტროს მხრიდან ადგილობრივი მოსახლეობის სათანადო ინფორმირებისა და რეალური მონაწილეობითი პროცესის გარეშე განხორციელდა, რაც ადგილობრივ მოსახლეობას და გარემოს გამოუსწორებელი ზიანის რისკის ქვეშ აყენებს. ორგანიზაციამ გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით თბილისის საქალაქო სასამართლოს უკვე მიმართა და იმედს გამოთქვამს, რომ სასამართლო იქნება ოზურგეთის მოსახლეობისა და სხვა დაინტერესებული პირებისათვის უფლების დაცვისა და აღმასრულებელი ხელისუფლების მხრიდან ჰიდრორესურსების მართვის რეალური კონტროლის მექანიზმი. ... ...
  • რატომ გამოიძახეს თბილისში, ერთ-ერთ საცხოვრებელ კორპუსში მეხანძრე-მაშველებითბილისში, ვაზისუბანში მდებარე ერთ-ერთ საცხოვრებელ კორპუსში სახნძრო-სამაშველო სამსახური გამოიძახეს. ადგილობრივი მაცხოვრებლების თქმით, მეხანძრეები იმ მიზეზით გამოიძახეს, რომ სადარბაზოში დენის მრიცხველებთან კვამლის სუნი იდგა. როგორც საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში „გურია ნიუსს“ განუცხადეს, შემთხვევის ადგილზე მისულ მეხანძრეებს სერიოზული არაფერი ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ აქვს თუ არა თქვენს ერუდიციას ფართო ჰორიზონტი

ეიფელის კოშკი ზაფხულში 15 სანტიმეტრით...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ რამდენად ერკვევი სხვადასხვა სფეროში

რომელია ყველაზე პატარა სახელმწიფო მსოფლიოში?

კარმიდამო ჩემი

აღვადგინოთ ქართული დაფნა

გასულ საუკუნეში, დაფნა, ჩაისა და...

დროა, მივეჩვიოთ ბუნებრივი რესურსების ეკონომიურად ხარჯვას

პლანეტის გლობალური კლიმატური ცვლილებები ბევრ...

ვუშველოთ ციტრუსოვნებს

25 წლის მანძილზე, დასავლეთ საქართველოს...

საკურა_ იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, მალე სამტრედიაშიც აყვავდება

საკურა-იაპონიაში გაზაფხულის სიმბოლო, ულამაზესი ალუბლის...

ფუტკრის რძე _ ოცდამეერთე საუკუნის ჯადოსნური წამალი

საქართველოს ბუნება ყოველგვარ პირობას ქმნის...

როგორ დავიბრუნოთ ფუტკრის მართვე

გაზაფხულის მოახლოებისთანავე ნებისმიერმა მეფუტკრემ თუ...

მსხვილნაყოფა ციტრუსი _ "ოიუ" (Citrus Oiu)

საქართველოს მოსახლეობისთვის ციტრუსოვანი კულტურებიდან ყველაზე...

"გვაქვს უთვალავი ფერითა!"

ოზურგეთელი, პროფესიით ფარმაცევტი და ხელოვანი...

"დეკემბერა" საოცარი საშობაო ყვავილია

ალბათ, არც ერთი ყვავილის შესახებ...

როგორია ტყის მარწყვი და რა სასარგებლო თვისებები გააჩნია

გაზაფხულის დადგომისთანავე, ადამიანებს უდიდესი სურვილი...

რას ფიქრობთ სოფლის მეურნეობის დახმარების პროგრამაზე?