ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

კარმიდამო ჩემი

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

2 აპრ. 2021, 11:04:21

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს მკითხველებს უნდა ვესაუბროთ ზღმარტლის კულტურაზე. ეს არის მცენარე, რომლის საწარმოო გავრცელება შეზღუდულია, თუმცა, ის ყველანაირად იმსახურებს ყურადღებას. იგი შეიცავს ადამიანისთვის სასარგებლო ნივთიერებებს და არ ჩამოუვარდება სხვა თესლოვან, ხეხილოვან კულტურებს.

ზღმარტლის ნაყოფი ნედლ ხილად გამოიყენება. მას ახასიათებს განსაკუთრებული თავისებურება. მისი მაგარი ნაყოფი, დამწიფებამდე ნაკლებად გამოსაყენებელია. თუმცა, თუ მოვკრეფთ და დავაწყობთ გრილ და მშრალ ადგილზე და შევინახავთ, ის ბიოქიმიური პროცესების შედეგად,  მალე საჭმელად სასიამოვნოდ ვარგისი ხდება.

ზღმარტლის მწიფე ნაყოფი  ხასიათდება თათარისებური სურნელით  და გემოთი. დამწიფებამდე ის მოთეთრო-მომწვანო ფერისაა. მომწიფებასთან ერთად, ნაყოფის უჯრედებში არსებული ფერისაა. ნაყოფის უჯრედისებში არსებული ფერმენტი ოქსიდაზა, შედის რა ურთიერთობაში მთრიმლავ ნივთიერებასთან, იწყებს დაჟანგვას, რის შემდეგაც ნაყოფი მუქდება. ნაყოფში შემავალი პექტოვანი ნივთიერებები ადვილად წარმოშობენ ჟელეს და მიიღება 60-65% შაქრის შემცველი  ხილფაფა.

ზღმარტლის ნაყოფებისგან შეგვიძლია, მოვამზადოთ ხილის ღვინო. თესლისგან კი _ განსაკუთრებული ლიქიორი. მნიშვნელოვანია ზღმარტლის სახალხო მედიცინაში გამოყენება. მოუმწიფარი ნაყოფები შეიცავენ ტანინებს. გამოიყენება სისხლდენის საწინააღმდეგოდ. ასევე, მკურნალობენ თირკმლების კენჭებს. ფოთლების ნახარში გამოიყენება ყელის დაავადების წინააღმდეგ. "იადიგარ დაუდი" გადმოგვცემს, რომ ზღმარტლის ნაყოფი საუკეთესო საშუალებაა კუჭ-ნაწლავის დაავადების წინააღმდეგაც.

 ზღმარტლის ხის მერქანი გამოიყენება სახარატო წარმოებაში. მერქანი მონაცრისფროა, მოწითალო გულის. მკვრივია, მაგარი და მძიმე. ხის კანი, ფოთლები და მკვახე ნაყოფები ძლიერ მდიდარია ტანიდებით, რის გამოც წარმატებით   შეიძლება მათი გამოყენება ტყავების დათრიმვლის დროს.

ზღმარტლის კულტურის წარმოშობა უძველეს  ხანას ეკუთვნის. ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე, თეოფრასტე არჩევს ზღმარტლის სამ ჯიშს: ანსედონს, სატანეიას და ანსედონოიდს.

რიგი მკვლევარებისა ზღმარტლის სამშობლოდ თვლის ჩრდილოეთ   ირანს, შუა აზიას, სამხრეთ ევროპას და ამიერკავკასიას. მათ შორის, კულტურის საწყისად მიჩნეულია კავკასია, სადაც გეოლოგიური გათხრების დროს იპოვეს ზღმარტლის მცენარეული ნაშთები და ფოთოლთა ანაბეჭდები.

საქართველოში   ზღმარტლის კულტურის ჯიშური შემადგენლობა იმდენად მრავალფეროვანია, რომ მათგან უნდა შევარჩიოთ საუკეთესო ნიშან-თვისებათა მქონე ფორმები, რომლებსაც ექნებათ მსხვილი ნაყოფი, საუკეთესო კვებითი ღირსება, ხის ზრდის სიძლიერე და ავადმყოფობებისადმი გამძლეობა.

ზღმარტლის კულტურის შემდგომი გავრცელებისთვის უნდა ვაწარმოოთ მხოლოდ ნამყენი ნერგები და ძირითადად, უნდა გამოვიყენოთ მინდორსაცავი და ბარსაცავი ზოლების გაშენებისას.

ასევე ყველა დაინტერესებულ მეურნეს შეუძლია, განსაზღვრულ ფართობზე ზღმარტლის სუფთა ნარგაობის გაშენება.

ზღმარტლისთვის  გასაშენებელი ფართობის მომზადება, ნიადაგის დამუშავება, მორწყვა და სხვა პროცედურები იგივეა, როგორც სჭირდება ვაშლის, მსხლის და კომშის გაშენებისას.

ზღმარტლის ბიოლოგიური თავისებურება არის ის, რომ ხე ივითარებს მოკლე სანაყოფე და საზრდელ ყლორტებს. მისი კვირტები, კომშის კვირტების მსგავსად, განსაკუთრებული თავისებურებით ხასიათდება _  კვირტიდან გამოსული ყლორტი, როცა 3-5 სმ-ს მიაღწევს, ბოლომდე ივითარებს კოკორს, რომლის გვირგვინის ფურცლები მეათე-მეთხუთმეტე დღეს ჩნდება.

ზოგადად, ზღმარტლი გვიან მოყვავილე მცენარეა. მისი ყვავილობა მიმდინარეობს გაზაფხულის გვიანი ყინვების გავლის შემდეგ. ამიტომ იგი ჩვენს პირობებში საკმაოდ წარმატებით იტანს ზამთრის დაბალ ტემპერატურას.

საქართველოში ზღმარტლის კულტურა სრულიად განსხვავებულ ნიადაგზეა წარმოდგენილი. დასავლეთ საქართველოში ზღმარტლი ერთეული ხეების სახით მოიპოვება. დადებით ნიშან-თვისებათა გამომჟღავნება კი, შესაძლებელია, მხოლოდ  სტრუქტურიან, საკვები ნივთიერებით მდიდარ ნიადაგებზე. ამიტომაა, რომ ზოგჯერ ერთსა და იმავე მიკრორაიონში სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე მოზარდი ზღმარტლის ერთი და იგივე ფორმა, განვითარების სხვადასხვაობით  ხასიათდება. ეს კი მჟღავნდება როგორც ხის საერთო განვითარებით, ისე ნაყოფის ზომითაც. ამგვარად, ზღმარტლის მაღალი ხარისხის მოსავლის მისაღებად აუცილებელია ნიადაგის წესიერი მოვლა, რწყვის რეგულაცია, ნიადაგის მინერალური სასუქებით განოყიერება.

უნდა გვახსოვდეს, რომ ველური ზღმარტლის საძირეზე დამყნილი ზღმარტლი კარგად ვითარდება ფხვიერ, საშუალო ტენიან ნიადაგებზე.

ზღმარტლი უმეტესად მყნობით უნდა გავამრავლოთ. თესლით გამრავლებას უნდა მივდიოთ მაშინ, როცა გვინდა ახალი ჯიშის გამოყვანა.

ზღმარტლის შემდგომი გავრცელებისთვის უმჯობესია საძირედ კომშის გამოყენება, რადგანაც ვეგეტატიური შეზრდა მათ შორის უფრო თვალსაჩინოა. მართალია, კომშზე დამყნილი ზღმარტლის  ხე ივითარებს დიდი ნაყოფებს, რომლებსაც მსხვილი კურკები აქვს, მაგრამ ნაყოფი იმდენად მსხვილია და  გემრიელი, რომ  აღნიშნული ნაკლი მხედველობაში არ მიიღება.

ზღმარტლის კულტურის შემდგომი გავრცელება უნდა წარმოებდეს მხოლოდ ნამყენი ნერგებით. ზოგადად კი დასავლეთ და  აღმოსავლეთ საქართველოს რიგ რაიონებში, სადაც სრულად განსხვავებული ნიადაგებია, ზღმარტლის კულტურის  გავრცელება მოწმობს, რომ იგი  დიდ მოთხოვნებს არ უყენებს ნიადაგურ პირობებს.

როგორია ზღმარტლის გასხვლის საკითხი?

ბაღის გაშენების პირველ პერიოდში საჭიროა, ზღმარტლის ხის შემმოსავი ტოტების სწრაფი წარმოქმნის და კომპაქტური ვარჯის ჩამოყალიბების დაჩქარება, სუსტი დამოკლებით და გამოხშირვით. შემდგომ პერიოდში კი საჭიროა მხოლოდ გამოხშირვა.

სასურველია, ხელი მოვკიდოთ ზღმარტლის საუკეთესო ფორმების მასობრივად გამრავლებას. ძირითადად მყნობის საშუალებით.

ზღმარტლი, მთელი თავისი ღირებული თვისებებით  და საჭიროებით, ნამდვილად იმსახურებს გაცილებით მეტად ყურადღების ცენტრში მოქცევას, ვიდრე დღეს არის.

 ზაურ გაბრიჩიძე





 ახალი ამბები
  • როდიდან განახლდება სააღმზრდელო პროცესი ლანჩხუთის ბაგა-ბაღებშილანჩხუთში ბაგა-ბაღებში სააღმზრდელო პროცესი 17 მაისიდან განახლდება. ამის შესახებ ინფორმაციას მუნიციპალიტეტის სკოლამდელი საგანმანათლებლო-სააღმზრდელო ცენტრი ავრცელებს. უწყებისვე ინფორმაციით, სააღმზრდელო პროცესის დაწყებამდე   ბაგა-ბაღებში ჩატარდება სადეზინფექციო და ეზოს გაწმენდითი  სამუშაოები. გარდა ამისა, სკოლამდელი ცენტრის ინფორმაციით,  ბაგა-ბაღების თანამშრომელთა სავალდებულო  ტესტირება კორონავირუსზე  ინტენსიურ რეჟიმში მიმდინარეობს. "ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ შემუშავებული რეკომენდაციების სრული გათვალისწინებით განახლდება სასწავლო-სააღმზრდელო პროცესი,რათა დაცული იყოს როგორც აღსაზრდელების, ისე დასაქმებულთა ჯანმრთელობის უსაფრთხოება,"- განმარტავენ ლანჩხუთის სკოლამდელ სააღმზრდელო ... ...
  • "არსებობდა საწარმოზე ხანძრის გავრცელების საშიშროება" - ვითარება თბილისში თბილისში, ბოგდან-ხმელნიცკის ქუჩაზე გაჩენილი ხანძარი ლიკვიდირებულია. ამის შესახებ ინფორმაციას საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური ავრცელებს. „შინაგან საქმეთა სამინისტროს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრ "112"-ში შემოვიდა ინფორმაცია, რომ თბილისში, ბოგდან-ხმელნიცკის ქუჩაზე შეინიშნებოდა ხანძარი და საჭირო იყო საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ჯგუფების დახმარება. ადგილზე უმოკლეს დროში გამოცხადდნენ სახანძრო-სამაშველო ჯგუფები. მორეაგირე ჯგუფების გადმოცემით, ცეცხლი გავრცელებული იყო პლასტმასის ნივთების ერთსართულიან სასაწყობე შენობაში. გარდა ამისა, არსებობდა შენობის გვერდით არსებულ საწარმოზე ხანძრის გავრცელების საშიშროება. მეხანძრე-მაშველების ოპერატიული რეაგირების შედეგად მოხერხდა შენობის ნახევარზე მეტი ფართობის გადარჩენა და სხვა შენობებზე გავრცელების საფრთხის სწრაფად აღკვეთა. ამ დროისთვის ხანძარი უკვე ლიკვიდირებულია და მიმდინარეობს ცალკეული მხრჩოლავი კერების წერტილოვანი დამუშავება. შემთხვევის შედეგად არავინ დაშავებულა. ადგილზე მუშაობდა 13 სახანძრო-სამაშველო ჯგუფი“,_ ნათქვამია უწყების მიერ გავრცელებულ ... ...
  • 2 დაღუპული და 5 დაშავებული _ ავტოსაგზაო შემთხვევა ქედაშიცოტა ხნის წინ  ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა ქედაში. ავარიის შედეგად ორი ადამიანი გარდაიცვალა, ხოლო ხუთი დაშავდა. ავტოსაგზაო შემთხვევა ცენტრალურ მაგისტრალზე, სოფელ წონიარისთან მოხდა. მსუბუქი ავტომობილი მდინარე აჭარისწყლის ხევში გადავარდა. დაშავებულთაგან ერთის მდგომარეობა კრიტიკულად მძიმეა. მძიმე მდგომარეობაში მყოფი პაციენტი ბათუმის რეფერალურ ჰოსპიტალში გადაჰყავთ. ექიმების თქმით, პაციენტს სხეულზე მრავლობითი, მძიმე დაზიანებები აღენიშნება. თვითმხილველების ინფორმაციით, მანქანაში 7 მგზავრი იმყოფებოდა. მათივე თქმით, დაშავებული მგზავრები ქედის რაიონულ ჰოსპიტალში გადაიყვანეს, მათ შორისაა მცირეწლოვანი. ადგილზე შესაბამისი სამსახურები არიან მობილიზებული. წყარო: ... ...
  • სამგორის რაიონში ძლიერი ხანძარიასამგორის რაიონში ძლიერი ხანძარია. როგორც "გურია ნიუსს" ატყობინებენ, ცეცხლი ყოფილი 31 ქარხნის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებულ პლასტმასის საამქროს გაუჩნდა. ადგილზე მობილიზებულია სახანძრო-სამაშველო ბრიგადები. ხანძრის გამომწვევი მიზეზი, ჯერჯერობით, ... ...
  • სალომე სამადაშვილმა "ნაციონალური მოძრაობა" ოფიციალურად დატოვასალომე სამადაშვილმა, რომელიც "ნაციონალური მოძრაობის" ლიდერი იყო, პარტიას პოლიტიკური გუნდის დატოვების შესახებ ოფიციალურად აცნობა, _ ამის შესახებ მან ჟურნალისტებს განუცხადა. მისი თქმით,  პარტიის თავმჯდომარე ნიკა მელიასთვის მისი არგუმენტები გასაგებია და ისინი მეგობრებად რჩებიან. „როგორც იცით, ვთქვი, რომ საპატიმროდან ნიკა მელიას გათავისუფლებას დაველოდებოდი. მე და ნიკას საუბარი გვქონდა, ჩვენ გვქონდა გრძელი სატელეფონო საუბარი. ნიკა მელიასთვის გასაგები არის ჩემი პოზიცია, ჩემთვის გასაგებია მისი პოზიცია. ჩვენ ვრჩებით მეგობრებად, თანამოაზრეებად დიდ მიზნებში, მაგრამ რაც შეეხება „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“, ოფიციალურად დატოვების შესახებ განცხადება პარტიას დღეს უკვე მივაწოდე. თუმცა, იცით, რომ გადაწყვეტილება ჯერ კიდევ მანამდე მქონდა მიღებული.  ნიკას და „ნაციონალურ მოძრაობას“ წარმატებას ვუსურვებ“, _ განაცხადა სამადაშვილმა. ცნობისთვის, სამადაშვილმა პარტიის დატოვების გადაწყვეტილება, რამდენიმე კვირის წინ მიიღო, როცა "ნაციონალურმა მოძრაობამ" უარი თქვა, ხელი მოეწერა ევროპული საბჭოს პრეზიდენტის შარლ მიშელის მედიაციით შემუშავებულ ... ...

არქივი

ტესტები

ტესტი _ როგორ იცნობ გარე სამყაროს?

რომელ ცხოველს შეუძლია უწყლოდ გაძლება...

ტესტი _ რამდენად ფართოა შენი ცოდნის არეალი

მე-20 საუკუნის რომელი პოლიტიკური მოღვაწე...

ტესტი _ რა გახსოვს სკოლიდან?

გამოქვაბულში ქვევიდან ზევით აღმართულ წარმონაქმნებს...

ტესტი _ ხარ თუ არა "უგზო-უკვლოდ" განათლებული? (მეორე ვარიანტი)

რა დასტრიალებდა თავს მაურისიო ბაბილონიას...

ტესტი _ დიდი აღმოჩენები და ასტრონომია

დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში ვის...

კარმიდამო ჩემი

"ქართული თექა ჩემი გატაცებაა!"

ქართულ თექაზე მუშაობას, უმეტესად, ჩვენი...

გავაშენოთ საადრეო ჯიშის მანდარინი

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული ზონის კლიმატი,...

თხილის წამლობა აპრილის შუა რიცხვებიდან

აპრილის დასაწყისიდან, როცა თანდათან მატულობს...

როგორ გამოვკვებოთ და გამოვზარდოთ ქათმის წიწილები

საქართველოში ქათმის და, ზოგადად, შინაური...

დავთესოთ ბოსტნეული და გამოვიყვანოთ ჩითილები

წლევანდელი გაზაფხული,  გურიაში, განსაკუთრებით, საკმაოდ...

საგაზაფხულო ფხალეული კვერცხით და ნედლი სანელებლებით

საქართველოს სამზარეულო კულტურა ფხალეულის ორასამდე...

"კალისტო 1920 "_ გურიაში "გემოვანის" პური გამოჩნდა

პური ერთ-ერთი უძველესი საკვებია და...

ერთი ნაჩუქარი ბაჭიით დაწყებული საქმე: "ბოცვრის მოშენება ყველა ოჯახმა უნდა შეძლოს"

ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუაამაღლებაში მცხოვრები,...

ზღმარტლი _ მცენარე, რომელიც იმსახურებს ყურადღებას

მუშმულას და უნაბის შემდეგ, ჩვენს...

გავამზეუროთ ქოთნის ყვავილები

ახლა, ადრიან გაზაფხულზე, მზიან, თბილ...

ქათმის მხალეული

მრგვალად მოხარშული (და არა შემწვარი)...