არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამართლიანი არჩევნების“ ხელმძღვანელი ლევან ნატროშვილი სოციალურ ქსელში პარლამენტის მიერ ინიცირებულ ცვლილებას ეხმაურება.
“ქვეყნის ფარგლებს გარეთ საქართველოს მოქალაქეებისთვის საარჩევნო უბნების გახსნაზე უარის თქმა სამართლებრივ-პოლიტიკურად რომ შევაფასოთ (აქვე ერთი დათქმა: რაც ქვემოთ წერია, ჩემი პერსონალური აზრია. საკანონმდებლო ცვლილებებზე ორგანიზაციის შეფასებას ცალკე გამოვაქვეყნებთ):
1. კითხვა #1. ეს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება თუ არა საერთაშორისო სტანდარტებს?
პასუხი: ამ კითხვაზე პასუხი ცალსახა არ არის, ვინაიდან საკმაოდ კომპლექსური და ნიუანსური საკითხია. ერთი მხრივ, არ არსებობს ერთიანი დადგენილი საერთაშორისო სტანდარტი და საერთაშორისო სახელშეკრულებო პრინციპი, რომლის მიხედვითაც, სახელმწიფო ცალსახად ვალდებული იქნება, ქვეყნის გარეთ გახსნას საარჩევნო უბნები ან სხვა გზებით უზრუნველყოს ქვეყნის გარეთ მცხოვრები მოქალაქეების არჩევნებში მონაწილეობა. თუმცა, მეორე მხრივ, საარჩევნო სტანდარტებით, აქტიური საარჩევნო უფლების შეზღუდვა უნდა იყოს გონივრული და კარგად დასაბუთებული, რათა არჩევნების საყოველთაობის პრინციპი მნიშვნელოვნად არ დაზიანდეს. ვენეციის კომისიის სტანდარტიც ეს არის, რომ გლობალიზაციისა და ტექნოლოგიური პროგრესის ფონზე, სახელმწიფოებმა ამ საკითხს პოზიტიურად უნდა შეხედონ და ეცადონ, მაქსიმალურად უზრუნველყონ ქვეყნის გარეთ მყოფი მოქალაქეებისთვის საარჩევნო უფლების რეალიზება. მსოფლიო ტრენდიც აქეთკენ მიდის, სულ უფრო მეტი ქვეყანა დგამს ნაბიჯებს წინ. აქედან გამომდინარე, ამ კუთხით ნაბიჯების უკან გადადგმა მინიმუმ დაუსაბუთებელია. მაშინ როცა 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ იმის ცდაში ვიყავით, უფრო მეტ ემიგრანტს მიეღო არჩევნებში მონაწილეობა, ახლა მათი რიცხვი დრამატულად შემცირდება. შეხსენებისთვის, 2024 წელს საქართველოს გარეთ გახსნილ საარჩევნო უბნებზე დარეგისტრირდა 95,910 ამომრჩეველი, რომელთაგან არჩევნებში მონაწილეობა მხოლოდ 34,574-მა (36%) შეძლო, მაშინ როდესაც საერთო ეროვნული აქტივობა 60% იყო (მიუხედავად იმისა, რომ ეს 60% საკამათო რიცხვია).
2. კითხვა #2. რა მიზეზით ხდება ამ გადაწყვეტილების მიღება?
პასუხი: ამ კითხვაზე პასუხი მარტივია. იმავე 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ქვეყნის გარეთ გახსნილ საარჩევნო უბნებზე არჩევნებში მონაწილე 34,292 ამომრჩევლიდან (ვისი ბიულეტენიც არ გაბათილდა) მხოლოდ 4,628-მა (13%) მისცა ხმა პარტია „ქართულ ოცნებას“, მაშინ როდესაც ცესკოს მიერ გამოცხადებული საერთო ეროვნული შედეგებით, „ქართულმა ოცნებამ“ ამომრჩეველთა 54%-ის მხარდაჭერა მიიღო.
3. კითხვა #3. განა რამდენია ემიგრანტთა ხმები, რამე მნიშვნელოვანი პრობლემა რომ შეექმნას „ქართულ ოცნებას?
პასუხი: ერთი მხრივ, მართლაც მცირედ მოჩანს ემიგრანტთა ხმები. იმავე 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე ემიგრანტების მიერ ოპოზიციისთვის მიცემული ხმების რაოდენობა (29,668) საერთო ეროვნულ დონეზე ნამდვილი ხმების ჯამური რაოდენობის (2,076,860) მხოლოდ 1.5% იყო, მაგრამ, პირველ რიგში, ეს შეგვიძლია აღვიქვათ ემიგრანტების ერთგვარ დასჯად. მეორე რიგში, მზარდი ემიგრაციის ფონზე, მათი რაოდენობა და პროპორცია მომავალში კიდევ გაიზრდება. მესამე რიგში, ეს ყველაფერი შეიძლება დაკავშირებული იყოს საკონსტიტუციო უმრავლესობის მოპოვების საკითხთან (იხილეთ ქვემოთ).
4. კითხვა #4. რატომ ხდება ეს ახლა, მაშინ როდესაც შემდეგი საპარლამენტო არჩევნები, წესით, 2028 წელს უნდა ჩატარდეს?
პასუხი: ჩემი მოკრძალებული აზრით, 2026 წელს დაინიშნება რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნები, იმ მიზნით, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ მიიღოს საკონსტიტუციო უმრავლესობა. ეს არის იმის მიზეზი, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოში „ქართული ოცნების“ დეპუტატებმა სასწრაფოდ შეიტანეს საკონსტიტუციო სარჩელი სამი პარტიის აკრძალვის მოთხოვნით. ასევე, ცოტა ხნის წინ ყველა წამყვანი ოპოზიციური პარტიის ლიდერებს წარედგინათ სხვადასხვა ბრალდება. ვფიქრობ, უახლოეს მომავალში კიდევ ვიხილავთ გარკვეულ ცვლილებებს საარჩევნო კანონმდებლობაში. მთავარი მიზანია, რაც შეიძლება სწრაფად საკონსტიტუციო უმრავლესობის მიღება და ეს ხსნის ასევე იმასაც, რომ ემიგრანტების რამდენიმე პროცენტმაც კი შეიძლება ხელი შეუშალოთ ამ მიზნის მიღწევაში.
5. კითხვა #5. რაში სჭირდება „ქართულ ოცნებას“ საკონსტიტუციო უმრავლესობა?
პასუხი: პირველი, საკონსტიტუციო უმრავლესობა პოლიტიკური ძალაუფლების სრული კონსოლიდაციის მძლავრი სიმბოლო იქნება. მეორე, დაგეგმილია კონსტიტუციაში გარკვეული ცვლილებების შეტანა, მათ შორის საარჩევნო სისტემის იმგვარად შეცვლა, რომ ყოველ შემდგომ არჩევნებში მაქსიმალურად შეუმცირდეს ოპოზიციას გამარჯვების თეორიული შანსიც კი. ამასთანავე, შეიძლება იგეგმებოდეს 78-ე მუხლის ამოღება ან მოდიფიცირება. ცოტა კონსპირაციულად შეიძლება ჟღერდეს, მაგრამ სრულიად არ არის გამორიცხული, რომ ამ მუხლის ამოღება იყოს პირდაპირი დავალება კრემლისგან ან ჩვენგან გაცემული შეპირება ან ორივე ერთად, რაღაცის სანაცვლოდ ან ლოიალობის საბოლოოდ დასადასტურებლად.
6. კითხვა #6. თუ რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნები დაინიშნება, რა უნდა ქნას ოპოზიციამ? უნდა მიიღოს, ან სცადოს თუ არა ამ არჩევნებში მონაწილეობა და თუ კი, როგორ?
პასუხი: ეს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კითხვაა და ამაზე პასუხი ალბათ სამომავლოდ ცალკე ვრცელ ანალიზს იმსახურებს”, – დაწერა ნატროშვილმა.
შეგახსენებთ, რომ საქართველოს ფარგლებს გარეთ მყოფი საქართველოს მოქალაქეები საპარლამენტო არჩევნებში ხმას ვეღარ მისცემენ უცხოეთში – ამის შესახებ დღეს პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა.
