ზურაბ წულაია, სოფელი სუჯუნა: “შეშა ჯერჯერობით მცირე რაოდენობით გვაქვს დამზადებული. ხეებს ყანებში და ეზოებში ვჭრით. ტყეკაფები სოფლიდან ძალიან შორს, 45–50 კილომეტრზეა და ისიც – მიუვალ ადგილებში. იქიდან შეშის გამოზიდვა მხოლოდ საჭაპანო ტრანსპორტით არის შესაძლებელი”.
იგივე პრობლემებია სოფელ სეფიეთში. “ამ სეზონზე შეშა ძალიან გაძვირდა, რადგან გასაყიდად შეშა მხოლოდ ერთეულებს გამოაქვთ, ისიც – საკუთარ ეზოებში მოჭრილი. ტყეკაფები სოფლიდან საკმაოდ შორს, დაჭაობებულ ადგილებშია გამოყოფილი. რომც გვაჩუქონ, იქიდან ვერაფერს წამოვიღებთ. ტყეკაფების გამოყოფა ასეთ ადგილებზე მოსახლეობას შეშის პრობლემას ვერ მოუგვარებს. სახელმწიფომ რამე ალტერნატივა უნდა შეიმუშავოს”, _ ამბობს სეფიეთში მცხოვრები ველოდი ოჩიგავა.
როგორც ტყის მცველ ჯამბულ ბესელიასთან საუბარში ირკვევა, მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილს საკუთარ ეზოებში მოჭრილი შეშა აქვს, ნაწილი კი, ყანებში ფართოდ გავრცელებულ “ცრუ აკაციას” იყენებს. “ბაშის სოფლების მოსახლეობა გამოყოფილი ტყეკაფებით თითქმის არ სარგებლობს. ჯერჯერობით შეშის მოჭრისთვის ჩვენთვის არავის მიუმართავს”, _ ამბობს ჯამბულ ბესელია.
მოსახლეობა უკანონო შეშის იაფად ყიდვის პრაქტიკაზეც საუბრობს. სოფელ გამოღმა კოდორის მოსახლეობის განცხადებით, წლების განმავლობაში ტყეკაფების გამოყოფა მხოლოდ ფორმალობა იყო. კანონიერად შეშის მოსაპოვებლად არავინ მიდიოდა, რადგან ეს უკანოდაც შეიძლებოდა და ვინმე რომც წასულიყო, შეიძლება ტყეკაფებამდე ვერ მიეღწია.
სოფლის მკვიდრი ოლეგ ნაკაშიძე აღნიშნავს, რომ გასულ წელს ტყეკაფი სერიაჩკონის ტყეში იყო გამოყოფილი, რომელიც სოფლიდან 60–70 კილომეტრითაა დაშორებული. ტყეკაფების გამოყოფის კუთხით მდგომარეობა არც წელს არ შეცვლილა.
სატყეო სექტორში ადრე არსებულ უკანონობაზე ამახვილებს ყურადღებას ეროვნული სატყეო სააგენტოს უფროსი ბიძინა გიორგობიანიც.
“სამეგრელოსა და იმერეთში მცხოვრები ადამიანები აჯამეთის ტყიდან იმარაგებდნენ შეშას და მუხა აღარ დატოვეს იქ. მე მათ ვეუბნები, არ მოჭრათ აჯამეთის მუხა. გამოგიყოფთ ტყეკაფებს სოფლისგან ცოტა მოშორებით, მაგრამ ამ ადამიანებს არ უნდათ თავის შეწუხება და სახლთან ახლოს ჭრიან, რაც არ შეიძლება. მარტვილის რაონის სოფელ კურზუშიც იყო ანალოგიური მდგომარეობა. სოფლის უკან უნდოდათ ტეკაფების გამოყოფა, მაგრამ იქ ტყე არ გვაძლევს დანომვრის საშუალებას. ის ტყე ლინცენზანტის 20 წლიან სარგებლობაშია. თითქმის ნახევარი რაიონი აქვს ამ ლიცენზიანტს შესყიდული. ჩვენი წარმომადგენლები ჩავიდნენ და აწარმოეს მასთან მოლაპარაკება და მათაც ნება დართეს, დაენომრათ ხეები, რომ გამოეტანა მოსახლეობას. წინა წლებში მოსახლეობა ბილეთებს საერთოდ არ ყიდულობდა, არც კონტროლი არსებობდა და შესაბამისად, ხაზინაშიც არ შედიოდა თანხა. მიდიოდნენ და ჭრიდნენ, სადაც უნდოდათ. ამიტომ იყო გარემო ასეთ ცუდ მდგომარეობაში. ჩვენ ცოტა წესრიგი უნდა ვისწავლოთ”.
CENN–ის მიერ, ავსტრიის განვითარების სააგენტოს (ADA)ფინანსური მხარდაჭრით მომზადებულ კვლევაში – „ტყეების მართვის დღევანდელი ვითარება და მისი გავლენა მოსახლეობაზე’’ – ნათქვამია, რომ სამეგრელო–ზემო სვანეთის სატყეო სამსახურის მართვას დაქვემდებარებულ ტყის მასივებში 2013 წელს 20,944კუბური მეტრი მეორე ხარისხის (საშეშე) მერქანია გამოყოფილი. ოქტომბრის ჩათვლით აქედან მხოლოდ 4,711კუბური მეტრია ათვისებული.
ეროვნული სატყე სააგენტოს უფროსი არ უარყოფს, რომ მართლაც არსებობს საქართველოში სატყეო გზების პრობლემა და აცხადებს, რომ ამის აღმოფხვრაზე სახელმწიფო ზრუნავს.
“რაც შეეხება ტყეკაფების მიუვალობას, გეთანხმებით, სატყეო გზების პრობლემა დგას საქართველოში. ალბათ, 25 წელია სატყეო გზები არ გაყვანილა ჩვენთან. იქ, სადაც გზები გაყვანილია, ტყეები ლიცენზანტების საკუთრებაშია გადასული და დარჩენილია ის ადგილები, სადაც გზები არ შედიოდა. გზების მოწესრიგებას ახლა ვახდენთ. 5 კილომეტრი გაგვყავს შიდა ქართლში,1 კილომეტრი – კახეთში, სოფელ ვარდისუბანში, დიდ ტყეკაფებში. ასევე ვმუშაობთ სამეგრელოშიც. ძველ ტყეკაფებს, საიდანაც ადრე მოსახლეობას გამოჰქონდა შეშა, გზები კი არის, მაგრამ იქ ტყე აღარ დარჩა და დანომვრა აღარ შეიძლება. სადაც ტყეა, იქ გზა არ არის. აი, ასეთი გამოუვალი სიტუაცია გვაქვს ჩვენ. ახლა დავიწყეთ მოლაპარაკებები რეგიონული განვითარების და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს მუნიციპალური განვითარების ფონდთან და გაგვყავს გზები. სიმართლე უთქვამთ: სადაც ტყე გვაძლევს საშუალებას, გამოვყოთ ტყეკაფები, იქ გზა არ გვაქვს”, _ ამბობს ბიძინა გიორგობიანი.
ჩვენს კითხვაზე, ამ ზამთრისთვის თუ მოხერხდება პრობლემის მოგვარება, რომ მოსახლეობამ შეძლოს შეშის მომარაგება, სატყეო სააგენტოს უფროსი გვპასუხობს: “მინდა დაგარწმუნოთ, რომ, ხშირშემთხვევაში, ამ პრობლემებზე ის ადამიანები ლაპარაკობენ სოფლებში, რომლებიც შეშით ვაჭრობით არიან დაკავებული. ესეც მინდა, რომ იცოდეთ”.
