_ პირველად ვესწრები საკრებულოს სხდომას და ნამდვილად არ ვიცოდი თუ შეიძლებოდა ჩემი დასწრება და თუ მქონდა ამის უფლება. მე შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა გურიის რეგიონის ცენტრის ბენეფიციარი ვარ. მინდა დავესწრო საკრებულოს სხდომებს და გავარკვიო, რა პროგრამების დამტკიცებას აპირებენ 2015 წლის ბიუჯეტში შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის, _ ეს კომენტარი თამუნა ლურსმანაშვილმა "გურია ნიუსთან" საუბრის დროს, 2 აგვისტოს, ქალაქ ოზურგეთის საკრებულოს სხდომაზე გააკეთა.
თამუნა შშმ პირთა სარეაბილიტაციო ცენტრის ბენეფიციარია და ოზურგეთში ცხოვრობს.
_ ორგანიზაციაში 2000 წელს მივედი, მაშინ 15 წლის ვიყავი. 14 წლისა, უბედური შემთხვევის გამო, დამოუკიდებლად გადაადგილებას ვეღარ ვახერხებდი. სახლში ჩავიკეტე, არ მინდოდა კონტაქტი ადამიანებთან, მაგრამ ერთ დღეს ჩემთან მოვიდნენ შშმ პირთა სარეაბილიტაციო ცენტრის თანამშრომლები მომიყვნენ ცენტრის შესახებ და გამიჩინეს სურვილი მეც ამ ცენტრში ვყოფილიყავი. დიდი ფიქრის შემდეგ დავთანხმდი. თანდათან დავიწყე საზოგადოებასთან აქტიური კონტაქტი, მაგრამ ხშირად ვხდებოდი საზოგადოებაში გავრცელებული ნეგატიური მიდგომის მსხვერპლი, ჩემი დანახვისას ამბობდნენ _ "საწყალი", "რა ცოდვაა"… ასეთი მიდგომა ჩემზე ძალიან ცუდად მოქმედებდა, _ გვიამბობს თამუნა ლურსმანაშვილი.
ქალაქ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიის სოციალური განყოფილების გამგე თამარ დუმბაძე ამბობს, რომ ის, რაც ხდებოდა თამუნას ირგვლივ, იყო ადამიანისთვის დამამცირებელ გარემოში ცხოვრება.
_ წლებია, თამუნა ლურსმანაშვილს ვიცნობ. ხშირად ვსაუბრობდით შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალთა მიმართ საზოგადოებაში დამკვიდრებული ნეგატიური სტერეოტიპების კრიტიკულ ანალიზთან დაკავშირებით. იყო შემთხვევები, როდესაც თამუნას და მის მეგობრებს "შემბრალებელი" თვალებით უყურებდა საზოგადოება და ამას ძალიან განიცდიდა, _ გვითხრა თამარ დუმბაძემ.
არასამთავრობო ორგანიზაციია "პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის" იურისტი ქეთი ბახტაძე ამბობს, რომ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალები არიან ორგვარი სტერეოტიპების მსხვერპლნი: ერთი მხრივ, როგორც ქალები და მეორე მხრივ, როგორც შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კონვენცია "ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის ლიკვიდაციის შესახებ’’ და "შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენცია’’ სტერეოტიპებს განიხილავს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალთა უფლებების დარღვევად. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალთა მიმართ გავრცელებული სტერეოტიპული ხედვები აისახება მათ დაქვემდებარებულ როლში საზოგადოებაში, საზოგადოებისგან იზოლაციაში, თვითიზოლაციაში და ძალის არქონაში დაიცვან საკუთარი ინტერესები.
მისივე თქმით, სწორედ სოციალური სტერეოტიპების გამო, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალების წინაშე დგას ისეთი ტიპის საფრთხეები, როგორიცაა, გულგრილი დამოკიდებულება, საზოგადოებისგან იზოლაცია, სექსუალური და სხვა სახის ძალადობის მსხვერპლად ქცევა.
განსაკუთრებით მოწყვლად ჯგუფს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალებისა, წარმოადგენენ ფსიქო-სოციალური საჭიროების მქონე ქალები (ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ქალები). ისინი მოწყვლადნი არიან ძალადობის მიმართ, იმ მიზეზითაც, რომ მათი დაცვისათვის სისტემური მიდგომა არ არსებობს. ძალიან ხშირია იმ ფსიქო-სოციალური საჭიროების მქონე ქალთა მიმართ გულგრილი დამოკიდებულება, რომლებიც აცხადებენ საკუთარი ძალადობის ფაქტის შესახებ. ეს გულგრილი დამოკიდებულება სახეზეა პოლიციელთა მხრიდან და გრძელდება სამართალდამცავების მიერ, როდესაც ფსიქო-სოციალური საჭიროების მქონე ქალის ჩვენებას არ აქვს ძალა და მის საფუძველზე არ ხდება სისხლის სამართლის საქმის აღძვრა.
_ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ქალთა შესახებ გავრცელებული სტერეოტიპია, რომ მას არ შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს და აღზარდოს საკუთარი შვილი. ეს ცალსახად წარმოადგენს მათი პირადი და ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლების ხელყოფას. სწორედ აღნიშნული სტერეოტიპული დამოკიდებულების გამო ფსიქო-სოციალური საჭიროების მქონე ქალები იძულებულნი არიან შეეგუონ ოჯახში ძალადობას და არ მოითხოვონ განქორწინება, რათა არ მოუხდეთ შვილებისგან ცალკე ცხოვრება, _ თქვა ჩვენთან საუბრისას ქეთი ბახტაძემ.
თამუნა ლურსმანაშვილი მიიჩნევს, რომ სტერეოტიპების დამსხვრევა ადვილი არაა, მაგრამ თუ ადამიანი მოინდომებს, შესაძლებელია.
_ ცენტრში ყოფნის დროს გავაცნობიერე, რომ ეს უნდა გადამელახა და უფრო აქტიური ვყოფილიყავი; დავიწყე სწავლა პროფესიულ კოლეჯში, სადაც არ იყო ადაპტირებული გარემო და ჩემ გამო გაააკეთეს პანდუსი. ჩავერთე სხვადასხვა პროექტებში, დავდიოდი სკოლაში და ვატარებდი სიკეთის გაკვეთილებს, მაგრამ მიჭირდა სკოლის შენობაში შესვლა არაადაპტირებული გარემოს გამო. მსგავსი პრობლემები შეგვექმნა, როდესაც მე და ჩემმა მეგობრებმა მოვინდომეთ საკრებულოს სხდომაზე დასწრება; მაგრამ, დაბრკოლების მიუხედავად, სხვისი დახმარებით მაინც შევძელით შენობაში შესვლა და სხდომაზე დასწრება. მახსენდება დეპუტატების გაოცებული სახეები _ ვერ გაიგეს, იქ რატომ ვიყავით. ეგონათ, დახმარების სათხოვნელად მივედით… არადა, გვინდოდა გადაწყვეტილების მიღებაში მონაწილეობის მიღება და ჩვენი აზრის დაფიქსირება, რათა შშმ პირები იყვნენ დაცულები, რეალიზებულები და საზოგადოების ყველა სფეროში თანაბრად ჩართულები; ჩვენი სურვილია, მოხდეს მათი სახლიდან, ჩაკეტილი სივრციდან გამოყვანა და ჩართვა საზოგადოებაში. გვინდა, ხელი შევუწყოთ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას ამ მიმართულებით, _ თქვა თამუნა ლურსმანაშვილმა.
