ჯეიმს კარდენი, The National Interest -ის რედაქტორი, ანალიტიკურ მასალას აქვეყნებს, სადაც საუბარი ვლადიმერ პუტინისა და უკრაინის პრეზიდენტის მილანში დიდი ხნით ადრე დაგეგმილ და გასულ კვირას შემდგარ შეხვედრას შეეხება.
ავტორი წერს, რომ აღნიშნული შეხვედრის ირგვლივ გავრცელებული ინფორმაციები იმაზე მიუთითებენ, რომ უკრაინაში თითქმის ერთი წელია მიმდინარე კრიზისის დასაძლევად დიდი წარმატებისათვის არ მიუღწევიათ. ეს გასაკვირი არც კი იქნება თუ ევროპაში დღეს მქროლავ უფრო ფართო პოლიტიკურ ქარებს ყურადღებას მივაქცევთ.
დასაწყისში პოროშენკომ ყველანაირი გაგებით წააგო დონბასისათვის ბრძოლა. გამოკითხვების თანახმად, კვირისათვის დანიშნულ საპარლამენტი არჩევნებში მისი ბლოკი წინ მიიწევს, მაგრამ პოროშენკო უამრვ პრობლემას აწყდება, რომელთა შორის ბოლო ადგილი არ უკავია ეკონომიკურ ნგრევას (ზოგიერთი შეფასებებით, მიმდინარე წელს უკრაინის ეკონომიკა 10 პროცენტით შემცირდება) და პოპულისტურ რეაქციას იმაზე თუ როგორ მოქმედებს ხელისუფლება კრიზისის პირობებში.
ამიტომაც, ის რაც ჩვენ მილანში ვნახეთ, პუტინი-პორპშენკოს წინა შეხვედრის გამეორებაა, რომელიც მინსკში 26 აგვისტოს შედგა, რადგანაც ამ შემთხვევაშიც იგივე ლოგიკა იყო გამოყენებული. როგორც მაშინ ვწერდი, უკრაინასთან მოლაპარაკებების დროს პუტინი ყოველთვის უფრო ძლიერ პოზიციებს დაიკავებს მიუხედავად იმისა ემუქრება თუ არა მას სანქციები ან ხმაურიანი საერთაშორისო განკითხვა. ახლოვდება ნოემბერი და მისი პოზიციები უფრო მყარდება, რადგანაც უკრაინისა და რუსეთის სამხედრო დაპირისპირება თანდათან რუსული გაზით მიწოდებისათვის უკრაინისა და ევროპის ქვეყნების დაპირისპირებად გარდაიქმნება. ევროკავშირის ქვეყნების მიერ მოხმარებული ბუნებრივი გაზის 50 პროცენტის გატარება უკრიანის ტერიტორიიდან ხდება და იმის გახსენება თუ როგორ იტოვებდა უკრაინა საკუთარი საჭიროებისათვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისათვის განკუთვნილ გაზს, რითაც რუსეთი იძულებული გახდა 2006 და 2009 წლის იანვრის თვეში გაზის მიწოდება შეეწყვიტა, ჯერ კიდევ კარგად ახსოვთ ევროპის ქვეყნების ხელმძღვანელებს.
რადას მიერ ამასწინათ მიღებული კანონი ლუსტრაციის შესახებ, რომელსაც მოქმედი დეპუტატების წინააღმდეგ "ბინძური ლუსტრაციის" მეთოდებით ძალადობრივი ქმედებები, ნაცისტური ეპოქის სიმბოლოთა აღორძინება, პრემიერ მინისტრის "სახალხო ფრონტში" უკიდურესი მემარჯვენეების შესვლა მოჰყვა, უკრაინასა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში პოლიტიკური სიმშვიდის შანსებს ამცირებს. რადგანაც აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში პოლონელებისა და ებრაელების წინააღმდეგ ნაცისტებისა და უკრაინელების თანამშრომლობის შესახებ ხსოვნა ჯერ კიდევ უფრო ძლიერი და მტკივნეულია, ვიდრე ამერიკაში.
უკრაიანასა და ევროპაში მის ყველაზე აქტიურ მხარდამჭერ – პოლონეთს შორის უკვე გამოჩნდა დაძაბულობის პირველი ნიშნები. უკრაინის აღმოსავლეთით მიმდინარე ომის გამო, მოახლოებულ ზამთარში, ჩვეულებრივად ქვანახშირის გამყიდველი უკრაინა ახლა იძულებულია სამიდან-ოთხ მილიონ ტონამდე ქვანახშირი სხვაგან შეიძინოს. ომის მიუხედავად კი უკრაიანა დიდი რაოდენობით ქვანახშირს რუსეთიდან ყიდულობს, რადგანაც კიევი ნახშირით მაშინ ინტერესდება, "როცა იგი უფასოა". ამბობს პოლონეთის ეკონომიკის მინისტრი. გარდა ამისა, კიევი მიერ თითქოსდა სანიტარული ნორმების დარღვევის გამო პოლონური ხორცის შემოტანის აკრძალვა, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობის დაძაბვას აგრძელებს. ორმხრივი ურთიერთობების განმტკიცებას ხელს კიევში მიმდინარე სახალხო დემონსტარაციებიც უშლის, რომლის მონაწილეებიც უკრაინის მეამბოხეთა არმიის რეაბილიტიზაციისაკენ მოუწოდებენ, რომელიც თავის დროზე მრავალი ათასი პოლონელის დახვრეტაში მონაწილეობდა. ამერიკელი მეცნიერები ცდილობენ არ ახსენონ ის ფაქტი, რომ ომის დროის ისეთი პირები, როგორიცაა სტეპან ბანდერა, უკრაინის დასავლეთში ხალხის სიმპათიებს იწვევს. ამ შემთხვევაში ზედმეტი არ იქნება გავიხსენოთ მეორე მსოფლიო ომის დროს პოლონელთა ისტორიის შესახებ ხალიკა კოჩანსკის წიგნიდან ნაწყვეტი:
" უკრაინელთა მოღალატეობით პოლონელების წინააღმდეგ გერმანელებიც სარგებლობდნენ და ისინი დიდი რაოდენობით აჰყავდათ დამხმარე დაჯგუფებებში და ბატალიონებში "როლანდი" და "ნახტიგალი". ისინი გერმანელების ყველაზე მონდომებული დამხმარეები გახდნენ, იღებდნენ ფორმას, გადიოდნენ გადამზადების კურსებს, შემდეგ კი იწყებდნენ მთავარი ამოცანის შესრულებას: ებრაელთა განადგურებას…"
გარდა ამისა, ამერიკულ მედიაში ნაკლები ყურადღება ეთმობა იმას თუ რა შედეგები შეიძლება მოყვეს, პოლონეთის პრემიერ-მინისტრის კანცელარიასა და საგარეო საქმეთა სამინისტროში განხორციელბულ საკადრო ცვლილებებს. გასულ თვეში პრემიერ-მინისტრმა დონალდ ტუსკმა ევროკავშირში მაღალი პოსტი დაიკავა. იგი ევა კოპაჩმა შეცვალა, რომელმაც დრო არ დაკარგა და საგარეო საქმეთა მინისტრის რადეკ სიკორსკის აქტიური და რუსოფობიური პოლიტიკისაგან თავი შორს დაიჭირა. არავის ეპარება ეჭვი იმაში, რომ სიკორსკის შეხედულებები მისი ცოლის წყალობით და Washington Post-ის გვერდების მეშვეობით ვაშინგტონის ფართო აუდიტორიამდეც მოაღწევს.
კიდევ ერთი მოვლენა, რომელმაც პუტინის სასარგებლოდ შეიძლება ითამაშოს ცოტა ხნის წინ ნატოს ბლოკის ხელმძღვანელობის ცვლილებაა. დანიის თვითკმაყოფილი ყოფილი პრემიერი და ერაყის ომის ენთუზიასტი ანდერს ფოგ რასმუსენი ნორვეგიის ყოფილმა პრემიერ მინისტრმა იენს სტოლტენბერგმა შეცვალა. რასმუსენისაგან განსხვავებით (ის კი იშვიათი პერსონაა) ახალი გენერალური მდივანი სარგებლობს კონსესუსის მოყვარული ადამიანის რეპუტაციით. ამბობენ, რომ იგი კარგ ურთიერთობებშია პუტინთან, რომელმაც სტოლტენბერგის შესახებ თქვა, რომ "ჩვენ ძალიან კარგი, პირადი ურთიერთობები გვაქვს".
ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, პუტინს არ გააჩნია ზემოქმედების განსაკუთრებული მოტივი ამ კრიზისის გადასაჭრელად. ჩვენ არ უნდა ველოდოთ განსაკუთრებულ ძლისხმევას თითქმის წელიწადია მიმდინარე უკრაინული კრიზისის მოსაგვარებლად აღმოსავლეთ ევროპაში ზამთრის დასრულებამდე, რომელიც შესაძლოა საკმაოდ ცივიც კი აღმოჩნდეს. ამ დროისათვის კი პოლიტიკურმა ბალანსმა ევროპაში შესაძლოა უფრო მეტად გადაიხაროს პუტინისკენ.
თარგმა ზურა ბაუჟაძემ
