საქართველოს პარლამენტმა I მოსმენით, დაჩქარებული წესით დაიწყო განხილვა ორგანული კანონის პროექტის "საქართველოს ორგანულ კანონში "საქართველოს საარჩევნო კოდექსი" ცვლილების შეტანის თაობაზე."
პროექტი განსახილველად პარლამენტის წევრმა ნანა ყეინიშვილმა და პარლამენტის წევრმა თეიმურაზ ჭკუასელმა გამოიტანეს. განხილვის დროს ითქვა, რომ კანონპროექტის მომზადება და მიღება ქვეყნის წარმომადგენლობით ორგანოებში (საქართველოს პარლამენტსა და ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოებში – საკრებულოებში) გენდერული თანასწორობის დაცვის ხელშეწყობასა და პოლიტიკურ პროცესებში ქალთა ჩართულობის გაძლიერებასთანაა დაკავშირებული.
ნანა ყეინიშვილის განცხადებით, გენდერული თანასწორობის თვალსაზრისით არსებული მსგავსი დისბალანსი საფუძველს ქმნის, რომ საკანონმდებლო დონეზე მიიღონ ისეთი ნორმები, რომელიც ხელს შეუწყობს საკანონმდებლო ორგანოში ქალთა წარმომადგენლობის გაზრდასა და მსგავსი დისბალანსის დაძლევას.
მისი თქმით, როგორც საქართველოში უკანასკნელ წლებში ჩატარებული არჩევნების შედეგები მოწმობს, წარმომადგენლობით ორგანოებში ქალთა რაოდენობა მინიმალურია და ვერ ასახავს გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის თვალსაზრისით არსებულ მოთხოვნებს.
კანონპროექტის ძირითადი არსი ისაა, რომ იგი ითვალისწინებს საქართველოს პარლამენტში გენდერული ბალანსის დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით დამატებითი ღონისძიებების განსაზღვრას. კერძოდ, კანონპროექტის შესაბამისად, საქართველოს საარჩევნო კოდექსს ემატება ნორმა, რომლის მიხედვით, საქართველოს პარლამენტის არჩევნებში მონაწილეობის მიღების მიზნით წარსადგენ პროპორციულ საარჩევნო სიაში, სქესთა შორის ბალანსის დაცვის უზრუნველყოფის მიზნით, ყოველ მომდევნო სამ კანდიდატს შორის ერთი მაინც, წარმოდგენილი იქნება განსხვავებული სქესის კანდიდატი. ეს კი საქართველოს პარლამენტში უზრუნველყოფს მინიმუმ 23 განსხვავებული სქესის პარლამენტარის ყოლას. ასევე, ადგილობრივი თვითმმარველობის წარმომადგენლობით ორგანოში – საკრებულოში პროპორციული წესით ასარჩევ ქალთა რაოდენობა გაიზრდება.
აღნიშნულ კანონპროექტს მხარი არ დაუჭირა იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა, რომლის დასკვნა პარლამენტს ამავე კომიტეტის თავმჯდომარემ ვახტანგ ხმალაძემ წარადგინა. მისი თქმით, მთელი რიგი საკითხებია, რომლებიც გარკვევას საჭიროებს, თუნდაც გამოკლებული წევრის ადგილმონაცვლის არჩევის საკითხი.
ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის დასკვნა კომიტეტის თავმჯდომარემ ეკა ბესელიამ წარადგინა და განაცხადა, რომ კომიტეტმა, განსხვავებული მოსაზრებების მიუხედავად, საბოლოოდ აღნიშნულ ინიციატივას მხარი დაუჭირა. მისი განცხადებით, ყველა კვლევა ამტკიცებს იმის საჭიროებას, რომ რაც შეიძლება მეტი ქალი იყოს პოლიტიკაში.
ფრაქცია "რესპუბლიკელების" წარმომადგენელმა თამარ კორძაიამ განაცხადა, რომ ეს პრობლემა პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში ყველგან დგას და საჭიროა ხელოვნური წახალისება იმის, რომ ქალები მეტად იყვნენ წარმოდგენილი როგორც საკანონმდებლო, ასევე აღმასრულებელ ხელისუფლებაში.
"მე მინდა პარლამენტი იყოს ისეთი, როგორც არის ჩვენი ქვეყანა – ნახევარი კაცი, ნახევარი ქალი. უკრაინელი ნადეჟდა სავჩენკო და აზერბაიჯანელი ხადიჯა ისმაილოვა თავისუფლები არიან. დღეს უფრო კარგია მსოფლიო ვიდრე გუშინ იყო!" – განაცხადა დეპუტატმა თამარ კორძიამ პარლამენტში, კვოტირების შესახებ საკანონმდებლლო ინიციატივის განხილვისას.
ქალთა აქტიურ ჩართვას პოლიტიკაში ემხრობა ფრაქცია "კონსერვატორებიც," თუმცა ამის საკანონმდებლო დონეზე დაფიქსირებას ეწინააღმდეგება. როგორც გიგა ბუკიამ განაცხადა, მათი პარტია ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც თავის წესდებაში შეიტანა ცვლილება ქალთა წარმომადგენლობის გაზრდის შესახებ, მაგრამ კანონის ძალით ამის განსაზღვრა დააზარალებს თვით პარტიებს.
პარლამენტის წევრის, ზაზა პაპუაშვილის განცხადებით, პოლიტიკურ პარტიებს თავისუფალი არჩევანის საშუალება უნდა მიეცეს ამ მიმართულებით. გიორგი ვოლსკის განცხადებით, პრაგმატულობიდან გამომდინარე ქალი უნდა იყოს პოლიტიკაში, მმართველ რგოლში, თუმცა ხელოვნური ჩარევა ამ პროცესში სქესთა შორის ანტაგონიზმს წარმოშობს. პარლამენტის წევრ გიორგი ჟორჟოლიანის განცხადებით, ზოგადად საუბარია წარმომადგენლობით ორგანოზე – პარლამენტზე და ამიტომ პარლამენტში მთლიანად საზოგადოება უნდა იყოს წარმოდგენილი და ეს კანონპროექტი სწორედ საამისოდ შესაბამისი მექანიზმის შექმნას უწყობს ხელს.
დავით ონოფრიშვილმა კი განაცხადა, რომ მისი ფრაქცია – "თავისუფალი დემოკრატები" წარმოდგენილ ინიციატივას მხარს უჭერს.
დავით ბერძენიშვილი ამბობს, რომ ქალთა უფლებები ბევრი თვალსაზრისით არის წარმოსაჩენი. საქართველოში არის პარტიები, რომელთა ხელმძღვანელები არიან ქალები, თუმცა ამ პარტიებში მეორე, მესამე, მეოთხე, მეშვიდე და მეჩვიდმეტე ნომრების ჩათვლით, ძალიან ძნელად იპოვით ქალს. ჩემი მოლოდინი არის, ჩემი ლოზუნგი არის არა მარტო მეტი ქალი პოლიტიკაში, არამედ მეტი ქალი ხელისუფლებაში.
"ჩვენ უნდა ვუზრუნველვყოთ პარლამენტში განსხვავებული ხედვების წარმოჩენა. პარლამენტი ის ადგილია, სადაც საზოგადოება ადეკვატურად უნდა იყოს წარმოდგენილი – ქალები და კაცები თანაბრად," – ამბობს გია ჟორჟოლიანი, ფრაქცია "ქართული ოცნების" წევრი.
"ჟურნალისტთა ქსელი გენდერული თანასწორობისთვის" საკანონმდებლო ორგანოს მოუწოდებს, გაითვალისწინოს საქართველოს მოსახლეობის უმრავლსეობის პოზიცია და მხარი დაუჭიროს გენდერული კვოტირების შესახებ კანონპროექტს. ბოლო წლების განმავლობაში ჩვენ არაერთი პროექტი განვახორციელეთ ქვეყნის რვა რეგიონში, რომელიც ქალთა პოლიტიკურ გაძლიერებას და ქალების პოლიტიკურ საქმიანობაში ჩართულობას ისახავდა მიზნად და მოსახლეობის განწყობაც ცალსახად დავინახეთ. საზოგადოების დიდი ნაწილის აზრით, პარლამენტში ქალთა წარმომადგენლობის მატებით, გაიზრდება ისეთ საკითხებზე მსჯელობა და კონკრეტული გადაწყვეტილებების მიღება, რომლებიც სოციალური კეთილდღეობისკენ იქნება მიმართული. მოსახლეობის დიდი ნაწილი თვლის, რომ ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობა ისეთი პრობლემების მოგვარებას შეწყობს ხელს, როგორიცაა ჯანდაცვისა თუ განათლების სისტემაში არსებული ხარვეზები და კორუფცია.
„ჟურნალისტთა ქსელი გენდერული თანასწორობისთვის“ არის ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობის სამუშაო ჯგუფის წევრი, რომელშიც რამდენიმე ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციაა გაერთიანებული.
" სწორედ ამ ჯგუფმა წარუდგინა პარლამენტს საკანონმდებლო წინადადება, რაც პარტიების მიერ საპარლამენტო და ადგილობრივ არჩევნებზე წარდგენილ პროპორციულ სიებში 50%-იან კვოტირებას გულისხმობდა. ეს ცვლილება პარლამენტში ქალთა მინიმუმ 25%-იან წარმომადგენლობას უზრუნველყოფდა. ამ საკანონმდებლო წინადადების დარეგისტრირებიდან რამდენიმე დღეში პარლამენტში დარეგისტრირდა ასევე ალტერნატიული კანონპროექტი, რომლის ავტორიც დეპუტატი ნანა ყეინიშვილია. საქმე ისაა, რომ ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობის სამუშაო ჯგუფის მიერ წარდგენილი ინიციატივა ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტმა, თავის დროზე, მოიწონა და მხარიც დაუჭირა, თუმცა, იურიდიული კომიტეტმა ის დაიწუნა. იურიდიულმა კომიტეტმა ასევე დაიწუნა ქალბატონი ნანას კანონპროექტიც, რომელიც, სამი დღის წინ, პლენარულ სხდომაზე დაჩქარებული წესით განიხილეს, და რომელსაც, სავარაუდოდ, მომდევნო კვირაში უყრიან კენჭს." – ამბობს ჩვენთან საუბრის დროს "ჟურნალისტთა ქსელი გენდერული თანასწორობისთვის" ხათუნა ჯანგირაშვილი.
ხათუნა ჯანგირაშვილი ჩვენთან საუბრის დროს აღნიშნავს:
"ჩვენ ვთვლით, რომ ჩვენი წინადადება კვოტირების უფრო სამართლიან და რეალური თანასწორობის უზრუნველყოფის მექანიზმს სთავაზობდა კანონმდებლებს, თუმცა, მიგვაჩნია, რომ სავალდებულო კვოტირების ნებისმიერი ფორმის შემოღება წინ გადადგმული ნაბიჯი იქნება და ქალბატონი ნანა ყეინიშვილის კანონპროექტიც მნიშვნელოვანი ინიციატივაა, რომელიც საკანონმდებლო ორგანომ უნდა დაამტკიცოს და კანონით განისაზღვროს ქალთა რაოდენობის ზრდა საკანონმდებლო ორგანოში. წინააღმდეგ შემთხვევაში, გამოვა, რომ საქართველოს საკანონმდებლო ორგანო წინააღმდეგობაში მოვა სახელმწიფოს მიერ აღებულ საერთაშორისო და ეროვნულ ვალდებულებებთან, მათ შორის ქალთა მიმართ ყველა ფორმის დისკრიმინაციის აღმოფხვრის კონვენციის კომიტეტის 2014 წლის რეკომენდაციასთან, რომელიც პირდაპირ მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას გამოიყენოს სპეციალური ზომები ეროვნულ და ადგილობრივ დონეზე ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობის გაზრდისათვის."- ამბობს "გურია ნიუსთან" საუბრისას ხათუნა ჯანგირაშვილი.
