სამუშაო ჯგუფმა _ „ქალთა პოლიტიკური მონაწილეობა საქართველოში“ გენდერულ ჭრილში გააანალიზა შვიდი საარჩევნო სუბიექტის სია: “ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო”, “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა”, “უსუფაშვილი – რესპუბლიკელები”, “პაატა ბურჭულაძე – სახელმწიფო ხალხისთვის”, “ირაკლი ალასანია – თავისუფალი დემოკრატები”, “ნინო ბურჯანაძე – დემოკრატიული მოძრაობა” და “დავით თარხან-მოურავი, ირმა-ინაშვილი – საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი, გაერთიანებული ოპოზიცია”.
ანალიზის შედეგად ირკვევა, რომ ქალების წარმომადგენლობა რჩება დაბალი, როგორც პარტიულ სიებში, ასევე, მაჟორიტარულ ოლქებში. რაც ეწინააღმდეგება პოლიტიკური პარტიების ლიდერების დაპირებებს, რომ გააუმჯობესებდნენ ქალთა წარმომადგენლობას სავალდებულო გენდერული კვოტის მიღების გარეშეც.
უფლებადამცველ ბაია პატარაიას თქმით, საქართველოს პარტიების უმეტესობაში არ არსებობს შიდაპარტიული დემოკრატია, სიის ფორმირებისა თუ დაწინაურების წესის მიხედვით.
„გადაწყვეტილებები ერთპიროვნულად მცირე ჯგუფში მიიღება. გადაწყვეტილების მიმღები ხშირად კაცები არიან, რომლებსაც არ ესმით და არც აინტერესებთ გენდერული თანასწორობის მნიშვნელობა, მისი დადებითი მხარეები. არსებობს გარკვეული მითები და სტერეოტიპები, რომ კაც კანდიდატებს მოაქვთ ამომრჩეველთა ხმები პარტიისთვის. ამასთან, პარტიის ლიდერი კაცები მიჩვეული არ არიან ძალაუფლების ქალებისთვის განაწილებას, ან თუნდაც მათ თანასწორად აღქმას. პატრიარქალურ საზოგადოებაში ქალებს კაცის თანასწორი შესაძლებლობები არ ეძლევათ", – აღნიშნავს ბაია პატარაია.
კვლევიდან ირკვევა, რომ სახელისუფლებო პარტიას პირველ ათეულში ჰყავს 4 ქალი. თუმცა მომდევნო ორ ათეულში ქალი საერთოდ არ გვხვდება და მეხუთე ქალი პარტიულ სიაში არის მხოლოდ 38-ე ადგილზე.
როგორც სახელისუფლებო, ასევე ყველაზე დიდ საპარლამენტო ოპოზიციურ პარტიას, არ აქვს გამოყენებული მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების შესახებ კანონის ის ნორმა, რომელიც პოლიტიკური პარტიის სახელმწიფო დაფინანსების გაზრდას ითვალისწინებს, თუ სიის ყოველ ათეულში 30% მაინც იქნება განსხვავებული სქესის წარმომადგენელი. ეს ე.წ. ფინანსური წახალისების ნორმა 2016 წლის არჩევნებისთვის გამოიყენა მხოლოდ „საქართველოს რესპუბლიკურმა პარტიამ“ და „თავისუფალმა დემოკრატებმა“.
ამ ეტაპზე წარდგენილი 7 საარჩევნო სუბიექტის 368 კანდიდატიდან მხოლოდ 44 ქალია, ანუ 11.9%.
შენარჩუნებულია სამწუხარო ტრადიცია, როდესაც ქალები უმეტესად წარდგენილი არიან არა გამსვლელ პოზიციებზე (მაგალითად, პაატა ბურჭულაძე – სახელმწიფო ხალხს, რომელსაც მთლიანობაში 34 ქალი ყავს, მაგრამ პირველ ოცეულში არცერთი).
„ნიდერლანდების ინსტიტუტი მრავალპარტიული დემოკრატიისათვის (NIMD) სამხრეთ კავკასიაში“ წარმომადგენელი, ლევან ცუცქირიძე აღნიშნავს, რომ ქალთა პოლიტიკურ მონაწილეობას რამდენიმე ფაქტორი უშლის ხელს, რომლებიც ხშირად ერთიანობაში ქმნიან გადაულახავ ბარიერებს.
„პირველი, ეს არის სუსტი წვდომა ეკონომიკურ და ფინანსურ რესურსებზე. ქალების ხელში ბევრად უფრო ნაკლები რესურსია, ვიდრე კაცების. ამის მაგალითად, მემკვიდრეობის დატოვების საკითხიც საკმარისია, უძრავი ქონების დიდი ნაწილი ვაჟებს რჩება. მაღალია ასევე უთანასწორობა ანაზღაურების მხრივ, ქალები, ბევრად უფრო ნაკლებ ანაზღაურებას იღებენ, ვიდრე კაცები. პოლიტიკური საქმიანობისთვის კი, ფინანსური და ეკონომიკური დამოუკიდებლობაა მნიშვნელოვანი.
მეორე საკითხია, ის რომ პოლიტიკური პარტიების დიდმა ნაწილმა ვერ აიღო ლიდერობა ამ მიმართულებით და ვერ უზრუნველყო ქალთა სათანადო ჩართულობა პოლიტიკაში. პოლიტიკური პარტიები “დახურული” ხასიათი, გადაწყვეტილებების მიღების ბუნდოვანება და გაუმჭვირვალობა, ხელს უშლის ქალებს და ზოგადად, ახალ სახეებს პოლიტიკაში. სამწუხაროდ, საქართველოს პარლამენტმა ვერ მოახერხა იმ პრინციპის დაკანონება, რომ დაცული ყოფილიყო სქესთა შორის თანაფარდობა საარჩევნო სიებში. და ბოლოს, პოლიტიკის იმიჯი, როგორც “ბინძური” საქმისა, რომელსაც მხოლოდ კაცები კადრულობენ და უძღვებიან, ხელს უშლის ქალებს პოლიტიკაში მონაწილეობისგან.“ – ამბობს ლევან ცუცქირიძე.
„ჟურნალისტთა ქსელი გენდერული თანასწორობისთვის“ თავმჯდომარე, ხათუნა ჯანგირაშვილი მიიჩნევს, რომ საარჩევნოდ, პარტიული სიების წარდგენის შემდეგ, ნათელი გახდა, რომ თავად პოლიტიკურ პარტიებს არ გააჩნიათ ნება და სურვილი, სიებში ყავდეთ მეტი ქალი. პარტიულმა საარჩევნო სიებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ გენდერული თანასწორობა, გენდერული კვოტირება ქართულ პოლიტიკაში ჯერ კიდევ უცხო ხილია. არადა, სხვადასხვა გამოკითხვით, გამოკითხულთა 60 პროცენტი სწორედ გენდერულ კვოტირებას და გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე ქალთა სიმრავლეს უჭერს მხარს. აღმოჩნდა, რომ გენდერული კვოტირებისთვის მოსახლეობა მზად არის, პოლიტიკოსები კი _ არა.
„არადა, წინასაარჩევნო პერიოდში, პოლიტიკური პარტიების ლიდერების მხრიდან მუდმივად ისმოდა დაპირებები, რომ აუცილებლობას არ წარმოადგენდა სავალდებულო გენდერული კვოტირების დაკანონება, რადგან, გენდერული ბალანსის დაცვას საარჩევნო სიებში ისედაც აპირებდნენ. სწორედ სიების წარდგენის შემდეგ, კიდევ უფრო თვალნათელი და გასაგები გახდა, რატომ დარჩა კენჭისყრის მოლოდინში სავალდებულო გენდერული კვოტირების საკითხი.
საქმე ისაა, რომ თითქმის ყველა პოლიტიკური პარტიის არქივში საკმაოდ ბევრი ქალია, თუმცა, როგორც კი, გადაწყვეტილების მიმღებ პოზიციებზე მათი წარმოდგენის საკითხი დგება, როგორც წესი, რჩეულების სიაში ქალები ნაკლებად ხვდებიან. სწორედ ამიტომ, არის მნიშვნელოვანი სავალდებულო კვოტირების სისტემა, რომელზეც, როგორც უკვე ვთქვი, საკანონმდებლო ორგანომ უარი განაცხადა. ვთვლით, რომ სწორედ სავალდებულო კვოტირება არის ერთადერთი საშუალება პრობლემის გადასაჭრელად“, – გვითხრა ხათუნა ჯანგირაშვილმა.
სტატია ქვეყნდება პროექტის _ "გაცნობიერებული არჩევანი _ დემოკრატიის ფუნდამენტი" ფარგლებში.
ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება, შესაძლოა, არგამოხატავდეს ფონდ "ღია საზოგადოება _ საქართველოს" პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.
