ლარის მასშტაბური გაუფასურების მიზეზი სპეკულაციაა. ამაზე ფინანსისტები დიდი ხნია საუბრობენ, წერდა მედიაც, თუმცა ეროვნულმა ბანკმა ღიარება მხოლოდ მაშინ ინება, როცა ლარის კურსმა 2,82-ს გადააჭარბა. სებ-ის განცხადებიდან რამდენიმე საათში ლარზე სპეკულაციის გავლენა მთავრობამაც დაადასტურა.
ბოლო პერიოდში მიმდინარე სავალუტო პროცესთან დაკავშირებით ეროვნულმა ბანკმა ოფიციალური განცხადება გააკეთა, რითაც დაადასტურა, რომ ლარი მოსალოდნელზე მეტად არის გაუფასურებული.
"გაცვლითი კურსის ბოლო პერიოდის გაუფასურების მიზეზები ფუნდამენტური ფაქტორების (დოლარის გლობალური გამყარება, თურქული ლირას გაუფასურება) და მოლოდინების ერთობლიობაა. მიუხედავად ფუნდამენტური ფაქტორებისა, ჩვენი წინასწარი შეფასებით, მიმდინარე კურსი უფრო მეტად არის გაუფასურებული, ვიდრე რაციონალური მოლოდინი განაპირობებს. გაცხადებული სტრატეგიის შესაბამისად, ეროვნული ბანკი გამოიყენებს მის ხელთ არსებულ ინსტრუმენტებს სავალუტო ბაზარზე ჭარბი მერყეობის შესარბილებლად ისე, რომ ლარის კურსი ფუნდამენტურ ფაქტორებთან შესაბამისობაში დარჩეს", – ნათქვამია ეროვნული ბანკის განცხადებაში.
სებ-ის პოზიციას აბსოლუტურად იზიარებენ ფინანსთა სამინისტროშიც და ადასტურებენ, რომ ლარი ფუნდამენტური ფაქტორებისგან გადახრილია.
"ბოლო თვეების განმავლობაში ეროვნული ვალუტის კურსის დინამიკა აბსოლუტურ თანხვედრაში იყო მეზობელი ქვეყნების, ჩვენი სავაჭრო პარტნიორების ვალუტების დინამიკასთან. ბოლო დღეების დინამიკის ანალიზი კი გვიჩვენებს, რომ ლარის კურსი, როგორც ეროვნულმა ბანკმა აღნიშნა, გადახრილია ფუნდამენტური ფაქტორებისგან", – აღნიშნა გაგუამ.
ლარის სპეკულაციურმა კურსმა, როგორც აღმოჩნდა, პრეზიდენტის ყურადღებაც მიიქცია. გიორგი მარგველაშვილის პრესსპიკერმა ეკა მიშველაძემ აღნიშნა, რომ ქვეყანაში არსებულ პრობლემებზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ხელისუფლებას.
"ქვეყნის პირველი პირი ენდობა გიორგი კვირიკაშვილსა და კობა გვენეტაძე და მიიჩნევს რომ მათი თანამშრომოლობა გამოიღებს შედეგს და ეროვნული ვალუტის სტაბილიზაცია მოხდება", – განაცხადა პრეზიდენტის პრესსპიკერმა.
საგულისხმოა, რომ სებ-მა გუშინვე, ინტერვენციის მიზნით, სავალუტო აუქციონზე 40 000 000 აშშ დოლარი გაყიდა. საშუალო შეწონილმა გაცვლითმა კურსმა 2.7823 შეადგინა. პირველი საკრედიტო კავშირის დამფუძნებელი გივი კორინთელი განმარტავს, რომ სპეკულაციის გავლენა კურსზე საკმაოდ დიდია.
"ყველაფერი დაემთხვა ერთმანეთს, მათ შორის, სპეკულაციური მომენტიც, მაგრამ რეალურად ფუნდამენტური მიზეზია, რაზეც მთავრობამ და ეროვნულმა ბანკმა ადრეც იცოდნენ, ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც სესხის სუბსიდირებაზე დაიწყეს საუბარი. გამოჩნდა, რომ ლარის გაუფასურების შეჩერების იმედი აღარ არსებობდა. სპეკულაციური მომენტი ყოველთვის არსებობს, ამას ბანკები ადრეც აკეთებდნენ და არც ახლა ამბობენ უარს. რა დოზით არის სპეკულაცია, ვარაუდი რთულია, შესაძლოა, მაღალ დონეზეც, თუმცა 100%-ით რომ არ ხდება, ფაქტია", – ამბობს კორინთელი და დასძენს, რომ იზიარებს პრეზიდენტის მოსაზრებას და პასუხისმგებლობას სწორედ ხელისუფლებას აკისრებს, თუმცა ყველაზე მეტად ეროვნული ბანკია პასუხისმგებელი.
"ეროვნული ბანკის სისტემურ მუშაობაზეა ლარის ბედი დამოკიდებული, თუმცა მთავრობის ეკონომიკურ გუნდსაც თავისი წილი პასუხისმგებლობა აკისრია. ჩემი აზრით, არასწორი იყო სებ-ის ინტერვენცია, როცა არჩევნების დროს 180 მლნ დახარჯა თითქმის განწირულ კურსზე, რამაც შედეგი ვერ მოიტანა. დღეს კი ზღვაში წვეთია ის ინტერვენციები, რომელსაც ახორციელებენ.
ახალ წლამდე ვფიქრობდით, რომ კურსი 2,7 იქნებოდა, მაგრამ გადაცდა ამ მაჩვენებელს. აქედან გამომდინარე, ცხადი ხდება, რომ ბოლო 15 წლის განმავლობაში მომავალი იანვარი და თებერვალი მოსახლეობისთვის ყველაზე რთული პერიოდი იქნება. ძირითადი სავალუტო ვარდნები ტრადიციულად ამ პერიოდშია და მომავალ წელს ეს იქნება საკმაოდ მძიმე შედეგის მომტანი, ვიდრე აქამდე იყო", _ აცხადებს გივი კორინთელი.
ის, რომ სამთავრობო სექტორი, ეროვნულ ბანკთან ერთად, სპეკულაციურ ფაქტორზე ალაპარაკდა, ანალიტიკოს ნოდარ ჭიჭინაძისთვის მოულოდნელი არ ყოფილა. სპეკულაციური მომენტი დევალვაციის პირველივე ეტაპიდან შეიმჩნეოდა, თუმცა მისი აღიარება ოფიციალურ დონეზე მხოლოდ ახლა მოხდა.
"დღეს ყველა აღიარებს, რომ ლარის მდგომარეობა ფუნდამენტურ ფაქტორებს არ შეესაბამება. ეს არის პირდაპირი აღიარება, რომ ლარის კურსის მდგენელი არ არის ეკონომიკური ფაქტორი და გაუფასურება სხვა მიზეზებით არის განპირობებული.
ვიდრე კატასტროფულ მდგომარეობამდე არ მივიდა, რეალურად არაფერი გააკეთეს მდგომარეობის გამოსასწორებლად. მენიშნა, რომ პოლიტიკის გამკაცრებაზეც წავიდა საუბარი. ბოლოს და ბოლოს ეს საკითხი დაისვა, სხვა გამოსავალი აღარ ჩანს. ლარის კურსი აზიანებს ყველას და ის სარგებელი, რასაც მთავრობა გეგმავს, არაფერია იმასთან შედარებით, რაც დევალვაციას მოაქვს. ხელისუფლებას ლარის ასეთი გაუფასურება კარგად შეაჯანჯღარებს და კომფორტის ხიბლიდან გამოიყვანს, რათა ქმედითი ნაბიჯი გადაიდგას", _ განუცხადა "რეზონანსს" ჭიჭინაძემ.
მისი თქმით, 40-მილიონიანი ინტერვენცია ახლა რეალურად არაფრის მომცემია. გაცილებით ადრე ამ პროცესს, შესაძლოა, გარკვეული შედეგი მოჰყოლოდა.
"ხანდახან მრჩება შთაბეჭდილება, რომ ეროვნული ბანკი შეგნებულად არ დგამს ნაბიჯებს, სანამ მის პასიურობას პროტესტი არ მოჰყვება. როცა შეატყვეს, რომ კურსი გადაიხარა და საფრთხე გაჩნდა, მაშინვე ჩარეულიყვნენ, რაც გაცილებით მეტ შედეგს მოიტანდა. ახლა 40 მილიონს გაყიდიან, თუ 140 მილიონს, რეალურად უშედეგოა. რეზერვები გამოაქვთ მაშინ, როცა მისი გაყიდვა დაგვიანებულია. რისთვის ინახავენ, რა აქვთ მიზნად, ვერ ვხვდები. რეალობას მოწყვეტილი არიან და რაც უფრო მალე მოვლენ გონს, მით უკეთესი იქნება. ზღაპრები ვისმინეთ ამდენი ხნის განმავლობაში. გვჭირდება ადამიანი, ვინც ზღაპრებზე უარს იტყვის, ყველაფერს შეხედავს რეალურად", _ აცხადებს ჭიჭინაძე.
მარი ჩიტაია
