“შავ ნაკადულთან” გუდიაშვილის ადრეული პერიოდის ნამუშევარია და როგორც ხელოვნებათმცოდნე გოგი ხოშტარია გვეუბნება, ეს პერიოდი ყველაზე ღირებული იყო მის შემოქმედებაში.
სურათი პარიზში 1925 წელს დაიწერა და ამჟამად ის მ. ყაზაიშვილის კერძო კოლექციაში ინახება. როგორც კულტურის და ძეგლთა დაცვის სამინისტროში “გურია ნიუსს” უთხრეს, ყაზაიშვილს ტილოს საზღვარგარეთ გაყიდვა სურს, თუმცა, კულტურული მემკვიდრეობის სტრატეგიის, ორგანიზაციების კოორდინაციის და ნებართვების დეპარტამენტის დირექტორი ბესიკ მაცაბერიძის თქმით, კულტურის სამინისტრო ყველანაირად ეცადა ტილო საქართველოში დარჩენილიყო: “გუდიაშვილის “შავ ნაკადულთან” არის კერძო კოლექციაში დაცული ტილო. მის პატრონს უნდა საზღვარგარეთ გაყიდვა. საბჭომ განიხილა ეს საკითხი და გადაწყვიტა, რომ იქნებ რამენაირად შეგვეჩერებინა ეს პროცესი, ამიტომაც სურათს მივანიჭეთ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი,” _ აცხადებს ბესო მაცაბერიძე “გურია ნიუსთან” საუბარში.
გუდიაშვილის ტილოს კულტურილი მემკვიდრეობის მოძრავი ძეგლის სტატუსი 29 მაისს მინისტრს რურუას ბრძანებით მიენიჭა. არსებული კანონმდებლობით, სტატუსის მოქმედების ვადა 3 თვეა _ თუ ამ ხნის მანძილზე ძეგლს ადგილობრივ ბაზარზე მყიდველი არ გამოუჩნდა, მფლობელის მოთხოვნით, კულტურის სამინისტრო ვალდებულია ძეგლის სტატუსი მოხსნას და მფლობელს მისი ქვეყნიდან გატანის უფლება მისცეს.
30 აგვისტოს, ნიკოლოზ რურუამ გუდიაშვილის ნაწარმოებს კულტურული მემკვიდრეობის მოძრავი ძეგლის სტატუსი მოუხსნა იმ მოტივით, რომ ტილოს ქვეყანაში მყიდველი არ გამოუჩნდა.
“გურია ნიუსი” დაინტერესდა, კულტურის სამინისტრომ რა კონკრეტული ღონისძიებები გაატარა იმისთვის, რომ გუდიაშვილის ტილო საქართველოში დარჩენილიყო, რომელ მუზეუმებს ან კერძო კოლექციონერებს შესთავაზეს მისი ყიდვა, ბესიკ მაცაბერიძეს ამ კითხვებზე პასუხი არ აქვს: “საბჭო ცდილობდა როგორმე გამონახულიყო ძეგლის ქვეყანაში დატოვების შესაძლებლობა, მაგრამ ეს შესაძლებლობა ვერ გამოინახა და ჩვენ არ გვქონდა უფლება, სურათი უფრო მეტ ხანს გაგვეჩერებინა,” _ აცხადებს ბესიკ მაცაბერიძე “გურია ნიუსთან” საუბარში.
_ რატომ ვერ გამოინახა შესაძლებლობა _ სურათის ფასი იყო მაღალი თუ მისით არავინ დაინტერესდა?
_ ფასი იყო მაღალი, ალბათ.
_ შეგიძლიათ გვითხრათ, კონკრეტულად რომელ მუზეუმებს ან კერძო კოლექციონერებს შესთავაზეთ მისი ყიდვა?
_ არ ვიცი, ვერ გეტყვით.
_ როგორია პროცედურა და როგორ ხდება მუზეუმებისთვის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის შეთავაზება?
_ ვერ გეტყვით.
ხელოვნებათმცოდნე გოგი ხოშტარია ჩვენთან საუბარში აცხადებს, რომ, თავისთავად, გუდიაშვილის ქვეყნიდან გატანა ტრაგედია არ არის, რადგან, მისი თქმით, მხატვარს აქვს როგორც გენიალური, ასევე საშუალო, ცუდი და ძალიან ცუდი ტილოებიც. ყველაზე ღირებული მის შემოქმედებაში 1910-იან და 1920-იან წლებში შესრულებული ნახატებია. “შავ ნაკადულთან” სწორედ მისი მოღვაწეობის ადრეულ, პარიზულ პერიოდს მიეკუთვნება: “რაღაცა შეიძლება გაიყიდოს. გააჩნია სად იყიდება, სად იფინება ესა თუ ის ტილო. თუ ნახატი კერძო კოლექციაში ხვდება, ეს ნაკლებ პრესტიჟულია; თუ მუზეუმში, ეს, რა თქმა უნდა, პრესტიჟულია. თუ ძალიან ცნობილ კერძო კოლექციაშია, ესეც მისაღებია. თუ, მაგალითად, ჩვენი გუდიაშვილი ან კაკაბაძე წარმოდგება ორსეს მუზეუმში პარიზში, ის, რა თქმა უნდა, იქნება ჩვენი კულტურული წარმომადგენელი. ერთადერთი მხატვარი, რისი გაყიდვაც არ შეიძლება, ეს ფიროსმანია”, _ აცხადებს გოგი ხოშტარია “გურია ნიუსთან” საუბარში.
გოგი ხოშტარია ამბობს, რომ მისი კრიტიკული პოზიციის გამო, რაც განსაკუთრებით გამოჩნდა ბაგრატის ტაძრის რესტავრაციასთან დაკავშირებით, ის კულტურის სამინისტროს კომისიაში აღარ არის. ხოშტარია მიიჩნევს, რომ პროცესების გაუმჭვირვალობა, რაც სურათების თუ სხვა ისტორიული ღირებულების ნივთების გასხვისების პროცესს ახასიათებს, სერიოზული პრობლემაა ქვეყნისთვის: “როცა გუდიაშვილს ყიდი, ძალიან დიდი სიფრთხილეა საჭირო. მისი ადრეული პერიოდის ნამუშევრები მართლაც ფასდაუდებელი განძია ჩვენი ქვეყნისთვის. მისი ფასი ძალიან დიდია, 200-300 ათასი, ან შეიძლება მილიონიც კი ღირდეს. ამავე დროს ეს პროცესი აბსოლუტურად გაუმჭვირვალეა. სამინისტრო უნდა ახდენდეს იმის აღრიცხვას, თუ სად გაიყიდა, ვინ იყიდა ქვეყნიდან გატანილი ტილოები”, _ აცხადებს ხოშტარია.
“გურია ნიუსი” რამდენიმე დღის წინ “რომაელი მეომრის აღჭურვილობის შესახებ წერდა”, რომელსაც მინისტრმა რურუამ სტატუსი მოუხსნა და ჩვენი ინფორმაციით ის იტალიაშია გატანილი. მუზეუმებისთვის და კერძო კოლექციონერებისთვის ნივთის შეთავაზება, არც ამ შემთხვევაში მომხდარა.
