მან “გურია ნიუსს” წერილი გამოუგზავნა, რომელშიც მოტანილი აქვს არგუმენტები, თუ რატომ მიიჩნევს ამ ცვლილებებს ნაადრევად. ავტორი მიუთითებს, რომ წერილი ეყრდნობა კანტის, მარქსის, ფუკუიამას და ფარიდ ზაქარიას შეხედულებებს:
_ გავეცანი საქართველოს მთავრობის დეცენტრალიზაციისა და თვითმმართველობის სტრატეგიის ძირითად პრინციპებს 2013-2014 წლებისთვის.
თავისთავად, ქვეყნის მოწყობის ეს პროექტი, შესაძლოა, მიუღებელი სულაც არ იყოს, თუმცა არსებულთან სერიოზული პრეტენზიები არ გამაჩნია. არ ვაპირებ პროექტის ავტორთან კამათს, მაგალითად, იმაზე, თუ რამდენად მართებულია დღეს არსებული ტერიტორიული ორგანოების გამსხვილება, რაიონის ადგილას რამდენიმე მუნიციპალიტეტის შექმნა; მუნიციპალური ერთეულების გაზრდის შემდეგ მოვიძიებთ თუ არა შესაბამისი კვალიფიკაციის კადრებს; რა პრობლემები შეიქმნება, როდესაც სოფლის ადმინისტრაციული საზღვრები დაუდგენელია; ის, რომ ერთი სოფლის საძოვარი მეორე სოფლის ტერიტორიაზეა; რამდენად რეალურია პროექტში ჩადებული დაფინანსების წყაროები და ა.შ.
ამ ეტაპზე, თვითმმართველობაში ასეთი, ყოვლისმომცველი ცვლილებების შეტანა ნაადრევად მეჩვენება. ჩემი აზრით, ის იმ შედეგებს არ მოიტანს, რასაც მისგან ელიან. თუ რატომ, შევეცდები სათქმელი მოკლედ ჩამოვაყალიბო: ლიბერალური დემოკრატია და მისი შემადგენელი ნაწილი, ადგილობრივი თვითმმართველობები, არის კაპიტალისტური ( საბაზო ეკონომიკის) წარმოების პოლიტიკური ფორმა ანუ ლიბერალურ დემოკრატიას და იმას, რომ ადგილობრივი საკითხები ადგილობრივ დონეზე წყდებოდეს, ესაჭიროება ერთი მთავარი და შეუცვლელი პირობა ეკონომიკის განვითარების გარკვეული დონე. ამის გარეშე, ვერც ლიბერალური დემოკრატია ზოგადად და ვერც რეალური თვითმმართველობა ვერ იარსებებს, ვერ შეიძენენ თავის ნამდვილ შინაარსს. მათ ესაჭიროებათ ფესვი და საყრდენი ეკონომიკაში. დასავლეთში დემოკრატია ლიბერალური დემოკრატიის სინონიმი იყო. იგი არასოდეს დაიყვანებოდა მხოლოდ თავისუფალ არჩევნებზე. საზოგადოებაში ლიბერალური ღირებულებების დამკვიდრება ზევიდან, ხელოვნურად შეუძლებელია. ის ისტორიულად ამოიზრდება განვითარების ( როგორც ეკონომიკური ისე კულტურული და ეთნოფსიქოლოგიური) გარკვეულ ეტაპზე.
დემოკრატიული ლიბერალიზმის გარეშე სიკეთე კი არა, შესაძლოა, ბოროტებაც იყოს.
დემოკრატიულად არჩეული რეჟიმები ხშირად უგულებელყოფენ მათი ძალაუფლების კონსტიტუციურ საზღვრებს (მით უფრო, თუ მეორედაა არჩეული) და საკუთარ მოქალაქეებს ძირითად უფლებებსა თუ თავისუფლებას ართმევენ. არადა, თვითმმართველობის ახალ პროექტში აქცენტები და იმედები არჩევითობაზეა გადატანილი. მეოცე საუკუნემდე დასავლეთის სახელმწიფოთა უმრავლესობა ლიბერალური ავტოკრატი იყო. სრულფასოვან დემოკრატებად ისინი მხოლოდ 1940-იანი წლების მიწურულს ჩამოყალიბდნენ. ისტორიული გამოცდილება გვეუბნება, რომ კონსტიტუციურ ლიბერალიზმს დემოკრატიასთან მივყავართ, მაგრამ დემოკრატის სახალხო პლებისციტს ანუ არჩევითობას კონსტიტუციურ ლიბერალიზმამდე არ მივყავართ.
დღეს საქართველოს პრობლემა თვითმმართველობაში (არჩეულში თუ დანიშნულში), მათი დამოუკიდებლობის და ქვეყნის დეცენტრალიზაციის დაბალ ხარისხში კი არ არის, არამედ გაჩანაგებულ ეკონომიკაში, ენერგიული, შრომისუნარიანი, ინიციატივიანი ადამიანების უცხოეთში გადინებაში და ა. შ.
დეცენტრალიზაცია კარგია, რეალური თვითმმართველობები კიდევ უკეთესი, მაგრამ ეს არ უნდა იყოს იმპორტირებული ფენომენი. ქვეყანა და საზოგადოება არ უნდა დავაწვინოთ “პროკრუსტეს სარეცელზე”. თუნდაც ეს “სარეცელი” არჩევითი დემოკრატიის ზიზილ-პიპილოებით იყოს მორთული.
კარგა ხანია კამათია იმაზე, საპრეზიდენტო ქვეყანა იყოს საქართველო თუ საპარლამენტო. გავიხსენოთ ისიც, თუ რამდენი სხვადასხვა ფორმის თვითმმართველობა გვქონდა ამ ხნის მანძილზე. რეალობა კი ისაა, თუ ქვეყანაში არ არის კაპიტალიზმი, ბურჟუაზია და მთლიანი ეროვნული პროექტის მაღალი დონე, ანუ არ არის ლიბერალურ ეკონომიკაზე დაფუძნებული ლიბერალური პოლიტიკური მმართველობა, გინდა საპრეზიდენტო დაირქვი და გინდა საპარლამენტო, გინდა ქვეყნის დეცენტრალიზაცია განახორციელე და არჩეულ თვითმმართველობებს ჩააბარე ხელში, საბოლოოდ, უარეს შემთხვევაში, დაშლილი ქვეყანა, უკეთეს შემთხვევაში, კი აზიური დესპოტიის ნაირსახეობა შეგრჩება.
ავტორებმა წარმატებით დაამუშავეს რეფორმის იურდიულ-სამართლებრივი მხარე, მაგრამ ყურადღების მიღმა დატოვეს ეკონომიკური და სოციოლოგიური წინამძღვრები. რეფორმა ხომ სწორედ ეკონომიკური და სოციალური ვითარების იურიდიული ასახვაა?!
ზემო თქმულიდან შეგვიძლია დავასკვნათ, სანამ ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკაში არ მოხდება ძირეული გარდატეხა, გამომდინარე ყველა შედეგით, თვითმმართველობაში ასეთი ყოვლისმომცველი რეფორმის ჩატარება ზედმეტად, ხოლო მის გახორციელებაზე დახარჯული შრომა და სახსრები წყალში გადაყრილად მიმაჩნია.
პატივისცემით, ვახტანგ ზენაიშვილი
