საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციისა (საია) და სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოების (ISFED) მიერ, ევროკავშირის (EU) ფინანსური მხარდაჭერით, ერთობლივად განხორციელდა პროექტი “ხალხის მანიფესტი” _ ნამდვილი დემოკრატია არ ნიშნავს მხოლოდ არჩევის უფლებას, არამედ არჩეულის იძულებას, იზრუნოს ხალხის ინტერესებზე”. პროექტი მიზნად ისახავდა, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მონიტორინგისა და კონტროლის კუთხით, მოქალაქეთა და ადგილობრივი სათემო ორგანიზაციების უნარ-ჩვევების გაზრდას, ადგილობრივი პრობლემების მოგვარების პროცესში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების გამჭვირვალობისა და პასუხისმგებლობის გაძლიერებას და ადგილობრივ დონეზე არსებული პრობლემებისა და გამოწვევების აღმოფხვრის პროცესში პოლიტიკური პარტიების/სუბიეტების პასუხისმგებლობის გაზრდის ხელშეწყობას. ცნობიერების ამაღლების მიზნით, ორგანიზაციებმა განახორციელეს რამდენიმე აქტივობა. ერთ-ერთ კომპონენტს წარმოადგენდა სტატიათა კონკურსი, რომლის ფარგლებშიც საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში მცხოვრები აქტიური მოქალაქეების მიერ დაიწერა 48 სტატია თემებზე _ “მე და ჩემი თვითმმართველობა”, “თვითმმართველობა ხალხის სამსახურში?!”, “მე რომ ვიყო საკრებულოს წევრი…”. კონკურსის შედეგად, გამოვლინდა შვიდი საუკეთესო სტატიის ავტორი. ავტორთა წახალისებისა და დაინტერესებისათვის კონკურსით გათვალისწინებული იყო ფულადი ჯილდო პირველი სამი საპრიზო ადგილისათვის.
წარმოგიდგენთ გამარჯვებული ავტორების სტატიებს გურიის რეგიონიდან.
მე რომ საკრებულოს წევრი ვიყო…
როცა საკრებულოს უფლებამოსილებებს, ფუნქციებსა და როლს გავეცანი, დავრწმუნდი, რომ ეს არის კარგად შექმნილი, გააზრებული, ლოგიკური თვალსაზრისით გაანალიზებული იურიდიული დოკუმენტი.
მაგრამ… საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ყველა იურიდიულ დოკუმენტს მაშინ აქვს გამართლება, როცა ის მოქმედებაშია არა ცალმხრივად, არამედ მიზანმიმართულად და შედეგიანად.
საკრებულოს წევრობის მიზანი, ჩემი აზრით, უნდა იყოს საკუთარი პატრიოტიზმის გამოვლენა და არა იმ პორტფელის მოპოვება, რასაც ასე სათუთად უფრთხილდება ჩვენში ზოგიერთი შემთხვევითი დეპუტატი. ამიტომ, როცა გინდა, გახდე საკრებულოს წევრი, პირველ ყოვლისა, საკუთარ აზროვნებაში უნდა გაატარო შენი შესაძლებლობების მაქსიმუმი. უნდა იცნობდე ხალხს, რიგით ადამიანებს, მათ სულიერ თუ ფიზიკურ ყოფას; ფლობდე ფაქტობრივ ინფორმაციას მათი ყოველდღიური ცხოვრებიდან და პრიმატი მიანიჭო იმ სოციალურ პრობლემებს, რომლებიც უმთავრესია ჩვენს ცხოვრებაში. როცა საკითხი ისმება ასე _ მე რომ ვიყო საკრებულოს წევრი… _ თავდაპირველად გავიაზრებდი ჩემს შესაძლებლობებს, თუ რით შემიძლია ვემსახურო საკუთარ მუნიციპალიტეტს? რას გავაკეთებდი მისი კეთილდღეობის ამაღლებისათვის?
საკრებულოს წევრი კარგად უნდა ერკვეოდეს მუნიციპალიტეტში შექმნილ ყველა პრობლემაში, მათ შორის, მთავარი მაინც სოციალური საკითხებია, რომელთა გადაუჭრელობამ მრავალგზის ჩაგვაგდო გამოუვალ სიტუაციაში.
რა აინტერესებს ხალხს?
პირველ საფეხურზე საკმარისია, თუნდაც ოჯახის ერთი შრომისუნარიანი წევრი მაინც იყოს დასაქმებული, რომ საარსებო მინიმუმის მესამედი მაინც მოიპოვოს საკუთარი შრომით, თორემ სახელმწიფოსგან მიღებული (და აქაც მოუწესრიგებელი სიტუაციაა) დახმარება ვერაფერი იმედია ისეთი ოჯახებისთვის, სადაც ოთხი-ხუთი, ან სულაც მეტი წევრი ცხოვრობს და თვიდან თვემდე მხოლოდ სახელმწიფო დახმარებას ელოდებიან.
სოციალური პრობლემების შემსუბუქებისთვის მთავარია ეკონომიკური ბალანსის მოგვარება.
დღეს შექმნილი ვითარება სწორედ ადგილობრივი ეკონომიკური ბერკეტების უგულებელყოფისა და უსუსურობის შედეგია. თუ არ განვითარდა ეროვნული წარმოება, ადგილიდან არ დაიძრა ადგილობრივი საწარმოო რესურსები, თუ არ გვექნება საკუთარი ბაზარი და იმპორტზე მეტი ექსპორტი, მდგომარეობა კიდევ უფრო გაუარესდება და სოციალურ კონფლიქტამდე მიგვიყვანს.
ამიტომ, მე რომ საკრებულოს წევრი ვიყო, სათავეში ჩავუდგებოდი მუნიციპალიტეტის ეკონომიკურ აღორძინებას და ამ საქმეში ჩავრთავდი თითოეულ მოქალაქეს, ამომრჩეველს, საკუთარი და საზოგადოებრივი კეთილდღეობით დაინტერესებულ ადამიანებს.
დღეს, როცა ჩვენს საზოგადოებაში არსებობს სოციალურ ფენათა დისბალანსი, გვყავს მხოლოდ სიღატაკის ზღვარზე მყოფი უმრავლესობა და თითო-ოროლა მდიდარი, ეს იმაზე მეტყველებს, რომ ქვეყანა კრიზისულ სიტუაციაშია ჩავარდნილი.
დამეთანხმებით, იქ, სადაც გამორიცხავენ საშუალო ფენის არსებობას, ეკონომიკური და პოლიტიკური კრიზისი გარდაუვალია.
ადგილობრივი თვითმმართველობის საქმიანობა მოსახლეობისთვის უნდა იყოს გამჭვირვალე; ამდენად, მე როგორც საკრებულოს არჩეული წევრი, პერიოდულად მივაწვდიდი ინფორმაციას ჩემს ამომრჩეველს და გავაცნობდი მათ საკრებულოს მუშაობას დადებით და უარყოფით მხარეებს.
საკრებულოს დეპუტატის პორტფელი ნიშნავს არა კაბინეტურ მუშაობას, არამედ ხალხში გასვლას, მათი ტკივილების მოსმენას და ჩივილზე რეაგირებას ხალხის სასარგებლოდ. ამდენად, თავად ამომრჩეველიც იქნება ჩართული საკრებულოს მუშაობაში და, საჭირო შემთხვევაში, მისი მხარდამჭერი და ნდობით აღჭურვილიც.
მოკლედ წერილში ძნელია ისაუბრო ყველა იმ ასპექტზე, რაც სათაურად გამოტანილ ფრაზას პასუხს გასცემდა, ამიტომ მეც მრავალწერტილით დავასრულებ ჩემს სათქმელს. მე რომ საკრებულოს წევრი ვიყო…
ნანა წილოსანი, გაზეთ “ლანჩხუთის მოამბის” ჟურნალისტი
თვითმმართველობა _ ხალხის სამსახურში?!
სათაურში გამოტანილი კითხვით-ძახილის ნიშანი, ალბათ, ანალოგია დიდი ქართველი საზოგადო მოღვაწის ილია ჭავჭავაძის მოთხრობისა “კაცია-ადამიანი?!”
ეს ნაწარმოები ხომ დიდი მწერლის სამოქმედო პროგრამა იყო, როგორც მისი “მგზავრის წერილები”.
ამდენად, საკითხის ასე დასმა და მსჯელობა ამ საკითხზე უნდა მოიცავდეს თვითმმართველობაში არჩეული პიროვნების სამოღვაწეო პროგრამას და ამ პროგრამის განხორციელების გზებსა და საშუალებებს. ისეთი მიზანი არ უნდა იქნეს დასახული, რომლის განხორციელებაც მოცემულ ეტაპზე აბსურდული და არარეალურია.
წინასაარჩევნოდ კანდიდატთა წარმოდგენილი პროგრამები სწორედ საფუძველს მოკლებულია და ამიტომაც არის, რომ მას განხორციელება არ უწერია. ასეთი გზით თვითმმართველობაში არჩეული პიროვნებები ვერასოდეს ჩადგებიან ხალხის სამსახურში.
იმისათვის, რომ თვითმმართველობა რეგიონის, რაიონის თუ თემის სამსახურში იდგეს, მან უნდა იცოდეს ამ ხალხის ტკივილი თუ სიხარული, საკუთარ სულსა და სხეულზე განიცდიდეს სხვის ჭირსა თუ ლხინს.
დემოკრატიული მართვის მექანიზმი თავის თავში მოიცავს დამოუკიდებლობას, აზრის გამოხატვის თავისუფლებას, გამჭვირვალობას, ტოლერანტობასა და თანამშრომლობას. აქედან გამომდინარე, მართვაც და მართვის ობიექტიც ურთიერთშორის უნდა გულისხმობდეს ყოველივე ზემოთ თქმულს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, თვითმმართველობა და ხალხი გაღმა-გამოღმა დარჩებიან ჩატეხილ ხიდზე შემდგარნი და მათ შორის ურთიერთობა არ შედგება.
თანამედროვე სინამდვილეში, როცა ჩვენს საზოგადოებაში მრავალი შეჭირვებული და უპოვარი ცხოვრობს, როცა ამდენი უსახლკარო და ქუჩას შეხიზნული ოჯახებია (ლანჩხუთის სინამდვილეში ბებია და შვილიშვილები თვეების მანძილზე საზოგადოებრივ ტუალეტში ცხოვრობდნენ), როცა ვერ მივაღწიეთ სოციალურად დაუცველი ოჯახების რეაბილიტაციას და აურაცხელია სამუშაოს მაძიებელი საზღვარგარეთის ქვეყნებში, მაშინ ადგილობრივი თვითმმართველობის როლი და ფუნქცია დეგრადირებულია.
საერთოდ, როცა თვითმმართველობაზე ვსაუბრობთ, წინა პლანზე უფრო წამოწეულია მისი უფლებამოსილებები სახელმწიფო სისტემაში, ხოლო მთავარი, რაც მის ფუნქციასა და როლს ეხება, შედარებით უკანა რიგზეა გადატანილი.
რატომ?
იქნებ, სწორედ, აქ უნდა ვეძიოთ ყველა უარყოფითი მხარის მიზეზი. იქნებ, აქ იღებს სათავეს ხალხთან დაშორიშორება, რომ ჩვენ არ გვესმის მათი, იმათ კიდევ _ ჩვენი.
ადგილობრივი თვითმმართველობა, როგორც ხალხის რჩეული, პირველ ყოვლისა, უნდა იყოს ხალხის სამსახურში და არა რომელიმე პოლიტიკური პარტიის ლაქია და თბილი სავარძლების მოყვარე. ხშირად ხდება ისე, რომ თვითმმართველობაში მოსული პიროვნება უცხოა იმ თემისთვის, სადაც ის აირჩიეს. აქ ისმის კითხვა: თუ უცხო იყო, მაშ რატომ აირჩიესო? მაგრამ საქმე ასე არ არის და ეს ყველამ კარგად იცის. წინასაარჩევნო პერიოდი ქმნის ისეთ ატმოსფეროს, რომ არჩევნების შედეგები არასასურველი იყოს, რაც თავს მოგვიანებით იჩენს, თორემ არჩევნების დასრულების მომენტში, უფრო მეტიც, ერთი-ორი თვე ხალხი არჩევნების შედეგებით კმაყოფილია.
თვითმმართველობა დროთა განმავლობაში, თანდათანობით ემიჯნება ხალხს და იგი თავის უფლებამოსილებითაც და როლითაც, უბრალოდ, ხელისუფლებას წარმოადგენს და არა ამომრჩეველთა ქომაგს.
როგორ უნდა მოვიქცეთ, რომ თავიდან ავიცილოთ არასასურველი თვითმმართველობა?
პირველ ყოვლისა, უშუალოდ ხალხმა, ამომრჩეველმა უნდა წამოაყენოს საკუთარი კანდიდატი და არა რომელიმე პარტიამ, მმართველი იქნება იგი თუ ოპოზიციური. სახალხო კანდიდატი ხალხის ნდობით იქნება აღჭურვილი და ასეთი პიროვნებების მოსვლა თვითმმართველობაში უპირობოდ შექმნის სახალხო თვითმმართველობას, დემოკრატიულსა და თავისუფალს.
თვითმმართველობა _ ხალხის სამსახურში?!
კარგი იქნება, გავითვალისწინოთ წინადადება და სტატიის სათაურიც სხვანაირად აჟღერდება, იგი ლოზუნგისა და პათეტიკის იერს მიიღებს. ასე მაგალითად: თვითმართველობა _ ხალხის სამსახურში?!
ნინო ჩახვაძე, გაზეთ “ლანჩხუთის მოამბის” ჟურნალისტი
