რამდენიმე თვის წინ, აქტიურად დაიწყო საუბარი სომხური ენისთვის რეგიონული ენის სტატუსი მინიჭების შესახებ. არასამთავრობო ორგანიზაციების, პოლიტიკოსების და საზოგადოების აზრი გაიყო. ზოგი ფიქრობს რომ, რომელიმე კონკრეტული ეთნიკური ჯგუფის მშობლიური ენისთვის რეგიონულის სტატუსის მინიჭებამ, შესაძლებელია სეპარატიზმის გაღვივებას შეუწყოს ხელი.
“გურია ნიუსის” კითხვაზე, _ “ევროპული ქარტიის” მიხედვით, რეგიონული ენის სტატუსი ენიჭება კონკრეტულ ეთნიკურ ჯგუფს, რომელიც კომპაქტურად არის ჩასახლებული რომელიმე რეგიონში. ასეთი რეგიონი საქართველოში ძალიან ბევრია. ასევე შეიძლება სამეგრელო და სვანეთიც იყოს. რატომ გახდა სომხური ენა რეგიონულ სტატუსის მინიჭების დროს პრიორიტეტული და რას გეგმავს საგარეო საქმეთა სამინისტრო კონკრეტულ თემასთან დაკავშირებით?
საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაია ფანჯიკიძემ განაცხადა:
“ეს ქარტია არის, რეგიონალური და უმცირესობათა ენების დაცვისა და განვითარების მიზნით შექმნილი კონვენცია. ის მოწოდებულია დაიცვას ის აღნიშნული ენები, ხელი შეუწყოს მათ განვითარებას თუ გადარჩენას, იმისთვის რომ ევროპის კულტურული მემკვიდრეობა იყოს ისეთი მდიდარი როგორიც არის და ამ ენებს არაფერი დაემუქროს. აქ უმცირესობათა ენებზეა ლაპარაკი და არა ენობრივ უმცირესობებზე.
ახლა სტრასბურგში რომ ვიყავით, ძალიან ბევრი აღნიშნავდა, რომ საქართველოში ამ ენების დასაცავად იმაზე მეტიც კი კეთდება, ვიდრე ამას ითვალისწინებს ქარტია. ამ მხრივ ჩვენ აბსოლუტურად არ ვართ კრიტიკის საგანი. მეტსაც გეტყვით, იმ რეგიონებში, სადაც უმცირესობათა მეტი რაოდენობაა ვიდრე ქართველი, პრობლემა არის ის, რომ იმ მოსახლეობამ არ იცის საქართველოს სახელმწიფო ენა.
მათ ეს ძალიან ბევრ რამეში უშლის ხელს. ამიტომ, იმისთვის რომ იგივე შანსები ჰქონდეს იქაურ მოსახლეობას, როგორიც აქვს ქართულენოვან მოსახლეობას ამ რეგიონებში, უნდა განვითარდეს და გაძლიერდეს ქართული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის სწავლება. რაც შეეხება მათ ენებს, განვითარების ყველა საშუალება აქვთ. იქნება ეს გაზეთი, თეატრი, რომ არაფერი ვთქვათ სკოლებზე. აქედან გამომდინარე, საქართველო პირნათელია ყველას წინაშე. რაც შეეხება მეგრულ და სვანურს, დედით მეგრელი ვარ და არ მიწყენენ თუ ვიტყვი რომ, აქ მე მგონი სხვა მოვლენასთან გვაქვს საქმე. მე მგონი მეგრელებს არ ემუქრებათ ის საფრთხე, ის რომ ენა დაივიწყონ. ასე რომ, მათი იგივე კატეგორიაში აყვანა ენათმეცნიერების საკითხია. მე თავს შევიკავებ აქ განსაკუთრებული კომენტარისგან.”- განაცხადა მინისტრმა.
განსხვავებული ხედვა აქვს “ევროპულ ქარტიასთან” დაკავშირებით, არასამთავრობო ორგანიზაცია “სტრატეგიული კვლევების კავკასიური ცენტრის” ხელმძღვანელს მამუკა არეშიძეს.იგი
“გურია ნიუსში” გამოქვენებულ სტატიაში სათაურით: “მეგრულს რეგიონული ენის სტატუსის მინიჭების უფრო მეტი შანსი აქვს, ვიდრე სომხურს, აზერბაიჯანულს” აცხადებს:
” რომ “გავანებოთ ამ სეპარატიზმს თავი, ქარტიაში არ წერია, რომ მაინცდამაინც ეს უნდა იყოს რეგიონალური ენა და დანარჩენი არაფერი. იქ წერია, რომ ეს არ უნდა მოხდეს სახელმწიფო ენის შეზღუდვის ხარჯზე. მოდით, ჩვენ დავიწყოთ აქედან რომ სახელმწიფო ენა არ შეიზღუდოს. ვალდებულება კი ავიღეთ, მაგრამ ასევე გვაქვს ვალდებულება მივხედოთ სახელმწიფო ენას. შეგვიძლია პარალელური პროცესი ჩავრთოთ ან რეგიონში დავიწყოთ სახელმწიფო ენის გაძლიერება. როცა გავაძლიერებთ სახელმწიფო ენას მერე შეგვიძლია (ჯავახეთს და ქვემო ქართლს ვგულისხმობ), ვილაპარაკოთ რეგიონალურ ენაზე. მაგრამ, აქაც გასარკვევია ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხი, რას ნიშნავს რეგიონალური ენა. გარდა ზოგადი მონაცემების, არსად არ არის ახსნილი, რას ნიშნავს რეგიონალური ენა. მე ასე მგონია, რეგიონალური ენა ნიშნავს იმ ენას, რომელზედაც მხოლოდ ამ რეგიონში ლაპარაკობენ, და არსად სხვაგან მთელ მსოფლიოში. ამ თვალსაზრისით, მეგრულს უფრო მეტი შანსი აქვს, ვიდრე სომხურს ან აზერბაიჯანულს. იქაც პრობლემა არ არის. ქარტია ქარტიაა, მაგრამ არსებობს სხვა პრობლემები.”
