მევენახეებს გაზაფხულიდან შემოდგომამდე, რთული გზა აქვთ გასავლელი. ჩასატარებელ მრავალ აგროტექნიკურ ღონისძიებათაგან ერთ-ერთი უმთავრესია ვაზის დაცვა სოკოვანი დაავადებებისა და მავნებლებისგან, რის გარეშეც წარმოუდგენელია ყურძნის უხვი და ხარისხიანი მოსავლის მიღება.
ახლა ვაზს განსაკუთრებული წამლობა და მიხედვა სჭირდება. ვაზის წამლობისას, მთავარი ყურადღება უნდა მიექცეს წამლობის წესების და ვადების დაცვას, აგრეთვე, პრეპარატების სწორად შერჩევას.
ვიმოქმედოთ ამინდზე დაკვირვებით
ახლა კონკრეტულად გურიის რეგიონზე ვსაუბრობთ. გარდა ცალკეული გამონაკლისისა, სოკოვან დაავადებებთან საბრძოლველად საჭიროა 6-7 წამლობა, ხოლო ვაზის მავნებლებთან ბრძოლა უნდა ჩატარდეს მხოლოდ მათი გავრცელების შემთხვევაში, კონკრეტული სიტუაციიდან გამომდინარე, კომბინირებულ ნაზავში სპეციალური პრეპარატების (ინსექტიციდების) შერევით ან მათი ცალკე შესხურებით.
წამლობა უნდა ჩატარდეს წყნარ, უქარო ამინდში, დილით ან საღამოს. დიდი მნიშვნელობა აქვს შესხურების ხარისხს: წამალი უნდა განაწილდეს თანაბრად; განსაკუთრებით უნდა შეიწამლოს ფოთლის ქვედა მხარე და ნაყოფი. წამლობის დაწყების, წამლობათაშორისი ინტერვალების და დამთავრების ზუსტი დრო არ არსებობს _ ყველაფერი დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორი ამინდი იქნება კონკრეტულ სეზონზე და რამდენად ხელსაყრელი პირობებია სოკოვან დაავადებათა და მავნებლების გავრცელებისთვის. გარკვეული მნიშვნელობა ენიჭება ნაადრევ ან ნაგვიანევ გაზაფხულს.
პირადი დაკვირვებით, დაწყებული 2006 წლიდან, წლევანდელი ნაადრევი გაზაფხული უპრეცედენტოა ისე, როგორც უპრეცედენტო იყო გასული 2015 წლის გვალვიანი ზაფხული, რომელმაც დიდი უარყოფითი ზეგავლენა მოახდინა მოსავლის ხარისხზე. ეტყობა, კლიმატის გლობალური ცვლილებები არაერთ სიურპრიზს გვიმზადებს და ამისთვის მზად უნდა ვიყოთ.
წამლობის წესი და რიგითობა
კომბინირებული ნაზავების მომზადებისას გათვალისწინებული უნდა იქნას პრეპარატების ურთიერთთავსებადობა. ასევე მნიშვნელოვანია კონტაქტური (ზედაპირული მოქმედების) და სისტემური (მცენარეში შეღწევის უნარის მქონე) პრეპარატების სწორი მონაცვლეობა.
გთავაზობთ სოკოვან დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის ჩემეულ სქემას. ცხადია, არ ვაპირებ რომელიმე პრეპარატის რეკლამირებას. დასახელებულ პრეპარატებს (ფუნგიციდებს) პირადად ვიყენებ წლების მანძილზე, ვაკვირდები და დარწმუნებული ვარ მათ ეფექტურობაში. რა თქმა უნდა, არსებობენ სხვა, ასევე ეფექტური პრეპარატებიც.
ვაზის წამლობის ეს სქემა განკუთვნილია გურიის რეგიონისთვის.
წამლობების რიგითობა ვაზის განვითარების სტადიების მიხედვით ასეთია:
პირველი წამლობა 3-6 ნამდვილი ფოთლის ფაზაში, ჭრაქის წინააღმდეგ, პრეპარატ ანტაკროლით ხდება.
მეორე წამლობა _ ყვავილობის წინ, ჭრაქის, ნაცრის, ნაცრისფერი სიდამპლის წინააღმდეგ. კურზანიტი ან იტერალი ან რიდონეტი ან მელოდი-დუი ნატივო ან ზატო-სტარი. სასურველია პრეპარატების მონაცვლეობა.
მესამე წამლობა დაყვავილებისთანავე უნდა მოხდეს, ჭრაქის, ნაცრის წინააღმდეგ, იგივე პრეპარატების მონაცვლეობით, რაც მეორე წამლობისას სჭირდება.
მეოთხე წამლობა ისრიმობის დასაწყისისას უნდა მოვახდინოთ, მტევნის ფორმირებიდან 10-14 დღის შემდეგ. ჭრაქი, ნაცარი შევწამლოთ იგივე პრეპარატების მონაცვლეობით.
მეხუთე წამლობა მარცვლების დამსხვილების შემდეგ, კიდევ 10-14 დღის შემდეგ ხდება. ჭრაქის, ნაცრის წინააღმდეგ შეწამვლა კუპერვალით (ბორდოს ნარევი) ან კოსაიდით, კოლოიდური გოგირდით.
მეექვსე წამლობა _ მტევნების შეკვრიდან 10-14 დღის შემდეგ. ჭრაქი, ნაცარი, ნაცრისფერი სიდამპლე მოვსპოთ იგივე პრეპარატებით, რაც მეხუთე წამლობისას, პლუს ეუპარენი ან რივოე ან სკალა.
მეშვიდე წამლობა _ შეთვალება (საჭიროების შემთხვევაში), ჭრაქი, ნაცარი, ნაცრისფერი სიდამპლე, წამლობის საშუალებები: კუპერვარდი, (ბონდოს ნარევი), კოლოიდური გოგირდი, ეუპარენი ან ტელდორი).
ფორსმაჟორი _ რთული კლიმატური პირობები და მავნებლების მოძალება
გაუთვალისწინებელი რთული კლიმატური პირობების შემთხვევაში (გვალვა) ზედმეტი ნალექები, სეტყვა და სხვა შეიძლება საჭირო გახდეს დამატებითი ღონისძიებების გატარება (დამატებითი წამლობები, წამლობებს შორის პერიოდების შემცირება, მწვანე ოპერაციები დასხვა).
სქემაში დასახელებული პრეპარატები გამოიყენება მხოლოდ სოკოვანი დაავადებების წინააღმდეგ.
რაც შეეხება რეგიონში გავრცელებულ ძირითად მავნებლებს, გალებიანი ანუ ქეჩისმაგვარი ტკიპების წინააღმდეგ გამოიყენება ენვიდორი ან ნერორონი ან ბი-58.
ბოლო წლებში, გურიაში გამოჩნდა ვაზის ფოთლის ქვედა მხარეზე მოსახლე საშიში თეთრი მწერები, ე. წ. თრიფსები. ისინი იკვებებიან ფოთლის წვენით და ძალიან აკნინებენ მას. შედეგად ფოთოლში ფერხდება ფოტოსინთეზის პროცესი, რაც საბოლოოდ იწვევს მარცვალში შაქრის დაგროვების შეფერხებას და ნაყოფის დაბალი შაქრიანობის ერთ-ერთი მიზეზი ესეცაა.
თრიფსების, აგრეთვე ყურძნისა და კვირტის ჭიის, ჭიჭინობელების და სხვა მავნებლების საწინააღმდეგოდ ეფექტურია "კონფიდორ მაქსი". მათი გამოჩენისთანავე ორჯერ შევწამლოთ, 10-დღიანი ინტერვალით, ოღონდ ბოლო წამლობიდან მოსავლის აღებამდე მინიმუმ, 25 დღე უნდა გავიდეს.
ყველა ზემოაღნიშნული პრეპარატების ხარჯვის ნორმებისა და დოზირების შესახებ ინფორმაციის მიღება შესაძლებელია მათი შეძენისას სპეციალიზირებულ მაღაზიებში.
დღეს მსოფლიო ბაზარზე მზარდი მოთხოვნაა ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქციაზე, მათ შორის, ღვინოსა და სუფრის ყურძენზეც. საქართველოს ევროკავშირთან ინტეგრირების კვალდაკვალ ეს ტენდენცია, ცხადია, ჩვენთანაც უფრო გაღრმავდება.
რა თქმა უნდა, ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქციის წარმოება მეტ ფინანსურ და შრომით დანახარჯებს მოითხოვს. მაგალითად, ამ შემთხვევაში ვაზის წამლობები დასაშვებია ჭრაქის საწინააღმდეგოდ, ნაცრის საწინააღმდეგოდ მხოლოდ სპილენძის შემცველი და იმავდროულად კონტაქტური პრეპარატებით, ნაცრის საწინააღმდეგოდ _ მხოლოდ გოგირდოვანი პრეპარატებით. შესაბამისად, მათი შედარებით ნაკლები ეფექტიანობის გამო, თითქმის ორჯერ იზრდება წამლობების რიცხვიც და იგი სეზონზე 12-13-ს აღწევს. სამაგიეროდ, მიღებული პროდუქტის ხარისხი მკვეთრად მაღალია და როგორც იტყვიან, "ჩიტი ბრდღვნად ღირს".
ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქციის მიღების მეორე მიმართულებაა საერთოდ უარის თქმა ქიმიურ პრეპარატებზე და მათ ნაცვლად ბიოპრეპარატების გამოყენება. შესაძლოა შუალედური ვარიანტიც, რაც გულისხმობს მათი მონაცვლეობით გამოყენებას. ეს დიდი თემაა. მოკლედ, იმის თქმა შეიძლება, რომ საქართველოშიც და მათ შორის ჩვენს რეგიონშიც სავსებით შესაძლებელია ევროპის ბაზრებზე ორიენტირებული ეკოლოგიურად სუფთა ღვინის, სუფრის ყურძნის და სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქტის წარმოება.
ანდრო ვაშალომიძე,
ა(ა)იპ ფერმერული განვითრების ცენტრის სპეციალისტი მევენახეობა-მეღვინეობის დარგში;
ასოციაცია "გურული ვაზის" თავმჯდომარე
