ლომის კარელი თავისი სიძლიერით განთქმული, გურიაში, სურებში ამავე სახელობის ეკლესიაში დაბრძანებული ხატი იყო.
მის შესახებ გურიაში ასეთი თქმულება იყო შემონახული: საქართველოში დიდი გასაჭირის ჟამს, კავკასიონის ქედზე სამი ძმა, სამი ანგელოზი მოფრენილა, სამივე ლომისის წმიდა გიორგად და გაუმართავთ ბჭობა, როგორ შეწეოდნენ საქართველოს და გადაწყვიტეს, სამი მხრიდან დადგომოდნენ ჩვენს ქვეყანას დარაჯად. უფროსი ძმა კავკასიონის ქედზევე დარჩენილა ლომისის წმიდა გიორგის სახელწოდებით, საშუალო ძმა დასავლეთით _ ილორის წმიდა გიორგის სახელით, ხოლო უმცროსი კი _ აღმოსავლეთის მხრით, სურების ხეობაში ლომის კარელის სახელით.
მრავალი საწაულია ხალხურ გადმოცემებში ლომის კარელის სიძლიერესა და სასწაულებზე. მას საგანგებოდ გამოაბრძანებდნენ, როგორც შემწეობის სათხოვნელად, ასევე, დავების დროს მოწმეების დასაფიცებლად და მტყუან-მართლის გამოსარკვევად. მასთან, უბრალოდ, მიახლებას საქმეში მტყუანი კი არა, მართალიც ვერ ბედავდა. როგორც ხალხში შემონახული ამბები მოგვითხრობს, მრავალი ახსოვთ და უნახავთ ,,ლომის კარელის ძალით აყვირებული“, გაგიჟებული ცრუ მოწმეები და ცრუ დამფიცებლები. იმ დროში უნახავთ ისეთებიც, რომლებიც დადიოდნენ სოფელში და მხოლოდ ერთ სიტყვას გაიძახოდნენ _ “ლომის კარელი, ლომის კარელი“ . უნახავთ გვალვიანობის ჟამს, როცა სოფლის ერთმა უბანმა გამოასვენა ლომის კარელი და შემწეობა თხოვა მას, მხოლოდ სოფლის იმ ნაწილში მოსულა წვიმა. ასევე, გარდამოცემის თანახმად, მასზე დასაფიცებლად არამარტო გურიიდან, არამედ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან მოჰყავდათ ხალხი და ვერავინ ბედავდა მის წინაშე ტყუილის თქმას.
ხატი ამ დრისათვის არ არსებობს, იგი უღმერთო ბოლშევიკებმა საყოველთაო უსჯულოების დროს დააზიანეს.
როგორც ცნობილია, ლომის კარელი იყო ჯვარი. სურების მკვიდრი ისიდორე რამიშვილი თავის მოგონებებში, ლომის კარელს ასე აღწერს: “ლომის კარელს გარეგნობა მრისხანე ქონდა, ეს იყო ჯვარი, რომლის სიმაღლე ერთი არშინი (1 არშინი უდრის 71 სანტიმეტრს) სიგანე ორი მკლავი. მთავიდან ფეხებამდე ვერცხლით იყო მოჭედილი და მკერდსაც სამი დიდი ბრჭყვიალა თვალი უმკობდა. ეცვა წითელი მაუდის პერანგი, რომლის კალთებზეც ორი ჯიბე ჰქონდა მიკერებული, შესაწირავის მისართმევად.
რევოლუციის დასაწყისში 5 რევოლუციონერი გლეხი შევიდა ეკლესიაში, გამოიტანეს ხატი ლომის კარელი, დაამტვრიეს, სიმდიდრე აართვეს და ხატი სადღაც გააქრეს“.
ისიდორე რამიშვილი თავის მოგონებებში, ასევე, იხსენებს ლომის კარელის საწაულებს:
“ოზურგეთის მომრიგებელ სასამართლოში გასარჩევი ყოფილა რაღაც დიდი სადაო საქმე და მოწმედ 50 კაცი ყოფილა გამოწვეული, ამათ დასაფიცებლად სურებიდან ოზურგეთში წამოუსვენებიათ ლომის კარელი, მიუბრძანებიათ სასამართლო დარბაზში და სუფთად გაშლილ ხალიჩაზე დაუსვენებიათ. ხალხი მუხლმოდრეკით და მოკრძალებით ემთხვეოდა ამ ძლიერ ხატს. მაშინ პირველად იყო ჩამოსული, პირველი გურული სწავლული ვექილ-იურისტი ეტლია ბებურიშვილი. თუ მოწმეები ლომის კარელის შიშის გამო ყოველივე სიმართლეს იტყოდნენ, მისი კლიენტის საქმე წაგებული იქნებოდა. ხალხის შიშისა და ლომის კარელის ძლიერების გასაქრობად მას სამასხროდ აუღია: “ამ უბრალო რკინის როგორ უნდა ეშინოდეს კაცსაო“ და ზედ გადაულაჯებია, მაგრამ მაშინვე ცხვირიდან სისხლი წავარდნია და არ შეწყვეტია მანამ, სანამ ხატის წინ არ დაჩოქებულა და შენდობა არ უთხოვია.
ერთხელ თურმე, აჭარელი ფირალები შესულან ეკლესიაში, ლომის კარელი გამოუსვენებიათ და წაუყვანიათ, რა წამს მდინარე სუფსაში გაღმა გასასვლელად ფეხი ჩაუდგამთ, იქვე გაშეშებულან და ნაბიჯი ვეღარ გადაუდგამთ. მეორე დღეს ჩვენებურებს ყაჩაღები დაუხოციათ და ლომის კარელი თავის ადგილზე დაუბრძანებიათ“.
ლომის კარელის ხატის დღესასწაული აღინიშნებოდა 23 აპრილს (ახ.სტ. 6 მაისი), გიორგობას.
