აპოლონ წულაძე აღნიშნავდა, რომ ,,გურულს ყველა ,,დღესასწაული” უყვარს, მაგრამ კალანდასა და აღდგომას არაფერი ურჩევნია. გურულები მორწმუნენი იყვნენ, რომლებიც ხატზე იფიცებოდნენ, ,,გურულს ,,მონათლულობით,” ე. ი. ქრისტიანობით თავი მოსწონდაო”. ამიტომაც აღდგომა – ,,დღესასწაულთა დღესასწაული” გურიაში განსაკუთრებულად აღინიშნებოდა. აღდგომა გაზაფხულის პირველი დღესასწაული იყო, რომელშიც ქრისტიანული და წარმართული ერთმანეთში ლამაზად არის შეზავებული, მასში სიცოცხლის ხალისი, გამრავლების ლტოლვა არის ჩაწმახნულ-ჩაქსოვილი, ქრისტეს ,,მკვდრეთით აღდგომას” გურული თავის აღდგომასაც, თავის ცხოვრების გადახალისება-გაუმჯობესებას უკავშირებდა… აღდგომისთვის მზადებას გურული 40-50 დღით ადრე იწყებდა სამზადისს.
გორის საქალაქო სასწავლების ინსპექტორი ტ. მამალაძე აღნიშნავს, რომ აღდგომის დღესასწაულს გურულები არა ღამის 12 საათზე, არამედ უფრო გვიან ხვდებოდნენ. ამის მიზეზი ის იყო, რომ ბევრი მოსახლე ეკლესიებისაგან რამდენიმე ვერსის მანძილზე იყო დაშორებული, მისასვლელი ბილიკები კი დღისითაც ძნელი სასიარულო იყო, ღამით კი გადაადგილება სრულებით შეუძლებელი ხდებოდა. ამიტომაც წირვას რომ არავინ გამოკლებოდა, მას უფრო გვიან იწყებდნენ.
თურმე გურიაში ასეთი წესი არსებობდა _ წირვის დასრულების შემდეგ ყოველი იქ დამსწრე იღებდა ქვას, მოისროდა და ამბობდა ,,ვაი, ურიას!” ეს ჩვეულება, მიმართული იყო ებრაელთა წინააღმდეგ, რომელთაც აწამეს და ჯვარს აცვეს იესო ქრისტე, XIX საუკუნის ბოლოს სრულიად წარსულს ჩაბარდა.
შემდეგ იწყებოდა მილოცვები და წითლად შეღებილი კვერცხების გაცვლა-გამოცვლა; გურულს პერანგზე წითელი კვერცხისთვის საგანგებოდ დაკერებული ჯიბე უნდა ჰქონოდა. თურმე კვერცხს ხელში არ იჭერდა და არც არავისგან მიიიღებდა ის, ვისაც ახალი გარდაცვლილი ჰყავდა ოჯახში. ამის შემდეგ იწყებოდა ,,კვერცხებით მტეხლობა”. მოგებულს დამარცხებულის კვერცხი ნადავლად რჩებოდა. თუ გურულ ციცას კვერცხი გაუტყდებოდა ეს ითვლებოდა ცუდ ნიშნად – მას მეაბრუშემეობაში იმ წელს არ გაუმართლებდა… ჭაღარაშერეული კაცები სამრეკლოზე დაკიდებულ ზარს კვერცხებს ესროდნენ, ვინც მოახვედრებდა, მას მთელი წელი მუცელი არ ასტკივდებოდა… საინტერესოა, რომ გურულ გლეხს ამაღლებამდე სათესურში წითელი კვერცხი ჰქონდა შემონახული.
მერე გურულები გადიოდნენ ეკლესიის მიმდებარე სასაფლაოზე; მიცვალებულთა საფლავებზე სამ-სამ კვერცხს აწყობდენ (რაოდენობა აუცილებლად კენტი უნდა ყოფილიყო) და სახლში ჩამოქნილ სანთლებს დაანთებდნენ. ამასთან ერთად საფლავზე მიჰქონდათ პასკა, რომელიც გურიაში XIX საუკუნის ბოლოს გამოჩნდა, ხოლო ხაჭოს პასკაზე კი დიდი ხნის განმავლობაში წარმოდგენაც არ ჰქონდათ.
აღდგომის სუფრა არ გამოირჩეოდა ისეთი მრავალფეროვნებით როგორც ეს კალანდაზე იყო, თუმცა ყველა ოჯახს ყველაფერი საკმარისად ჰქონდა. სუფრაზე უფრო მთავარი საზრუნავი საგარეო ტანსაცმელი ყოფილა – ,,თვალი სვამს და თვალი ჭამსო” იტყოდა გურული და ყველანაირად ცდილობდა, ნაღდი ფულით თუ ვალით, ,,საგარეო გამოსაჩენი პირი” ჰქონოდა. განსაკუთრებით კარგად ჩაცმულ-დახურულნი გასათხოვარი და ცოლმოსაყვანი უნდა ყოფილიყვნენ. სწორედ აღდგომის წინა დღეებში ვაჭრები დიდი რაოდენობით ასაღებდნენ იაფფასიან ჩითეულს. ხარაზები კი თავაუღებლივ მუშაობდნენ და კერავდნენ წუღებს, უძიროებს, მესტებს, შვიდაბაზიან ქუსლიან ,,ბაშმაკებს” (რა ამის პასუხია და ამ ქუსლზე ერთი ამბავი გამახსენდა: ცნობილი დათა გუგუნავა ტყვიას ტყვიაში აჯენდა და ერთხელ გზაზე მიმავალ ერთ კაცს ფიშტო ესროლა და ჩექმის ქუსლი მიატეხა: რა ,,წიპუნტაზე” შემდგარა აი ყაძახიო…).
სადილის შემდეგ ახალგაზროდბა და მოხუცები გადიოდნენ სპეციალურ სათამაშო ადგილებზე და იწყებოდა ხალხური თამაშობანი. სპეციალურად მოწყობილ მოედანზე იმართებოდა ლელო ბურთი, ჭაკუნობა, ჭიდაობა, თოფით ნიშანში სროლა, ჯირითი, ცეკვა, ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ ზრდილობა-სიდარბაისლეში, სიტყვა-პასუხში გარებ-გამორებაშიც…
და ბოლოს, აღდგომიდან ამაღლებამდე გურულები ერთმანეთს ასე ესალმებოდნენ: ქრისტე აღსდგა, გიხაროდენ! პასუხად – ჭეშმარიტად აღსდგა – მადლი მახარობელს!
