“ვხედავ, ლექციების დროს როგორ უჭირთ ახალგაზრდებს პატარა ტექსტის წაკითხვაც კი” _ ინტერვიუ ლაშა ბაქრაძესთან

თბილისის წიგნის საერთაშორისო ფესტივალზე ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორს, საქართველოს გ. ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმის დირექტორს ლაშა ბაქრაძეს შევხვდით და ეს ინტერვიუ სწორედ მაშინ ჩავწერეთ.

_ ბატონო ლაშა, თბილისის წიგნის ფესტივალზე შვილებთან ერთად იმყოფებით და მოდით საუბარი ბავშვებით და ლიტერატურით დავიწყოთ. რამდენად მნიშვნელოვანია ბავშვობიდანვე შევაყვაროთ ბავშვებს წიგნთან ურთიერთობა?

_ ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვმა თავიდან ნახოს ადამიანი წიგნებს კითხულობს და წიგნები აქვს სახლში. ერთ შემთხვევას გავიხსენებ, ჩემმა ნათესავმა ცოლ-ქმარმა მითხრა, რომ მისი შვილი წიგნებს არ კითხულობდა. არაფერი გვითქვამს ბავშვისთვის. როდესაც ის მოვიდა ჩვენთან სტუმრად, მივიდა წიგნებთან და დაიწყო კითხვა. რამდენი ხნის შემდეგ ეს ბავშვი შემთხვევით მოხვდა ჩვენთან სახლში. შემდეგ ჩვენმა ნათესავებმა მე და მამაჩემს მადლობები გვიხადეს _ ბავშვმა წიგნების კითხვა დაიწყოო. მამაჩემმა უთხრა, თქვენთან  ერთი წიგნი ვერ ვნახე და იქნებ უყიდოთ ბავშვს წიგნებიო. აქედან გამომდინარე, წიგნის კითხვა იწყება სახლიდან… ხშირად მესმის,  რომ წიგნის ყიდვა ძალიან ძვირი სიამოვნებაა, ისეთ გაჭირვებულ ქვეყანაში ვცხოვრობთ. მესმის, მაგრამ შეიძლება ბიბლიოთეკით ისარგებლოს ბავშვმა. მხოლოდ და მხოლოდ კომპიუტერებით, მიუხედავად იმისა, რომ ეს შეუქცევადი პროცესია, მაგრამ არა მგონია ასე მოხდეს თანამედროვე ადამიანის ჩამოყალიბება. უნივერსიტეტში კარგად ვხედავ, ლექციების დროს როგორ უჭირს ახალგაზრდებს პატარა ტექსტის წაკითხვაც კი და რასაც ყოველთვის ვამბობდი, ახლაც დამტკიცდა, კვლევებმაც აჩვენეს, რომ ბავშვებს უჭირთ წაკითხულის შინაარსის ანალიზი.

_ რაში ხედავთ გამოსავალს. სად არის პრობლემა?

_ ჩემის აზრით, წარმოუდგენელი კატასტროფაა სკოლაში, ეს არ ეხება მხოლოდ კითხვას, არ ეხება მხოლოდ და მხოლოდ ცოდნას. ეს ეხება ელემენტალურ უნარ-ჩვევებს, რომელსაც სკოლა უნდა იძლეოდეს და რომელსაც აშკარად არ იძლევა. ალბათ, ყველაზე სერიოზული რეფორმა, რომელიც ამ ქვეყანაში რომ მოხდეს, რომელსაც  მერე დაეფუძნება ყველა სხვა რეფორმა, არის სასკოლო რეფორმა. ამას უნდა წარმოუდგენელი დიდი ძალისხმევა, დიდი თანხების და სპეციალისტების მოზიდვა.

_ ბატონო ლაშა, თქვენს ბავშვობაში და სტუდენტობაში უფრო მეტად კითხულობდნენ წიგნებს და თუ ახლა, 21-ე საუკუნეში. თქვენ კარგად გემახსოვრებათ აკრძალული ლიტერატურის ხიბლი და მაგ დროს დიდი ინტერეს იყო, რაც შეიძლება მეტი მნიშვნელოვანი და საინტერესო ლიტერატურა წაკითხულიყო.

_ მე შემიძლია ვთქვა, რომ  რუსული ვისწავლე სწორედ აკრძალული ლიტერატურის კითხვით. ჩვენს დროს არ იყო ამდენი კომპიუტერი… ცვლილებებზე თვალი არ დავხუჭოთ, მაგრამ  ადამიანი კომპიუტერში რას კითხულობს, ამასაც ხომ აქვს მნიშვნელობა?! იყო დრო ქვაზე ვწერდით, შემდეგ ტყავზე, შემდეგ დაბეჭდვა ვისწავლეთ და ა.შ. ყველაფერი ვითარდება, ეს კომპიუტერების ეპოქაც ერთ-ერთი განვითარების ნაწილია. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრმა ჩათვალა, კომპიუტერები ნელ-ნელა ჩაანაცვლებდა წიგნებს, მაინც არ ანაცვლებს. ღრმად დარწმუნებული ვარ, წიგნებს გაქრობა არ უწერია და კვლავ დაიბეჭდება წიგნები. დაბეჭდილ წიგნს თავისი ფასი აქვს. ეს პრობლემა არის მთელ მსოფლიოში, მაგრამ ერთ-ერთი უმთავრესი პრობლემა საქართველოში, არის ის, რომ სკოლა არის სრულიად კატასტროფულ მდგომარეობაში.

_თქვენ ამბობთ, რომ განათლების სისტემაში აუცილებელია ცვლილებები. თქვენი აზრით, რამდენხნიანი პროცესია ეს, რომ ის სავალალო შედეგი არ მივიღოთ, რაც ბოლო დროის კვლევებში არის ასახული. მაგალითად, ბავშვებმა  უფრო მეტად შეძლონ წაკითხულის შინაარსის ანალიზი.

_ ამაზე ძალიან რთულია პასუხის გაცემა. ამიტომ არის საჭირო საერთოდ ეროვნული ძალისხმევა, რომ რამე სასიკეთოდ შეიცვალოს. თუ სადმე არის ინვესტიცია ჩასადები, ნამდვილად განათლების სისტემაშია ჩასადები. რასაკვირველია, ასევე, მოკლევადიან პერსპექტივაში ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლო ფუნქციონირებდეს, ძალიან მნიშვნელოვანია პროკურატურა ფუქციონირებდეს, მაგრამ ეს რომ იყოს სტაბილური, ამისათვის საჭიროა საერთო განათლების დონის ამაღლება, ეს შეუძლებელი იქნება ჯერ სკოლის და შემდეგ უმაღლესი სასწავლებლების გარეშე.