ეს ყვავილი ას წელზე მეტ ხანს ემალებოდა მკვლევარებს. მიკონოპსისის შესახებ, ლეგენდა 200 წლის წინ გავრცელდა, როდესაც ხალხში ხმა გავარდა, გამაოგნებელი ყვავილის შესახებ, რომელიც ჰიმალაის მაღალ მთებში იზრდებოდა. ამბობდნენ, რომ ამ მცენარეს, მუქი ცისფერი, თუ კაშკაშა ლურჯი ყვავილები ჰქონდა.
ბევრი ამ ამბავს გამოგონილად თვლიდა, რადგან ყველასათვის ცნობილი იყო რომ ყაყაჩოების სულ 4 ფერი არსებობდა: წითელი, ნარინჯისფერი, ყვითელი და თეთრი. თუმცა იყვნენ ისეთებიც, ვინც დაიჯერა მისი არსებობის შესახებ და ძებნა დაიწყო.
1848 წელს, ერთ-ერთი პირველი, ყვავილებზე “მონადირე”, ინგლისელი ჯოზებ ჰუკერი ნეპალში და ჩინეთში გაემგზავრა, ცისფერი ყაყაჩოს მოსაძებნად და მისი თესლის ბრიტანეთში ჩამოსატანად. მას ძალიან გაუჭირდა მთებში სიარული, უდიდესი ფიზიკური ძალისხმევის გამოჩენა დასჭირდა. გარდა ამისა, ის ადგილობრივებმა უცხო ქვეყნის „მზვერავად“ მიიჩნიეს და დააპატიმრეს. საერთაშორისო დიპლომატიის ჩარევის შედეგად, რამდენიმე თვიანი პატიმრობის შემდეგ ის გაათავისუფლეს.
ნეპალში მოგზაურობიდან ორი წლის თავზე, საზოგადოება აღაფრთოვანა ჰუკერის ცისფერმა ყაყაჩოებმა, რომელიც თავადვე გაზარდა, მოგზაურობიდან ჩამოტანილი თესლით.
თუმცა არსებობს მოსაზრება, რომ ჯოზებ ჰუკერი პირველი ევროპელი არ იყო, ვინც ცისფერი ყაყაჩოები ნახა. ლეგენდის თანახმად, ერთ-ერთმა ვინც ეს ყვავილები ნახა, ასევე ყვავილებზე “მონადირე” ბეტი შერეხი იყო. მან ცისფერი ყაყაჩოების მინდორი საზმარში ნახა. დილით, რომ გაიღვიძა, იქითკენ წავიდა რა მიმართულებითაც სიზმარში მიდიოდა და ულამაზესი ცისფერი ყვავილები აღმოაჩინა.
დღეს უკვე ამ ყვავილების 50-მდე სახეობა არის აღრიცხული, რომლებიც ტიბეტში,დასავლეთ ჩინეთსა და ჰიმალაის მთებში იზრდება. გარდა ამ რეგიონებისა, ცისფერი ყაყაჩოების კიდევ ერთი სახეობა აღმოჩენილია ისლანდიაში. ყვავილი ასევე ხარობს დიდ ბრიტანეთში და საფრანგეთშიც.
ცისფერი ყაყაჩაო მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა, რომლის სიმაღლე დაახლოებით ერთი მეტრია. მცენარის ყვავილოვან ღეროზე რამოდენიმე კოკორი გამოდის, რომლებიც რიგ-რიგობით იშლებიან ყვავილობის პერიოდის მანძილზე. ყვავილის დიამეტრის ზომა 5-10 სმ-ია, გვირგვინის ფურცლების რაოდენობა – 4-8 ცალი, ხოლო ყვავილის სიცოცხლის ხანგრძლივობა – 7 დღე. თუ ჰაერის ტემპერატურა 30 გრადუსს აღემატება, კოკორი არ იშლება.
ცისფერი ყაყაჩო კარგად იტანს გადარგვას და მისი გამრავლება ადვილად შესაძლებელია, მაგრამ როგორც უკვე აღნიშნული იყო, მხოლოდ იმ რეგიონებში, სადაც ტემპერატურა ძალიან მაღალი არ არის.
ცისფერი ყაყაჩო ისევე, როგორც ყაყაჩოების ყველა სახეობა, ქიმიურად აქტიური მცენარეა. ის რთული სახეობის ალკოლოიდებს შეიცავს, რომელიც ხშირ შემთხვევაში, შხამიანია. ცისფერ ყაყაჩოს საუკუნეების მანძილზე იყენებენ აღმოსავლეთის მედიცინაში.
