,,დასავლეთის ქართველები ხასიათით უფრო ცოცხლები, აქტიურები და მოხერხებულები არიან. ისინი საარსებო საშუალებათა მოპოვების დიდ უნარს იჩენენ, მრავალ ხელობას ეწევიან ფულის საშოვნელად.
იმერლები თავისუფლად ტოვებენ თავიანთ ქვეყანას მატერიალური მდგომარეობის შესაქმნელად, მიდიან ცოტაოდენი ფულის საშოვნელად, რათა ოჯახებს მიაშურონ მაშინ, როდესაც საკმაო რაოდენობის თანხას დააგროვებენ. ქართველი თუ შეგხვდებათ საქართველოს გარეთ, ეს უსათუოდ იმერელი იქნება. იმერლები საქმეშიც ერკვევიან და თავიანთ ქონებას ჭკვიანურად განაგებენ. გლეხების განთავისუფლება დიდი სიკეთე იყო მათთვის. შრომით მოპოვებულ ფულს მიწის შესაძენად იყენებენ. ოცდაათი წლის განმავლობაში ქუთაისის გუბერნიაში გლეხებმა შეიძინეს 8 მილიონი მანეთის მიწები, და ეს ხელისუფლების დაუხმარებლად. ამათგან ორმა მესამედმა გამოისყიდა მიწის ის ნაწილი, რომელიც მათ მიეკუთვნათ ბატონყმობის გაუქმების დროს”, წერდა ბარონი დე ბაი.
შალვა მაღლაკელიძე, ცნობილი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, ვერმახტის ქართველი გენერალი იგონებდა, რომ მამამისის, ნიკოს ოცნება იყო მისი შვილი კადეტთა სკოლაში ენახა. როცა შალვა ექვსი წლის გახდა დახმარებისთვის მამამ მიმართა ნაუმ ლორთქიფანიძეს. ახლა მოვუსმინოთ მაღლაკელიძეს: ,,(ლორთქიფანიძე) იყო პირველი იურისტი და (მამამ) უთხრა, მე და შენს პატარა ძმას ალექსანდრეს ერთი ძუძუ გვაქვს ნაწოვი, დედაჩემისო. დამეხმარე, მინდა რომ ჩემი ბიჭი კადეტთა კორპუსში მომიწყოო. შენ რომ პატარაობისას პაგონები გეკეთა და „ჩესტს“ რომ იღებდიო, ისე მინდა ჩემს შვილსაც ჰქონდესო. ხარჯს არ დავერიდებიო. – ნიკოია გასულელდიო – უპასუხნია ნაუმ ლორთქიფანიძეს – შენ შვილს ვინ მიიღებს კადეტთა კორპუსშიო. ეს ჩვენთვის არის, თავადაზნაურებისთვისო. შენ გლეხიკაცი ხარ და მეტრიკაც არა გაქვსო, მეტრიკა ხომ უნდა მიიტანოო. ფულს გავიღებ, ნაუმ-ჩემოო – უპასუხნია მამაჩემს. ფული არ ჭრისო, უთქვამს ლორთქიფანიძეს, ღირსება ჭრისო. ყაძახი ხარ შენ, ყაძახიო. მე შენ გირჩევ, შეძლებული კაცი ხარ, ვენახი გაქვს, სამოყიანი თოხი უყიდე, მიეცი ხელშიო. სამოყიანი თოხი არის თქვენი, ყაძახების საქმეო”. თუმცა შალვას მამამ, ნიკომ ოცნება ვერ აისრულა, მაგრამ მისი შვილი მაინც ცნობილი სამხედრო პირი გახდა.
ერთხელ აკაკი წერეთელი სუფრაზე მიიწვიეს. სადღეგრძელოს შემდეგ თამადამ სავსე ყანწი პოეტს გადასცა. აკაკიმ ღვინო ოდნავ მოსვა და ისევ უკან გადასცა მიმწოდებელს. – უკაცრავად, მარა ღვინის სმა არ შემიძლიაო. მაშინ თამადამ მოულოდნელად მთელი ყანწი ღვინო მის კისერში ჩაუშვა. რაც ვერ დალიე, შენვე უნდა შეიშროო! სმა თუ არ შეგეძლო სუფრაზე რატომ ჯდებოდიო? შენი გულისთვის კანონს ვერ დავარღვევთ და კანონი კი ასე მოითხოვსო! პოეტმა ხუმრობაში გაატარა ეს შეურაცხყოფა და სუფრამაც ექსცესების გარეშე ჩაიარა. ცოტა ხანში წერეთელს სტუმრები ეწვივნენ, მათ შორის ის თამადაც ერია. პოეტი მიუჯდა საწერ მაგიდას და ლექსის წერა დაიწყო. ცოტა ხანში მიუბრუნდა იქვე მჯდომ თამადას, კალამი გადასცა და უთხრა: ლექსი დაამთავრეო. როგორო, _ გაოცდა სტუმარი, _ მე ლექსის წერა არ ვიციო. როგორ თუ არ იციო! აბა, რას მიუჯექი საწერ მაგიდასო? _ მიუგო აკაკიმ და მთელი სამელნე თავზე გადაასხა. გადარეული თამადა ფეხზე წამოვარდა, აკაკიმ კი მშვიდად მიუგო _ მეც შენს კანონებს ვხმარობო და შენი გულისთვის ხომ არ დავარღვევო.
XIX საუკუნის ოციანი წლებიდან ევროპულ ბაზრებთან ურთიერთობაში თვალსაჩინო როლს ასრულებდნენ ქუთაისელი ვაჭრები. თურმე 1824-28 წლებში ლაიფციგში ჩატარებულ სააღდგომო ვაჭრობაში ქუთაისელები მუდმივად მონაწილეობდნენ. მათგან ყველაზე ცნობილნი იყვნენ იაკობ ანდრონიკაშვილი, პავლე თუმანიშვილი, გრიგოლ მეფისაშვილი. ქუთაისიდან ლაიფციგში რეგულარულად დადიოდნენ ნიკო ნიკოლაძის მამა იაკობი და ბიძა გრიგოლი. თავად ნიკოლაძე ამის თაობაზე წერდა: ,,გრიგოლი და მამაჩემი იმ ხანებში საქსონიაშიც ყოფილან. ლაიფციგის იარმუკაში, სანამ კიდევ შეიძლებოდა საზღვარგარეთიდან რუსეთში საქონლის შემოტანა. იმ დროიდან ჩვენს ოჯახში ინახებოდა ჭურჭელი საქსონიის ხელობისა მუქი ლურჯი საღებავებით”. საინტერესოა, რომ ქუთაისის ბაზარზე საქონლის უმრავლესობა ევროპაში იყო დამზადებული: ფარჩა, მაუდი, მიტკალი, შაქარი, რომი, ასევე ძვირიანი ღვინო _ შამპანური, მადერა, ბორდო. ასევე მრავალად მოიპოვებოდა თურქული ნაწარმი: ფეხსაცმელი, სარკეები, ჭურჭელი, ყავა, ჩაი და სხვა. ვაჭარი სტეფანე თუმანიშვილი იმის გარდა რომ თურქეთსა და ევროპის ბევრ ქვეყანაში ვაჭრობდა, ამავე დროს იყო პირველი, ვინც იმერეთში აბრეშუმის ჭია გაავრცელა.
