მას შემდეგ, რაც 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის ხელმძღვანელობამ, ძალის გამოყენებით საქართველოს დაპყრობის გადაწყვეტილება მიიღო და 25 თებერვალს წითელი არმია საქართველოს ტერიტორიაზე შემოიჭრა და ქვეყნის ოკუპაცია განახორციელა, ქართველი კაცის გულში ოკუპაციის და ოკუპანტის მიმართ სიძულვილი და პროტესტი არ გამქრალა, თუმცა მოძალადემ დიდხანს შეძლო კომუნისტური პარტიის და სახელმწიფოს სახელით არსებობა.
დღეს 25 თებერვალია, ოკუპაციის დღეა და სახელმწიფო დროშები დაშვებულია, არაერთ ისტორიას ვიგებთ იმ გულანთებული ქართველების შესახებ, რომლებსაც საკუთარი პროტესტით დამპყრობლის წინააღმდეგ ისეთი ნაბიჯი გადაუდგამთ, რაც სიმამაცის და გმირობის საზღვრებსაც კი სცილდება.
ერთ-ერთი ასეთი ისტორიული ამბავია, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირის მკვიდრ, ნიკო (იპოლიტე ) თავაძის ისტორია, რომელიც მისმა შთამომავალმა, შვილთაშვილმა, მაია თევზაძემ გვიამბო და არაერთი დოკუმენტური ინფორმაცია და ფოტომასალა მოგვაწოდა:
„კოლექტივიზაცია რომ დაწყებულა, 1932 წელს, 16 წლის ნიკო (იპოლიტე) თავაძე სოფელ მთისძირში (სამტრედიის რაიონში) მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა. მას, რა თქმა უნდა, ოჯახში მოსმენილი ამბების გავლენით, თურმე, უდიდესი შინაგანი პროტესტი ჰქონდა დამპყრობლის მიმართ. საოცარი ნიჭის და სილამაზის პატრონი ყოფილა, თანამდევი ლიდერის თვისებებით.
ერთხელაც, 1932 წლის თებერვალში, 16 წლის ნიკოს, კოლექტივიზაციის გასაპროტესტებლად, როცა ხალხის პროტესტი ცრემლში იძირებოდა, დედისთვის შავი საცვალი მოუპარავს და მთისძირში, სოფლის თავში, წითელი დროშის ნაცვლად დაუკიდია!
ამტყდარა დიდი ამბავი, დაუწყიათ გამოძიება და დაუჭერიათ სოფელში მცხოვრები ოთხი ახალგაზრდა. მათ შორის, ერთი არასრულწლოვანი, 16 წლის ნიკო (იპოლიტე) თავაძე. ბოლოს, გამოძიებას დაუდგენია, რომ ბავშვები უფროსებმა შეიყვანეს შეცდომაში და ბრალეულობა არ წარედგინებოდათ. თუმცა, საბჭოთა სასამართლოზე 16 წლის ნიკო თავაძე წამომდგარა და უთქვამს: „მე შეცდომაში არავის შევუყვანივარ, არ მინდა ჩემი სოფლის გასაბჭოება, არ მინდა კოლექტივიზაცია, რას ვზეიმობთ ამ წითელი დროშით – მე გლოვის ნიშნად ჩამოვკიდე შავი საცვალიო“
ამიტომ 1932 წელს ნიკო (იპოლიტე) თავაძეს სიკდილით დასჯა გამოუტანეს სასჯელად და მეტეხის ციხეში გადაიყვანეს…
რა მოხდა მეტეხის ციხეში?
ერთ-ერთ გასაუბრებაზე ვიღაც კომისარს უთქვამს ,,ჯერ ისეთი ბავშვი ხარ და თან ისეთი ლამაზი, იცოდე დახვრეტას შენმა სილამაზემ გადაგარჩინაო“. ამის შემდეგ ნიკო ჩვეულებრივ საკანში გადაუყვანიათ, სადაც ასევე პოლიტიკური ნიშნით დაპატიმრებული მხატვარი გაუცვნია. მხატვარს, რომლის სახელსა და გვარს ბებია ვერ იხსენებდა, 16 წლის ნიკოს პორტრეტი ტილოზე გადაუტანია. ეს ტილო მეტეხის ციხიდან ნიკომ თავის დას, თამარა თავაძეს გამოუგზავნა, რაც ოჯახში დღემდე ინახება.
დახვრეტას გადარჩენილმა ნიკომ, მეტეხის ციხეში 7 წელი გაატარა. ციხის შემდეგ მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა, მაგრამ ჯანმრთელობაშერყეული ყოფილი პოლიტპატიმარი სიძედ არავის უნდოდა, ქალს არცერთი ოჯახი არ ატანდა. ბოლოს კულაკის ოჯახიდან, ოლიფანტე შენგელიამ შერთო, თავისი 14 წლის ქალიშვილი – ოლღა.
ოლღა შენგელიას ნაამბობი შვილიშვილებთან: ,,ჩემ კაცს უსაშველოდ სძულდა რუსი და კომუნისტები, სძულდა და არასოდეს უმუშავია კოლექტივში, სიცოცხლის ბოლომდე რუსი მტრად მიაჩნდა და ყველას, ვინც კოლექტივში მუშაობას არ აპროტესტებდა რუსის მონას ეძახდა. მარტო ქაქუცა ჩოლოყაშვილი იყო მისი ღმერთი, მაგი უყვარდა და მარტო მაგას უნთებდა სანთელს. ხშირად ყვებოდა, მეტეხის ციხის უსინათლო ვიწრო და ნესტიან მიწურში, წელში მოხრილმა და მშიერმა როგორ გაატარა თვეები…
აქ რომ დავსახლდით, მიწა-ეკალბარდით იყო სავსე, არაფერი გვებადა, მარა ნიჭიერი იყო ჩემი კაცი, ხელობა ისწავლა, ეზოში სახელოსნო გააკეთა, ხის ჩუქურთმასა და სახლების ფასადებზე იმდენი მუშტარი ჰყავდა, მარტო ვეღარ აუდიოდა და მერე ხელოსნები მოიყვანა დამხმარედ. საქონელი ვიყიდეთ, პატარა სახლი ავაშენეთ, მერე მივამატეთ ეს დიდი სართულები და აივნები. ამასთან ერთად, სოფელ მთისძირის მომღერალთა გუნდში ირიცხებოდა და მთავარ კრიმანჭულს მღეროდა. ხელმძღვანელები გურულები იყვნენ… 4 შვილი გავაჩინე, თავაძეები. ახლა 8 შვილიშვილი და 9 შვილთაშვილი მყავს, ბებია და ახლა თქვენ ხართ ჩემი სიამაყე.“
პ.ს. მაია თევზაძემ ამასთანავე გვითხრა, რომ ეს ამბავი დიდი სიამაყითა და ტკივილით გაიხსენეს სწორედ ახლა, მეტეხის ეკლესიაში ნიკო თავაძის შვილთაშვილის შვილების, ანას და ნიკოს ნათლობისას. ( შვილთაშვილმა შორენამ, თავის პატარას დიდი წინაპრის სახელი, ნიკო დაარქვა).
_რეალობისა და მისტიკის იდუმალი თანმხვედრი კანონზომიერება მგონია ის, რომ თითქმის, საუკუნის წინ, მეტეხის ციხეში თავისუფლებისმოყვარე ქართველი ჭაბუკები და მათ შორის, ნიკო თავაძე, იტანჯებოდნენ. დღეს კი მეტეხის ეკლესიაში სახელოვანი წინაპრის სეხნია, პატარა ნიკო მოინათლა. ეს კი აძლიერებს რწმენას, რომ ჩვენი ერი, ჩვენი ქვეყანა იმდენად სიცოცხლისუნარიანია, რეალობაშიც გააჩნია ფენიქსისებური იმპულსი, აღდგეს ფერფლისგანაც კი და ყოველგვარ ოკუპანტსა და ჯალალედინს ასგზის გადაურჩეს!
