ზამთრის პერიოდი, თუკი კარგი ამინდია, გამრჯე მეურნისთვის არანაკლებ აქტიური სეზონია, ვიდრე წელიწადის დანარჩენი დრო.
ახლა, როცა მიიწურა თებერვალი და გაზაფხული მოგვადგა კარს, საკარმიდამო ნაკვეთებში, ბაღებსა და ყანებში სხვადასხვა სახის სმუშაოები სასწრაფოდ დასაწყებია.
მეურნე და აგრონომი, აკაკი ღლონტი ამბობს, რომ ასჯერ რომ შეახსენო, ჩვენი ბევრი მეურნე “თავმობმულად” ვერ მუშაობს. დაუგეგმავ შრომას კი შედეგი ნაკლები მოაქვს.
_ ერთი ანეკდოტის არ იყოს, ჩვენთან სამეურნეო ფართობია “დაბმული” და პირუტყვი _ აშვებული. ამიტომ ასეც რომ არ იყოს, ზამთრის პერიოდში თუ ადრე გაზაფხულზე კარგმა მეურნემ ერთი წუთით არ უნდა დაისვენოს და მუშაობა საკარმიდამო ნაკვეთის ღობეების გამაგრებით ან სულაც განახლებით უნდა დაიწყოს, _ ამბობს ის და თანმიმდევრული მუშაობის აუცილებლობას უსვამს ხაზს.
_ კარგი ამინდის პირობებში, გაზაფხულის მოსვლისთანავე, ჯერ უნდა გავამაგროთ ღობეები, მესერები შევცვალოთ, სადაც საჭიროა. ასევე, გავასწოროთ და გავამაგროთ მავთულბადეები. დათესავენ ყანებს, გათოხნის დრო მოვა და მერე იწყებენ ღობეების გამაგრებას. ჩვენ გვახსოვს წლების წინ, როგორ ერთბაშად მიუბრუნდა ხალხი მიწასთან მუშაობას. ბოლო წლებში კი, სამწუხაროდ, საყანე ფართობები ნაკლებად იხვნება. ასევე, იკლო სხვადასხვა კულტურების თუ ხეხილოვნების აქტიურად გაშენების და მოვლის სურვილმა. ამჯობინებენ სადღაც წასვლას და მუშაობას. აუცილებლად უნდა მოვიყვანოთ სიმინდი, საოჯახო საჭიროებისთვის სამყოფი მაინც. დავასუფთავოთ, ჩალის ღეროები ფართობის კიდეში , თუნდაც შუაში დავწვათ. საშუალება თ უ გვაქვს, უნდა გავანოყიეროთ ორგანული ნაკელით, _ ამბობს ის.
აკაკი ღლონტის თქმით, ხეხილოვნებსა თუ სათხილეებში უნდა შევუდგეთ გადაბარვის პროცესს:
_ როგორც ვიცით, გადაბარვა საკმარისია სამ ან ოთხ წელში ერთხელ. ვინც წინა წლებში ეს სამუშაო შეასრულა, ახლა ეს მის ნაკვეთში არაა აუცილებელი. თუ საჭიროა მოვახდინოთ მოკირიანება და შემდეგ გადავბაროთ. მრავალწლოვან ხეხილოვნებს მივცეთ როგორც არაორგანული, ისე ფოსფორკალიუმიანი სასუქები. ესეც საკმარისია ოთხ წელში ერთხელ.
ნიადაგის გადაბარვის დროს, მათ, ვისაც სათბური არ აქვთ, უნდა გაითვალისწინონ მიკროსათბურების მოწყობის აუცილებლობა. ამისთვის საბოსტნედ განკუთვნილ სივრცეში დავტოვოთ საგანგებო ადგილები შემაღლებულად და მოვაწყოთ მიწის და ნაკელის შერეული გროვები. შემდეგ ჩავბაროთ, კარგად გავაფხვიეროთ და მარტის შუა რიცხვების შემდეგ დავთესოთ სასურველი ბაღჩეული, რომელსაც ორმაგი ცელოფნით გადავხურავთ. ოხრახუში, ნიახური, ფხალეული ღია გრუნტშიც შეგიძლიათ დათესოთ.
ერთი ოჯახისთვის საკმარისია ორი-სამი კვალსათბური, რომ საადრეო ჩითილები გამოიყვანოთ. შემდეგ კი, აპრილის შუა რიცხვებიდან, ბაღჩეულს ღია გრუნტშიც დათესავთ.
როგორც წესი, წინა ზაფხულში თუ შემოდგომაზე დათესილი მწვანილეული, (ოხრახუში, ნიახური, პრასი, ფხალეული) თითქმის, ყველა კარგ მეურნეს აქვს, თუმცა, ახალი ნათესები საჭიროა მოგვიანებით მათ ჩასანაცვლებლად.
თუ ამინდები კარგია, თებერვლის ბოლოდანვე აუცილებელია ხეხილოვნების გასხვლა. თუ ხეზე ასვლის გამოცდილება არ გაქვთ, სპეციალური გრძელტარიანი კაუჭით მოაშორეთ პარაზიტი მარადმწვანე ფითრის ბუჩქები. გახსოვდეთ, რომ ის ნებისმიერ ხემცენარეს აზიანებს, სადაც კი გაჩნდება და უცებ არა, მაგრამ დროთა განმავლობაში მთლიანად ახმობს. კლიმატური ცვლილების ისედაც რთულ პერიოდში, ხემცენარეებს, ხეხილოვანებს, საკმაოდ უჭირთ შეცვლილ გარემო პირობებთან შეგუება. ამიტომ შეეშველეთ მათ და გაუხანგრძლივეთ სიცოცხლე.
სათხილეები მოფოცხეთ და შეგროვებულ ნარჩენებს ნუ დაწვავთ _ ნუ დაიზარებთ ერთ ორმოში ან განკუთვნილ ადგილზე მათ შეგროვებას. ექვსი თვის შემდეგ ის ყველა სასუქზე საუცხოოო ბიომასაა მცენარისთვის.
თხილის გასხვლა და გამოჭრა დაიწყეთ ქვემოდან. ზედმეტი ამონაყარი უკლებლივ მოაშორეთ. ერთ ბუჩქზე დატოვეთ სამი-ოთხი ძლიერი ტოტი.
აკაკი ღლონტი ამბობს, რომ თითოეულ ბუჩქ თხილს, ასევე ხეხილოვან მცენარეს, მუდამ სამთითა (“ფიწალი”) სამუშაო იარაღით უნდა შემოვუფხვიერფოთ მიწა და არა ბარით:
_ ბევრი ამას არ ითვალისწინებს და მცენარეს უზიანდება მცირე ფესვები, რომლებიც ერთგვარი კაპილარების ფუნქციას ასრულებს. ამან კი შეიძლება მცენარე ისე დააზიანოს, “დააგლახოს”, მიზეზი ვერც გავიგოთ და სხვა რამ გვეგონოთ.
დავიწყოთ ვაზის გასხვლა. გურიაში ეს უნდა მოვახდინოთ მშრალ, შედარებით თბილ ამინდში. ნასხლავი, ე.წ. წალამი, ვისაც სურვილი აქვს, შეკარით კონებად და შეინახეთ დახურულ სივრცეში.
ვარდებს ახლა განსაკუთრებული მიხედვა უნდა. გავსხლათ დაბალზე. შემოვბაროთ ფრთხილად, თხლად შემოვაყაროთ ნაცარი (უმჯობესია გაცრილი) და მარტის ბოლოს შევწამლოთ ბორდოს ხსნარით.
რაც შეეხება თხილის პლანტაციების შეწამვლას სპეციალური პრეპარატებით, კვირტების გაშლამდე (და არა გაშლის შემდეგ) იმოქმედეთ. ასევე, არ შეწამლოთ მანამ, სანამ კვირტი არ დაეტყობა, რადგან შიშველ ტოტებზე პრეპარატის შეშხურება, დიდ სარგებელს არ მოუტანს მცენარეს.
საგანგებოდ უნდა შევახსენოთ ჩვენს მეურნეებს, რომ აზიური მავნებელი ფაროსანა არსად წასულა და კვლავ საკმაოდ მომრავლებულია. აუცილებლად შემოიარეთ სადგომები, ახლო-მახლო არსებული ძველი, მიტოვებული შენობები, ხმელი ბუჩქოვნების თუ ფოთლების გროვები, ფუღუროები და შეაგროვეთ, შემდეგ კი დაწვით და გაანადგურეთ მავნებელი, რომელიც ახლა ძილის ფაზაშია და ადვილია მასთან ბრძოლა. აპრილის შემდეგ კი, როცა შესაბამისი სამსახურებიც ამოქმედდება, მოახდინეთ ფაროსანას საწინააღმდეგო შეწამვლა. ის კვლავ მომრავლებულია და კვლავ სერიოზულად დგას ბოსტნეულის თუ ხეხილოვანების მისგან დაზიანების საფრთხე.
განაახლეთ ხეხილოვანთა ბარები და დარგეთ ახალი, იგივე ან სხვა სახეობის ხილი, კაკლოვანები, კენკროვანები. ახლა, თუ ამინდი ხელს შეგვიწყობს, ამისთვის საუცხოო დროა.
