სეზონის ულტიმატუმი: “არასდროს ჩაიბარონ თხილი გატეხვის სამარცხვინო მეთოდით”

დღეისთვის ოზურგეთში თხილის ფასი საკმაოდ მაღალია _ ერთ კილოგრამ “გულშიშველას” 3,50 ლარად, ხოლო “ბერძნულას”, ზოგადად, კარგი თხილის სახელით ცნობილ ჯიშებს კი, ერთ კილოგრამს 3,70 ლარად იბარებენ.

ამასთანავე, ფასი ცოტათი, მაგრამ ყოველ კვირაში მატულობს. რაც მთავარია, ამ სეზონის სასიკეთო ცვლილება არის ის, რომ არ ტეხენ და თხილის თითო საღი გულის მიხედვით არ ევაჭრებიან მშრომელ ადამიანებს საბოლოო ფასის დასადგენად. ასევე, არ მომხდარა ფერისცვალების დღესასწაულისთვის ფასის დაკლება. ხალხი იმედოვნებს, რომ მარიამობის დღესასწაულის წინ თუ სწავლის დაწყებისას, სექტემბერში, არ დააგდებენ ფასს, როგორც ეს ხდებოდა გასული წლების განმავლობაში და ჩვეულებრივ მაფიოზურ ქმედებად მიიჩნევდა მოსახლეობა.

თხილის ფასი ყოველთვის განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს, როგორც რიგით ადამიანებს, ისე ფერმერებსა და ექსპორტიორებს შორის.

ბოლო ორი წლის განმავლობაში, 2022 წლიდან, საქართველოში ერთი კილოგრამი გარჩეული თხილის ფასი 14,80 ლარიდან 13,18 ლარამდე მერყეობდა. ერთ ტონაზე საშუალო ფასი, როგორც თბილისში, ისე ბათუმში 14783, 95 ლარი იყო. უმნიშვნელო ცვლილებები იყო მომდევნო წელს.

ახლა, კი 2024 წლის თხილის სეზონის თავისებურება, როგორც ვთქვით, ერთი დადებითი ფაქტორით გამოიხატა _ ფასის ხელოვნური დაწევა დღეჩაგდებით, რაც გლეხისგან იაფად შესყიდვაზე იყო გათვლილი, არ ხდება.

_ ბაზარზე რაც ღირს თხილი, იმის ნახევარსაც არავინ გვიხდის. ახლა კი გახარებულები იმიტომ ვართ, აგვისტო მთავრდება და არ მომხდარა ფასების გდება, გატეხვა და გულების თვლა _ ეს ყველაზე სამარცხვინო მეთოდი. ხარისხის შემოწმება სხვანაირად არ შეიძლება? წელს ასეთი მიდგომა _ რომ არ ტეხენ, უფრო ეშმაკობა გვგონია. ორ თვეში არჩევნებია და ხალხის უკმაყოფილება არ სურთ. დაბეჯითებით ვერ ვიტყვი, თუმცა, დიდი ალბათობით, ეს ასეა. ამიტომ, როგორც კი საარჩევნო აქტივობა დაიწყება, 26 აგვისტოს შემდეგ, ჩვენ მოვითხოვთ კატეგორიულად, რომ თხილის საქმეს მიხედონ და არასდროს დააწესონ ეს სამარცხვინო გატეხვის მეთოდი. ხარისხის შემოწმება შესაძლებელია ისე, რომ ადამიანს გული არ მოუკლა და ნაჭუჭის ფასზე ნაკლებად არ წაგლიჯო მისი ლუკმის ფული, _ გვეუბნება რიგითი მოქალაქე ნატა ზარანდია, რომელმაც დილაადრიანად თხილი 3,50 ლარად ჩააბარა, ერთი კილოგრამი. თან უხაროდა და თან ბრაზობდა, ყოველ წელს რომ გვაწვალებენ, ასეც ხომ შეძლებულაო.

_ მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლების მანძილზე თხილის კულტურას სერიოზული საფრთხე დაემუქრა, გნებავთ სოკოვანი დაავადებების სახით თუ მავნებლების გამოჩენით, ყველაზე დიდი საფრთხე მაინც ის ხალხია, ვინც რიგითი მოქალაქისგან თხილის შესყიდვას უცნაური, პრიმიტიული ხერხებით ცდილობს _ არის ჩაქუჩების ტრიალი და თხილის გულის თვლა. ეს ჩვენ გვაზარალებს მხოლოდ. გასული წლის ამბავს გავიხსენებ _ ჩამოვიტანე 20 კილოგრამი თხილი. მივედი ერთგან, გატეხეს ათი ცალი, 4 აღმოჩნდა ვარგისი. გული მეტკინა _ გადავყევი, შევწამლე, კარგად გავარჩიე. წავიღე სხვა მიმღებ პუნქტში. გატეხეს იქაც და ცხრა ცალი საუკეთესო იყო! ის ერთიც ცოტა მომჭკნარი, მაგრამ დამპალი ნამდვილად არ იყო. მერე მეხვეწა მიმღებმა, 4 ლარს გადაგიხდი კილოგრამშიო, მეტის შანსი არ მაქვსო. ანუ დათქმულ 50 თეთრსაც არ მაძლევდა. ეს საქმეა? _ გვიამბობს ლიხაურელი მანანა სალუქვაძე.

თხილის პლანტაციების მფლობელები ამბობენ იმასაც, რომ წელს მთელი ზაფხული, განსაკუთრებით, ივლისი და აგვისტო, მაღალი ტემპერატურით ხასიათდება, თითქმის არაა წვიმები და თხილიც ნაკლებად დალპა. თუმცა, ფასის ყოველდღიური ცვლა რომ არ ხდება და გატეხვის მეთოდიც, ასე ვთქვათ, იგნორირებულია ამ სეზონზე, ხალხს უხარია.

თხილის ბაზარზე კეთდება ერთი ასეთი ფორმულირებაც _ შარშანდელი მოსავლის წლევანდელში შერევა იკრძალება. თუმცა, ზოგი ამას ახერხებს და ვერც გაუმტყუნებ. არიან ადამიანები, რომლებმაც საუკეთესო ხარისხის თხილი გადაინახეს, თუმცა, ფასი მოგვიანებით უფრო დაეცა.

_ უმაღლესი ხარისხის თხილი მქონდა შარშან, შევინახე. ვფიქრობდი, რომ ფასი მოიმატებს–თქო. თუმცა, 2024 წლის გაზაფხულზე, ახლა, მარტში ერთი კილოგრამი სამ ლარად ჩავაბარე. ეს ჩემთვის სუფთა ზარალი იყო, რადგან გარდა შხამ–ქიმიკატებისა თუ სასუქისა, თხილის მოსაკრეფად და დასარჩევად გაღებული თანხა, გაუტოლდა ამ ფასს. როცა თვითღირებულება საბაზრო ფასს უტოლდება, რა აზრი აქვს შრომას? _ გვეუბნება აგრონომი და ფერმერი აკაკი ღლონტი. ის აქვე აღნიშნავს, რომ წლევანდელი ფასი ბევრად უკეთესია. ასევე მიესალმება თხილის წესიერად, რაღაც გათვლების გარეშე მიღებას-ჩაბარებას.

თხილის ფასი საქართველოსა და თურქეთში ერთმანეთთან თანხვედრაში არასდროს არის.

თურქეთის სახელმწიფო ორგანიზაცია TMO, რომელიც თხილის უდიდესი შემსყიდველია, ოფიციალურ შესყიდვებს, უმეტესად 20 აგვისტოს შემდეგ იწყებს. თხილის ფასის განსაზღვრა 50%-იანი გამოსავლიანობით ხდება. ფასი პროპორციულად იზრდება ან კლებულობს გულის გამოსავლიანობის შესაბამისად. TMO მკაცრად განსაზღვრავს შესასყიდი თხილის ხარისხის მაქსიმალურ მოთხოვნებს _ ეს არის ტენის შემცველობა, არაუმეტეს 6,5%. გულის გამოსავლიანობა, არანაკლებ 40%. ვიზუალური სიდამპლე, არაუმეტეს 3%. უცხო სხეულების, არაუმეტეს 1%.,

ახლა საქართველოში თხილის ფასი, როგორც ვთქვით, 3,50 ლარის ფარგლებში მერყეობს. ხარისხიანი თხილის კი, ცოტა მეტია. გულის გამოსავლიანობით თურქული თხილი პროცენტულად უსწრებს ქართულს. ტენიანობა კი ნახევარჯერ უფრო დაბალია. ამიტომ, როცა ჩვენი ფერმერები თურქულ ფასებს იშველიებენ, მათ თხილის მიმღებ პუნქტებში შეახსენებენ იმასაც, რომ ხარისხი საქართველოში გაცილებით დაბალია და ვერ მოხდება ერთნაირი ფასის გადახდა.

_ როგორც არ უნდა იყოს, თხილის ფასი ისე არ უნდა დააგდო, რომ ნაჭუჭის ფასი იყოს უფრო მაღალი! ეს სირცხვილია, ხალხი ცოდვაა. გასულ წელს ერთი ლარი და ლარნახევარი, ან ორი ლარი ღირდა. ძირითადად, ერთი კილოგრამი თხილი. წელს ამინდებმაც ხელი შეუწყო, არ წვიმს, სიცხეებია. სოკოვანმა ბაქტერიებმა ვერ მოიკიდა ფეხი და შედარებით ხარისხიანია პროდუქცია. ისეა თუ ასე, თხილის ფასი უნდა იყოს ნაჭუჭის ფასზე მაღალი! არ უნდა დაამცირო ამ დონეზე მშრომელი ადამიანი. ამ საქმეს მიხედვა უნდა და დაგვიანებულია, თუმცა, გვიანაც შეიძლება საქმის მიხედვა, _ გვეუბნება ფერმერი ელდარ თავაძე.

_ 25 წელია, გადავყევით თხილის გაშენება–მოვლა–მოყვანას. სამიოდე წელი თუ მახსოვს, როცა წესიერი და მისაღები ფასი ჰქონდა. მერე სულ უკან წავიდა საქმე. როგორი უხარისხოც უნდა იყოს თხილი, რანაირად შეიძლება, ფასი ყოველდღე ცვალო? ხან კვირაში სამჯერ? ან ყოველი დღესასწაულის წინ? რაც წინა წლების განმავლობაში ხდებოდა. ეს ხომ ღია “ჩალიჩია“, მაფიაც არ ჰქვია, მაფიოზიც არ იკადრებს თხილის ფასი ნაჭუჭის ფასთან გატოლებას. წელს ცოტა ამოვისუნთქეთ. მოსავალიც კარგია. გატეხვის მეთოდს, როგორც ბევრი ამბობს, არ იყენებენ იმიტომ, რომ საარჩევნო წელია და ხალხის უკმაყოფილებას ერიდებიან ორიოდე თვით ადრე, თორემ , მომდევნო წელს ნახავთო… ვინ იცის, იქნებ, სწორია ან იქნებ არაა სიმართლე. მთავარი ისაა, რომ ჭორ–მართლის დევნა მაშინ დასრულდება, როცა ელემენტარულ ადამიანობას გამოიჩენენ, ჩაქუჩით არ ჩახტებიან ტომარაში. ყველა ჯურის, ბოდიში და ძაღლი თუ მამაძაღლი ერთად არ ეცდება ჩვენს ზურგზე “ფულის კეთებას“. მოვითხოვთ, გატეხვის მეთოდი მაინც აღარ იქნეს დაშვებული და მოიფიქრონ უფრო დელიკატური, მისაღები ფორმა თხილის ხარისხის დასადგენად. თუ ამის თავი არ აქვთ, ჩვენ შევთავაზებთ _ აგერ ხართ ჟურნალისტები და დავსხდეთ, ვისაუბროთ. გეტყვით, რა უფრო უმჯობესია და ვნახოთ, მერე, რა არგუმენტები ექნებათ, _ გაბრაზებული გვესაუბრებიან თხილის პლანტაციების მფლობელები: აკაკი ლომჯარია, ჯუმბერ სურგულაძე, ნუცა თავაძე, შოთა ბოლქვაძე, როლანდი სალუქვაძე…