„პოლიტიკური ნიშნით ისტორიული სახელმძღვანელოების ბეჭდვა და გამოცემა კომუნისტური ეპოქისთვის იყო დამახასიათებელი და ყველა ახალგამოცემული წიგნი თუ სახელმძღვანელო ცენზურას ექვემდებარებოდა. რა თქმა უნდა, ეს იწვევს ფაქტების დამახინჯებას და არასწორად გააზრებას ისტორიული პროცესებისა“, _ ისტორიის სახელმძღვანელოებში არსებულ პრობლემებზე ,,გურია ნიუსის“ შეკითხვებს ისტორიკოსმა ქეთევან შოშიაშვილმა უპასუხა.
ქეთევან შოშიაშვილის თქმით, ხშირ შემთხვევაში, ხდებოდა ისეთი პოლიტიკური ფიგურების სახელმძღვანელოებიდან ამოღება, რომელიც მიუღებელი იყო რეჟიმისთვის.
„განსაკუთრებით ეს შეეხება XX საუკუნის დასაწყისში განვითარებულ მოვლენებს, როდესაც სრული იდეალიზაცია მოხდა სახელმძღვანელოებში კომუნისტური პარტიისა და ბოლშევიკების. ისტორიის განადგურებას საფრთხეს ეს არ უქმნის, მაგრამ არასწორად ხდებოდა მიწოდება სხვადასხვა ისტორიული პროცესებისა საზოგადოებაზე. მხოლოდ დაინტერესებულმა პირებმა (ისტორიკოსები, ეთნოლოგები) იცოდნენ ამა თუ იმ პროცესის სინამდვილე. იყო შემთხვევები, როცა ყალბდებოდა ისტორია და ეს, რა თქმა უნდა, ძალიან ცუდია“, _ ამბობს ისტორიკოსი.
_ ისტორიის საფუძვლიანად შესწავლისთვის ერთ-ერთი მთავარი წინაპირობა სასწავლო პროგრამებისთვის სწორად შერჩეული სახელმძღვანელოებია, რამდენად არის ეს სტანდარტი დაცული?
_ ისტორიის შესწავლა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, ვფიქრობ, არასწორადაა წარმართული. აქ, ძირითადად, სასკოლო-საგანმანათლებლო დაწესებულებებზე შეიძლება ითქვას, რომ მოსწავლეებისთვის მიწოდებული სახელმძღვანელოები, ხშირ შემთხვევაში, დატვირთულია თარიღებით, ისტორიული წყაროებით. ძალიან ძნელია, როდესაც მეექვსე ან მეშვიდე კლასელმა ბავშვმა მხოლოდ წყაროზე დაყრდნობით აღადგინოს ისტორია რომელიმე კონკრეტული ქვეყნის. ვფიქრობ, სწავლების მეორე საფეხურზე ახალგაზრდებს უფრო სახალისო ისტორია უნდა შევთავაზოთ, რომელიც უფრო მარტივი შესასწავლი იქნება და მოსწავლეებს დამოკიდებულება შეეცვლებათ ისტორიის დისციპლინისადმი. კარგი იქნება, თუ სწავლის პროცესში ჩავრთავთ მედიაწიგნიერებას. არსებობს უამრავი დოკუმენტური ფილმი მსოფლიო ისტორიის, საქართველოს ისტორიის გარკვეული პერიოდების შესახებ. ვიზუალიზაციითა და შემდგომ პედაგოგის ახსნით საგაკვეთილო პროცესში მოსწავლეს მეტი ინტერესი გაუჩნდება საგნისადმი და ის შედეგებიც არ გვექნება, რომელსაც ჩვენ კატასტროფულს ვუწოდებთ.
_ მეთერთმეტე კლასის სასწავლო წიგნში, სადაც საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია ერთად ისწავლება, საკმაოდ მწირი ინფორმაციაა საქართველოს ისტორიაზე და ამას ისიც ემატება, რომ ქრონოლოგია არ არის დაცული. როგორ ფიქრობთ, რა სტანდარტები უნდა იყოს დაცული, რათა მოსწავლეს ამ საგნის შესწავლა არ გაუჭირდეს?
– მესამე საფეხურის მოსწავლეებისათვის განკუთვნილი სახელმძღვანელოში, სადაც საქართველო მსოფლიო ნაწილადაა წარმოდგენილი, რა თქმა უნდა, ხარვეზები არსებობს. ვფიქრობ, აჯობებს მსოფლიოს ისტორია ცალკე იქნეს შესწავლილი. თუმცა, ის საკითხები, რითაც ჩვენ მსოფლიო ცივილიზაციასთან ვასოცირდებით, რა თქმა უნდა, საქართველოს ისტორიის სახელმძღვანელოში ფართოდ უნდა იყოს განხილული. პირველი დიდი ტომობრივი კავშირები, იბერიის სამეფოს შექმნამდე და შემდგომ პერიოდშიც მეთვრამეტე საუკუნემდე საქართველო მუდამ იყო ჩართული ეპოქალურ პროცესებში. ამიტომ, უმჯობესია, საქართველოს ისტორია მოსწავლეებმა შეისწავლონ ცალკე, სადაც მსოფლიოში მიმდინარე პროცესები ჩვენს ისტორიასთან კავშირში იქნება მოცემული. თქვენ მიერ აღნიშნულ სახელმძღვანელოებში ქრონოლოგიაა დარღვეული, თუმცა, თემატურად მოცემულია. მასალა საკმაოდ დიდია. დატვირთულია ისტორიულ პერსონათა სახელებით და თარიღებით, რაც მოსწავლეს სწავლის ინტერესს უკარგავს. ამიტომ თვლიან, რომ მისაღებ გამოცდებზე ისტორიის ჩაბარება რთულია. მოგეხსენებათ, რომ ჩვენ საკმაოდ დიდი ისტორია გვაქვს და ამას, როდესაც მსოფლიო ისტორიის საკითხები ემატება, მოსწავლევ ცდილობს, თავი აარიდოს რთულ საგანს, რაც, ვფიქრობ, ძალიან ცუდია ჩვენი ახალგაზრდების თუნდაც პატრიოტული, ეროვნული გრძნობების გაღვივებისთვის.
_ როგორ ფიქრობთ, პრობლემებს, რომლებსაც ისტორიის სახელმძღვანელოებში ვაწყდებით, განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ მეტი ყურადღება არ უნდა დაუთმოს?
_ პრობლემები, რომლებიც სახელმძღვანელოებთანაა დაკავშირებული, რა თქმა უნდა, განათლების სამინისტროს განხილვის საგანი უნდა იყოს. მუდმივად უნდა ხდებოდეს სახელმძღვანელოების გადახედვა, კორექტირება. განათლების რეფორმა ძალიან კარგია, მაგრამ მთავარია, როგორ გახორციელდება, იქნება თუ არა მორგებული თანამედროვე სტანდარტებზე? ვფიქრობ, დღეს საკითხი ასე დგას _ საშინელმა ხარვეზმა, რომელიც რამდენიმე წლის წინ იყო (მოხდა მთელი რიგი სამეცნიერო დარგების გაერთიანება სასწავლო პროცესისთვის), საკმაოდ დააზარალა მოსწავლეები, რის შედეგადაც სწავლის დონეც დაეცა და ინტერესი დაიკარგა ამა თუ იმ საგნის მიმართ. ეროვნული თვითშეგნების ამაღლება და ქვეყნის სიყვარული, რა თქმა უნდა, ისტორიის ცოდნაზეცაა დამოკიდებული. ამას სკოლის სახელმძღვანელოები უნდა აკეთებდეს. ვფიქრობ, ახალ სახელმძღვანელოში ყურადღება უნდა გამახვილდეს ქართულ კულტურაზეც, რომელიც, ძირითადად, შემთხვევაში ჩვენმა ახალგაზრდებმა არ იციან და მათ მცდარი წარმოდგენები აქვთ ქართულ კულტურასა და ყოფაზე.
_ საგანმანათლებლო სფეროში გატარებული რეფორმის მიუხედავად, ფაქტია, რომ განათლების დონე დაბალია. როგორ ფიქრობთ, რატომ იყო და რჩება გადაუჭრელ საკითხად განათლების სისტემაში არსებული პრობლემები?
_ განათლების დონე რომ დაბალია ამას მხოლოდ სამინისტროს ვერ დავაბრალებთ და არც პედაგოგები არიან ამ პრობლემის მთავარი მიზეზი. რა თქმა უნდა, სახელმძღვანელოები უნდა იყოს შედარებით უფრო მარტივ ენაზე დაწერილი, საფეხურის სწავლების გათვალისწინებით. ვფიქრობ, მეტი პასუხისმგებლობა მოეკითხება მშობელს და მოსწავლეს. ხშირ შემთხვევაში, მშობელი თავის შვილს ვითომ იცავს პედაგოგისგან ან სახელმძღვანელოს ხარისხის დაბალი დონისგან, რაც აღსაზრდელს უბიძგებს მეტი სიზარმაცისა და ფუქსავატობისადმი. არა მარტო სახელმწიფომ, არამედ თითოეულმა ჩვენგანმა უნდა იზრუნოს რეფორმის წარმატებისთვის და ჩვენს შვილებს უნდა მივუთითოთ სწავლისკენ. არ შეიძლება ყველაფერი სხვას _მასწავლებელს, სკოლას, სახელმწიფოს მოვთხოვოთ. ჩვენ უნდა შევძლოთ პრობლემის გადაჭრა, რათა სახელმწიფო ავაშენოთ.
