“მერამდენედ დავაპირე რაღაც მეთქვა. მერამდენედ ვერ ვუყრი სათქმელს თავს… ჩემს ოცნებებში ისევ ვხვდებით ერთმანეთს… ჩემს ლოცვებში ისევ “უგზო-უკვლოდ დაკარგული ლექსო” ხარ… და მაინც მგონია, ერთ დღესაც ნახავ უკან მოსასვლელ გზას. ისევ გამოვუყვებით ფეხით ბუკნარის გზას და მოვუსმენთ შენს, საჩვენებელი თითის აწევით თქმულ სადღეგრძელოებს…
არ მინდა მჯეროდეს ამის!
და თუ მაინც ეს შენ ხარ… სხვას ვერაფერს გეტყვით…
ვამაყობთ შენით!
ჩვენ ისევ ისე გვიყვარხარ, როგორც მაშინ, იქ…”_ წერს ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე აფხაზეთის ომში დაღუპული ჩოხატაურელი მებრძოლის, ალექსი (ლექსო) ბერიძის მეგობარი დეკანოზი კონსტანტინე პაიჭაძე.
ალექსი ბერაძე ერთ-ერთი იმ მებრძოლთაგანია, რომელიც ომში ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუკნარიდან მოხალისედ წავიდა. ის ქუთაისის 21-ე ბრიგადაში, რეზერვისტთა ბატალიონში იბრძოდა.
როგორც ლექსოს ძმა, კახა ბერაძე გვიყვება, შექმნილი რთული მდგომარეობის გამო, ლექსოს ომიდან არც წერილი გამოუგზავნია და არც _ ფოტო.
ომს შეწირული ახალგაზრდის სამარხის ადგილმდებარეობა ოჯახმა წლების განმავლობაში არ იცოდა. ისევე, როგორც უფროსი ალექსი ბერაძის _ ლექსოს ბიძის.
როგორც გმირის ძმა გვიამბობს, უფროსი ალექსი ბერაძე მეორე მსოფლიო ომში დაიკარგა.
“1943 წელს მიუღიათ მისგან ბოლო წერილი. ბიძაჩემს თავისი ძმა ეძებდა, თუკი სადმე შეეძლო. ძირითადად, მაინც ლენინგრადის მიდამოებში. აგროვებდა ინფორმაციებს, მაგრამ ვერაფერს მიაგნო. 4 წლის წინ დაგვირეკეს, ესტონეთში, სადღაც ტყეში ნახეს სამარხიო. მას ღირსების 2 მედალი ჰქონდა მიღებული და იმ მედლებით დადგინდა, რომ ეს პიროვნება ბიძაჩემი იყო. ალექსი ბერაძე 1944 წლის 3 აგვისტოს დაღუპულა. ესტონეთის ძმათა სასაფლაოზე გადაასვენეს. როგორც შევიტყეთ, საფლავს ესტონელ ქალბატონი უვლის, რომელიც უანგაროდ ცდილობს, უგზო-უკვლოდ დაკარგულად მიჩნეულთა ცხედრების ადგილსამყოფელი ამდენი წლის შემდეგ შეატყობინოს ჯარისკაცთა ახლობლებს ყოფილი საბჭოთა კავშირის უკიდეგანო ტერიტორიის სხვადასხვა ნაწილში.
უფროსი ალექსის ფოტოები ჩვენთან, ჩოხატაურის მუზეუმშია განთავსებული”, _ გვიყვება კახა და ლექსოს შესახებ გვესაუბრება.
“ჩემი ძმა, ცელქი ბავშვი არ იყო. ძალიან თბილი, ძმური ურთიერთობა გვქონდა, როგორიც დედმამიშვილებს უნდა ჰქონდეთ. კარგად სწავლობდა. ბუკნარის რვაწლედი დაამთავრა, შემდეგ _ ხიდისთავის საშუალო სკოლა და სწავლა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტში განაგრძო საინჟინრო-ეკონომიურ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ერთ წელზე მეტხანს იმუშავა ჩვენს რაიონში. ამასობაში ომიც დაიწყ. დედა, სოფელი და სამშობლო უყვარდა და ერთი წამით არ დაფიქრებულა, როდესაც მისი თანატოლები წავიდნენ ომში, უწყებას არც დალოდებია, მოხალისედ წავიდა. მაშინ მე 25 წლის ვიყავი…
სექტემბერში შვებულებით იყო ჩამოსული, მაგრამ აღარ გაჩერდა. _ “ჩვენებს უტევენო” და ისევ სოხუმს მიაშურა”, _ იხსენებს კახა ბერაძე და წარსულში გვაბრუნებს, გვიამბობს, თუ როგორ გახდა ცნობილი ძმის სამარხის ადგილმდებარეობის შესახებ.
“ქუთაისის 21-ე ბრიგადაში, რეზერვისტთა ბატალიონში იბრძოდა. როგორც ვიცი, რამდენიმე მებრძოლი ბატალიონის ზურგის გამაგრებას ცდილობდა, როდესაც ის თავდასხმა მოხდა, რომელსაც ჩემი ძმა ემსხვერპლა. ადგილი, სადაც ისინი იბრძოდნენ, სოხუმში, მე-15 სკოლასთან მდებარეობს და “ახალი დასახლება” ჰქვია. სროლის დასრულების შემდეგ, გვიან ღამით იქ მყოფი ერთი ქალი, თუ არ ვცდები, ნანი ჭყონია შემთხვევის ადგილას მივიდა და 12 დაღუპული, ასევე, დაჭრილი სამხედრო ნახა. სომეხი მეზობლების დახმარებით იქვე, დიდ ორმოში დამარხა დაღუპული მეომრები.
ეს ამბავი 2017 წელს, მადრიდში ჩასულ ლტოლვილთა და განსახლების მაშინდელი მინისტრის მოადგილეს გოგი ფაცაციას უამბო, რომელიც წითელ ჯვარს დაუკავშირდა და იმ ქალის მიერ აღწერილი სქემით სამარხების პოვნა შეძლეს”, _ გვიყვება დაღუპული მებრძოლის ძმა.
ცხედრების იდენტიფიცირება წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის ძალისხმევით მოხდა. ლექსოსთან ერთად 7 მებრძოლია ამოცნობილი, მათგან კიდევ ერთი გურული _ ლანჩხუთელი თამაზ ტყეშელაშვილი.
საქართველოს მთლიანობისთვის საბრძოლო მოქმედებების შედეგად დაღუპული მებრძოლები, 26 წლის შემდეგ, ოჯახებს დაუბრუნდნენ და 17 მარტს მშობლიური სოფლების მიწას მიებარნენ.
1990-იანი წლებისა და 2008 წლის აგვისტოს კონფლიქტებთან დაკავშირებით, 2300-მდე (როგორც სამხედრო, ასევე სამოქალაქო) პირი კვლავ დაკარგულად ითვლება.
წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი ინტენსიურად მუშაობს 1990-იანი წლებისა და 2008 წლის აგვისტოს კონფლიქტების შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა სამარხების მოძიების, ნეშტების ამოცნობისა და მათი ოჯახებისთვის გადაცემის საკითხებზე. შექმნილია ერთობლივი საკოორდინაციო მექანიზმი, რომელიც ქართველი, ოსი, რუსი და აფხაზი მონაწილეებისგან შედგება. ქართულ მხარეს შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური წარმოადგენენ.
შეიარაღებული კონფლიქტების შედეგად უგზო-უკვლოდ დაკარგულ პირთა მოძიების პროგრამის ფარგლებში, 2013 წლიდან დღემდე, 500-მდე ადამიანის ნეშტი იქნა მოძიებული, ამათგან 200-მდე ამოცნობილია და ოჯახებს გადაეცა.
