ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია რეკომენდაციას იძლევა მოხდეს სოციალური პოლიტიკის ძირითადი მიზნების განხორციელება, რათა სამყარო გახდეს უფრო სამართლიანი და ჯანდაცვა – ხელმისაწვდომი
ჯანმრთელობის მსოფლიო დღის აღსანიშნავად, ჯანმო მოუწოდებს ყველა ქვეყნის მთავრობებს დააყენონ სამართლიანობა COVID-19-ის პანდემიის შედეგებისაგან აღდგენის ძალისხმევის ცენტრში.
“გურია ნიუსი“ გთავაზობთ ინფორმაციას, რომელიც EURO WHO Office in Georgia-მ მოგვაწოდა.
“COVID-19-მა ყველა ჩვენგანზე იქონია გავლენა, თუმცა საზოგადოების ნაწილისთვის ის კიდევ უფრო მეტი უარყოფითი შედეგების მომტანი გამოდგა, მათი საქმინობის, უსაფრთხო საცხოვრებელი პირობებისა და საარსებო წყაროების არარსებობის გამო. მაგალითად, COVID-19-ის გავრცელების შეჩერებაზე მიმართული ღონისძიებების შედეგები არათანაბრად ნაწილდება მოსახლეობაში, ამასთან დაბალშემოსავლიან ჯგუფებში სამუშაო ადგილების დაკარგვის რისკი უფრო მაღალია. შეფასებების თანახმად, პანდემიის მხოლოდ პირველი თვის განმავლობაში არაფორმალურმად დაქირავებულმა მუშაკებმა, მათ შორის საწყობებისა და ქოლ-ცენტრების თანამშრომლებმა, შინამოსამსახურეებმა, სეზონურმა მუშაკებმა და ჯანდაცვისა და სოციალურ სექტორებში დასაქმებულმა დაბალანაზღაურებადმა მუშაკებმა ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში დაკარგეს შემოსავლის 70%.
ჯანმრთელობის მსოფლიო დღეს, რომელიც ყოველწლიურად 7 აპრილს აღინიშნება, ჯანმო მოუწოდებს მსოფლიო ლიდერებს უფრო სამართლიანი და ჯანმრთელი სამყაროს შესაქმნელად დააყენონ ინკლუზიურობისა და სამართლიანობის პრინციპები აღდგენითი ღონისძიებების ცენტრში. ”რატომ არის, რომ ზოგიერთ ადამიანზე, სხვებისგან განსხვავებით, COVID-19-მა კიდევ უფრო უარყოფითი ზეგავლენა მოახდინა? ამ ადამიანებს არ ჰქონდათ იგივე შესაძლებლობები სამუშაო ადგილების, საცხოვრებლის, თემის, სოციალური დახმარების და ჯანმრთელობის დაცვის თვალსაზრისით. დროა აღვადგინოთ სამართლიანობა, ჩვენ უნდა შევძლოთ პანდემიიდან გამოსვლა, მათი სიცოცხლის გადარჩენა და ყველა ადამიანისთვის ღირსეული ცხოვრების გარანტიის მიცემა“ – თქვა ჰანს კლუგემ, ჯანმოს ევროპის რეგიონალური ოფისის დირექტორმა.
მაგალითად, მსოფლიო მასშტაბით, ქალები ჯანდაცვისა და სოციალური სექტორის მუშახელის 70% -ს შეადგენენ და უფრო დიდია ალბათობა იმისა, რომ ისინი პანდემიასთან წინა ხაზზე იბრძოდნენ. გერმანიის, იტალიისა და ესპანეთის ბოლოდროინდელი მონაცემები ცხადჰყოფს, რომ COVID-19-ის დადასტურებული შემთხვევები ქალ ჯანდაცვის მუშაკებში 2-3-ჯერ მეტია, მათ მამაკაც კოლეგებთან შედარებით.
საქართველოში ქალები ექიმების უმრავლესობასა და ჯანდაცვის მუშაკთა 62%-ს შეადგენენ, რაც მათ კოვიდინფიცირების, სტრესისა და შფოთვის უფრო მაღალი რისკის ქვეშ აყენებს. რისი გაკეთება შეუძლიათ სახელმწიფოებს უფრო სამართლიანი და ჯანმრთელი სამყაროს მისაღწევად? დაუყოვნებლივი მოქმედებაა საჭირო ჯანდაცვის სექტორის და ზოგადად ხელისუფლების მხრიდან, თითოეული ადამიანისათვის სამართლიანი და ჯანმრთელი ცხოვრების უზრუნველყოფისთვის არსებული დაბრკოლებების აღმოსაფხვრელად. ევროპელების 80% მიიჩნევს, რომ მათ ქვეყნებში სახელმწიფოს დღის წესრიგის ერთ-ერთი პრიორიტეტული საკითხი უთანასწორობის შემცირება უნდა იყოს. მთავრობის მხრიდან სწორი პოლიტიკის გატარების შემთხვევაში, ჯანდაცვის სექტორის ხარვეზების აღმოფხვრა სულ რაღაც 4 წელიწადშია შესაძლებელი. ჯანმოს სპეციალისტების მიერ შემუშავებული ჯანმრთელობის სამართლიანობის პოლიკიტის ინსტრუმენტის (WHO Health Equity Policy Tool) გამოყენებამ აჩვენა, რომ შემდეგ სფეროებში გატარებულ სტრატეგიულ ღონისძიებებს აქვთ ყველაზე მაღალი პოტენციალი ჯანდაცვის ხარვეზების აღმოსაფხვრელად, რაც დადებითად აისახება ჯანმრთელობაზე და კეთილდღეობაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ისინი ერთდროულად ხორციელდება: 1. ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ჯიბიდან გადახდების შემცირება და ყველასთვის ხელმისაწვდომი ჯანდაცვის დანერგვა; 2. სოციალური დაცვის გაძლიერება შემოსავლის უთანასწორობის შესამცირებლად და ბაზისური შემოსავლის უსაფრთხოების გარანტია; 3. ინვესტიციების ზრდა ხარისხიან და ხელმისაწვდომ საცხოვრებელ სახლებში, უსაფრთხო და აქტიურ უბნებში; 4. წვდომა ღირსეულ და ჯანსაღ სამუშაო ადგილებზე და უმუშევრობის შემცირება; 5. განათლების სისტემების გაძლიერება, ცოდნისა და უნარების შეძენა მთელი ცხოვრების განმავლობაში; წიგნიერება ზრდის ადამიანებისთვის მათი ცხოვრების კონტროლის შესაძლებლობას; 6. სამოქალაქო ჩართულობის გაზრდა, დანაშაულის შემცირება და სოციალური კავშირების წახალისება;
”COVID-19-მდელი მსოფლიო ძალზედ უთანასწორო იყო და პანდემიამ ეს უთანასწორობა კიდევ უფრო ხილვადი გახადა“ – ამბობს სილვიუ დომენტე, ჯანმოს წარმომადგენელი საქართველოში – ”ჯანდაცვასთან დაკავშირებული უთანასწორობა არასამართლიანია, მაგრამ მისი თავიდან აცილება – შესაძლებელი. სახელმწიფომ და საზოგადოებამ უნდა უზრუნველყონ ღირსეული საცხოვრებელი და სამუშაო პირობები, რათა ყველას ჰქონდეს ჯანსაღი ცხოვრებისა და განვითარების საშუალება. საქართველოში პანდემიამ ბიძგი მისცა პირველადი ჯანდაცვის რეფორმას, რომლის მიზანია უთანასწორობის აღმოფხვრა ჯანდაცვის მუშაკთა აღჭურვით, დისტანციური სერვისების ხელმისაწვდომობის გაფართოებითა და ფინანსური დაცვის გაუმჯობესებით.”
„სამინისტრომ დაიწყო ფუნდამენტური რეფორმა, რომელიც ჩვენი მოქალაქეებისთვის პირველადი ჯანდაცვის ხარისხიან სერვისებზე წვდომას მნიშვნელოვნად გაზრდის, შეამცირებს ჯიბიდან გადახდებს, მოხდება სოფლის ექიმების და ექთნების როლის გაზრდა და სერვისების ჰარმონიზაცია როგორც ქალაქში ასევე სოფლებში. პირველადი ჯანდაცვა იქნება საყრდენი ჯანდაცვის სისტემისთვის,” – აცხადებს ჯანდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე, თამარ გაბუნია.
ამასთან ერთად, საქართველოს პარლამენტმა გამოხატა სურვილი გადახედოს სამკურნალო საშუალებების მარეგულირებელ სამართლებრივ ჩარჩოს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ფასების უკეთესი რეგულირება, ხარისხის უზრუნველყოფა და აუცილებელ მედიკამენტებზე უფრო სამართლიანი წვდომა. შედეგად, შესაძლებელია შემცირდეს ჯანდაცვასთან დაკავშირებული ჯიბიდან გადახდების წილი და მედიკამენტები უფრო ხელმისაწვდომი გახდეს. ერთად აღებული ეს ინიციატივები ადასტურებს სწრაფვას საქართველოში სამედიცინო სერვისებთან დაკავშირებული უთანასწორობის შემცირებისკენ, _ ნათქვამია ორგანიზაციის განცხადებაში.
