ორი თვის თავზე ძმები ნიუ იორკისაკენ მიმავალ გემზე ისხდნენ. ოცი დღის შემდეგ კი ნიუ იორკის ელის აილენდის საიმიგრაციო სამსახურის ოფიცერს ესაუბრებოდნენ. პროცედურების გავლის შემდეგ ძმები ქალაქის შუაგულში ადამიანურმა მორევმა ჩაითრია. ვასილა გაჩერდა და ძმას გასძახა.
-მეიცა შავლა, ტარაბუა დამესხა, სწორეთ სიზმარში ვარ მგონია!
-აბა რა გეგონა, შე აბდალა, ფოთის და ვოზურგეთის გარდა აფერი არსებობდა?
-სა მივდივართ თუ იცი.
-რავარც იმ რუსებმა მითხრენ გემზე, ახლა მიწისქვეშა პარავოზი გვჭირია, საცხა ახლო უნდა იყვეს. იქინე რომ მოვხვდებით, მერე მიწისზედა პარავოზში უნდა ჩაჯდომა და იგი ქე მიგვიყვანს იქინე სადაც გურულების შოვია. მარა იქამდე წავიხემსოთ პატარა, თვარა გამიხმა კუჭი.
ახლომდებარე იტალიურ სასადილოში შემწვარი ქათამი, კარტოფილი და თეთრ ღვინოსა და ხახვში ჩათუშული კურდღელი შეუკვეთეს, ზედ რამდენიმე ბოთლი წითელი ღვინო დააყოლეს, რომ დანაყრდნენ და პატარა შეზარხოშდნენ, სიმღერაც წამოიწყეს:
პატარა საყვარელო
რისთვის მომიკალ გულიო
გალიაში გამოგზარდე,
ვით მაისის ბულბულიო.
სასადილოს პატრონი, მისი ოჯახის წევრები და კლიენტები გაკვირვებულები, ინტერესით შეცქეროდნენ ორ უცხოელს, რომლებიც რაღაც უცნაურ ენაზე მღეროდნენ.
როცა მორჩნენ, ძმებმა ფული გადაიხადეს, გამომშვიდობებისას ყველას, ვინც სასადილოში იმყოფებოდა, ხელი ჩამოართვეს და გარეთ გავიდნენ. ქუჩაში პოლონელი ,,პირაჟკების” გამყიდველის დახმარებით, რომელმაც რუსული იცოდა, მეტროს მიაგნეს და მიწისქვეშ ჩავიდნენ.
1911 წ. ამერიკულად 18 მარტს, მარტის 5 დღეს ჩვენებურათ.
ძმავო კიკია გამარჯობა შენი. გისურვეფ ყოველივე კარქს, შენის ძვირფასი ოჯახობით. მას მერე რაიც ამერიკაში მოვხთი პირველათ გწერ წერილს. ჩვენ თავზე წისქვილი არ დაბრუნებულა, თუარა სხვაი ყოლიფერი. მაღალი ღმერთის შეწევნით შევხთებით ერთქმანეთს და ჩაგიწიგნეფ ყოლიფერს. მივაგენით იმ დასაწვავ შოვს იცი ალბათ იქინე გურული ცხენოსნები რუმ გამოდიან რავარც კაზაკები, მარა არ დაგვხთა მაი წუნკალი რამოდენიმე ხანია რაც გაშპაო საქართველოში წევიდაო. იმ მინუჩი გევიფიქრე ვინცხამ გააფრთხილა მეთქი, წავხთი კაცი, მარა რა მექნა. მაი გურულები ქე გვეუბნებოდნენ დარჩით დარჩით ცხენოსნები გვჭირიანო, მარა არ მოუსმინეთ და მერე ქე ვინანეთ. ჩავჯექით პარავოზში და იმ საღამოსვე არ დიეტაკა იგი მეორე პარავოზს, აი ჩვენი ვაგონი გადატრიალდა და ქე დაგვემხო თავზე, მე ხელი მომტყტა და ნეკნები დამემტვრა, ვასილას კი ფეხი. წაგვიყვანეს ჰოსპიტალში დაგვახვიენ დოხტურები და ქე მოგვიწია სამი თვე იქინე ყოფნა, ახლა ქე ვარ გვარიანად. ცოტას კიდო რომ მომვჯობინდებით მერე წამუალთ სახში. თუ გეიგებ ნიკოიას ანბავს მომწერე ქაღალდი. აწი მშვიდობით იყავი, გწერს შენი შავლა ჩავლეიშვილი.
1912 წ. ამერიკულად გიორგობისთვე 14, ჩვენებურათ 1 გიორგობისთვე.
ძმაო კიკია მივიღე შენი ძვირფასი წერილი და ძალიან მადლობელი ვარ გახსენებიზა. ჩვენ ქე ვართ ისთენაირათ რავარც ვიყავით. ნამეტანი მაწუხებს თქვენი მოცილება, მარა რას იზამ. ნემტანი გამეხარდა შენ რუმ დაბრუნებულხარ სახში. აქ ბეური კარქი სანახავი ვნახეთ და ბევრი საშიში. ისე კი ძალიანი ქვეყანაა სწორეთ რომ მოგეწონება. ჩვენ პატარა ხანს აქანე დავჩებით. ფული რაც კი გქონდა ერ საქმეში ჩავდევით, კაცს ავტომობილი რუმ გუუფუჭდება მოვა ჩვენთან და ავუწყობთ და მივემსახურებით. ღმერთის შეწევნით რაცხა პატარა შემოსავალს ქე მოგვიტანს და გაგაგებიეფ რავარც წავა საქმე. ნიკოია ფუღუსავით ჩამალულია საცხა, მარა როცხოის ხო გამოჩთება. ერთს გთხოვ თუ სადმე იგი შეგხთა აფერი ქნა უჩემოთ, ჩამუალ და დავასრულეფ მაი საქმეს.
1913. ამერიკლად იანვრის 30, ჩვენებურათ იანვრის 16.
ძმავო კიკია გილოცავ ახალ წელს. რომ დასწრებოდე მრავალს, ყოვლის შემძლებელ ღმერთს ვსთხოვ რომ მყოლოდეთ ჯანმთელათ და ალხეინათ. ჩემ ანბავს თუ იკითხავ მე კარქათ ვარ, ცოტა ქე გავკეთდით. მხოლოთ თქვენი უნახაობა მაწუხებს, იმიზა რომ რაფერ ხართ და რას შობით არ ვიცი. მოკითხვა ყველას და ჩუენს მაგიერ გადახკარით ოტკა და ადესაი. რაფერ მომენატრა ღვეძელი თუ იცი? თუ ვინმემ გთხუოს ჩემი ადრესი კანვერტიდან გადიწეროს და წერილს მივიღეფ.
1914 წ. ამერიკულად დეკემბრის 13, ჩვენებურათ 31 გიორგობისთვე.
ჰა და ჰა წკიპზე ქონდა უკვე წამოსლის ანბავი, მარა რაც დეიწყო აი დიდი ომი მის შემდეგ ნამეტანი გაძნელდა მისლა მოსლა. რა გვექნა? გადავწყვიტეთ პაწა ხანი კიდო მოვიცადოთ. მოკითხვა ჩემს ამხანაგებს. გამაგებიე ნიტიფო თუ დაბრუნდა გადასახლებიდან.
1915 წ. ამერიკულათ 22 თიბათვე, ჩვენებურათ 8 თიბათვე.
ძმაო კიკია ცოლი მევიყვანე აქოურია სახელად ქვია ენი მაკოლი, გიგზავნი ჩვენ კარტიჩქას. პაწა ქორწილის მსგავსი გადევიხადეთ თამადა ვასილა იყო. აქოური ქართველები და ამერიკული სანათესაო იყო, ღვინოც დეილია ვიმღერეთ გურული სიმღერები. ერთი სული მაქ როის ვნახავ გურიას, თუ ვეღირსე ერთი, ამ დასაწვავ ომს ქე არ უჩანს ბოლო. ნამეტანი მეწყინა ფრონტზე ჩვენი მანუჩარის დაღუპვა, რაფერი ბიჭი იყო, ღმერთმა აცხონოს და აგვაცილოს სხვა უბედურობა. მომწერე ვინაა კიდო ჩვენი სოფლიდან ომში წასული.
1916 წ. 16 მარიამობისთვე.
გავხდით მე და ვასილა ამერიკის მოქალაქეები. პასპორტის ასაღებად რომ მივედით კლერკი ჩვენებურათ მწერალი იჟდა მაგიდასთან და გვარი რომ წეიკითხა მითხრა ნამეტანი გრძელი გვარი გაქვენო. მე კი ვუთხარი შენ ბიძია ნამეტანი გრძელი ენა გაქვს მეთქინ. აქანე ბეურმა გადიკეთა გვარები ქართველებმაც, ერთი იყო ვარდოსანიძე და ქე გახდა ჰენსი, მარა ჩვენ არ ვქენით მაი. ისთევლე ჩავლეიშვილი დავჩით.
1918 წ. 4 მარტი.
მიორე ბაღანა გამიჩთა, გოგოა იმფერი ავს თვალს არ დიენახვება, სალომე დავარქვით. უნფროსი კირილე პირწავარდნილი გურულია, ერ წუთს არ ისვენებს ბაბუას ჰგავს ნამეტნავად. ვიყიდეთ სახლი ჩიკაგოს გარუბანში, ორსართულიანია. აქანე ბეური ქართველი ცხოვრობს, ხანდისხან ვნახულობთ ერთმანეთს. ვასილა ჩვენთან ცხოვრობს, სულ არ ფიქრობს დაოჯახობას, აქოური ციცები შეყვარებულები არიან მასში, კი ვეუბნები დროა უკვე მეთქინ დაოჯახდი, მარა ვინ გისმენს.
1918 წ. 24 ენკენისთვე.
მაი ამბავი გაზეთებშიც წევიკითხე მარა, შენმა მოწერილმა წერილმა ისე გამახარა რომ ქართველებმა აქანე შევიკრიბეთ ერთად მთელი დღე სუამდით ღვინოს. აღარ გვაჯდია თავზე რუსი ხომ? ისთევლე გურულებმა ქნეს მაი ამბავი ხომ კი? არ დეიზარო და გაზეთები გამომიგზავნე რომ არ ჩამოვრჩე თქვენებურ ამბებს.
1920 წ. 23 მარიამობისთვე.
რავარც იქნა გადავწყვიტეთ მე და ვასილამ ჩამოსლა. რამდენი წელი გევიდა იმის შემდეგ და მართალი გითხრა რაცხა ცოტა ფეხს ვითრევ, მარა მაინც ჩამოსლა მევიფიქრე. ენი კი მიჩივა ნუ მიხვალო, მეც მიჭირს მარტუაი მათი დატიება, მარა ვიფიქრე მაი საქმე თუ არ დავასრულე კირილეს სული გამიწყრება მეთქი. ბიზნესი კარგათ მიდის, ჩემი სიმამრი შით ჩავსვი და საქმეს ის გოუძღობა, ჩვენც პაწა ხნით ჩამოვალთ და მერე ისთევლე დავბრუნდებით, აბა შვიდობით და ნახვამდის, რაღა თავი შეგაწყინო შენი შავლა ჩავლეიშვილი.
