განათლება ადამიანის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანია, უმთავრესი როლის შემსრულებელი კი მასწავლებელია, რომელიც ბავშვს მის მიღებაში ეხმარება. პედაგოგთა დინასტიის ერთ-ერთი წარმომადგენელია, პროფესიით ფილოლოგი მაყვალა ოსეფაიშვილი. იგი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გორაბერეჟოულში შვილის ოჯახში ცხოვრობს.
ახალგაზრდობაში ნასწავლი პოემები 88 წლის ქალბატონს, რომელმაც რამდენიმე წლის წინ მხედველობა დაკარგა, დღემდე ახსოვს და სკოლიდან შვილის დაბრუნებამდე დრო მათ ზეპირად გამეორებაში გაჰყავს.
“აჩრდილი”, “განდეგილი”, “სტუმარ-მასპინძელი” სულ ზეპირად იცის. ვიდრე სახლში დავბრუნდები, იმეორებს. ეს მატანინებს ამ მდგომარეობას შენს მოსვლამდე, ყველაფერს ვიმეორებო. იტყვის ხოლმე რომელიმე პოემიდან ნაწყვეტს და ერთი-ორი სიტყვა თუ დავაწიე, უხარია. ვუბარებ ხოლმე, დედიკო, გავიქცევი სკოლაში და მალე მოვალ, მაგრამ მპასუხობს _ ადრე რატომ უნდა წამოხვიდე, ბავშვები უნდა მოატყუოო?“_ გვიყვება ჩვენი რესპონდენტის შვილი, ქალბატონი ცირა ბოცვაძე, რომელიც დედის კვალს გაჰყვა და სოფლის სკოლაში ასწავლის.
კითხვაზე _ რთული იყო თუ არა პედაგოგის შვილობა, მოსწავლისა და მასწავლებლის ურთიერთობა როგორ იცვლებოდა სკოლის კედლებს მიღმა, მაყვალა მასწავლებლის შვილი იხსენებს, რომ დედა მის მიმართ საკმაოდ მკაცრი მასწავლებელი იყო, თუმცა, ეს სიმკაცრე საკლასო ოთახის კედლებს არ ცდებოდა.
“სკოლაში გავიზარდე. ექსკურსია უჩემოდ არ გაკეთდებოდა, წინ ვიყავი დასკუპებული თოჯინასავით. მეტად მკაცრი მასწავლებელი იყო. ყველაზე მეტ სიმკაცრეს კი დედაც და მამაც ჩემ მიმართ იჩენდნენ (მამა ისტორიას ასწავლიდა). ჯერ მე უნდა მომეყოლა გაკვეთილი და შემდეგ სხვებს. გამოძახება არც მჭირდებოდა, ერთს შემომხედავდნენ და ვხვდებოდი, რომ გაკვეთილი უნდა ჩამებარებინა. კლასის მიღმა ძალიან თბილი ურთიერთობა გვქონდა. სამასწავლებლოში სულ მიხუტებულები ვიყავით. 2 წელი მოგვიწია სკოლაში ერთად მუშაობა, როცა დამწყები მასწავლებელი ვიყავი”, _ ამბობს ცირა ბოცვაძე.
მისივე თქმით, დედას ჰობი ჭადრაკი იყო და მოყვარული მოჭადრაკე პროფესიონალურ დონეზე თამაშობდა.
“ჭადრაკის თამაში არ მასწავლა, შეგიყოლიებს და სწავლას თავს დაანებებ, მერე გასწავლიო, _ მითხრა. თითონ ძალიან კარგად თამაშობდა. რაიონის ჩემპიონატებში ხშირად მონაწილეობდა და მამაკაცებს ისე ამარცხებდა, რომ გაოცებულნი იყვნენ, _ სიამაყით გვიყვება ქალბატონი ცირა.
ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ჩვენი მასპინძელი ჭარნალის სკოლაში მუშაობდა. სანამ გათხოვდებოდა, როგორც თავად გვიამბობს, კურსდამთავრებულები ხშირად იკრიბებოდნენ, შემდეგ კი რაიონში გაანაწილეს. ცოტა ხანში ოჯახიც შექმნა და მრავალი წელი მეუღლესთან ერთად წიფნარის სკოლაში იმუშავა. თავის საყვარელ საქმეს 65 წლის ასაკში, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ დაანება თავი. დარდმა ყველასთვის საყვარელი მასწავლებლის ჯანმრთელობაზეც იმოქმედა.
“2000 წელს გაუკეთდა გლაუკომის ოპერაცია ცალ თვალზე, დროთა განმავლობაში, კი მეორე თვალზეც განუვითარდა. თუმცა თავისი ასეთი მდგომარეობით არ შეგაწუხებს. ომის ვეტერანთან გათანაბრებული პირია. ვეუბნები _ ხელშეკრულება გვაქვს დადებული, 100 წელი უნდა მყავდე-მეთქი. 6 დანი იყვნენ და მარტოა ახლა შემორჩენილი, უკანასკნელ მოჰიკანს ვეძახით, თუმცა, ასაკისა და თავისი მდგომარეობის გამო, მისი დების გარდაცვალების ამბავი ვერ ვუთხარით”, _ გვიამბობს ქალბატონი ცირა.
რა არის მთავარი მოსწავლისა და მასწავლებლის ურთიერთობაში და რა უნდა ასწავლოს მასწავლებელმა ბავშვს _ამ საკითხებზე მაყვალა მასწავლებელი გვესაუბრა:
“მამა რუსული ენის მასწავლებელი იყო. მსახიობობდა, სულ ამბობდა ჩემი შვილები პედაგოგები უნდა გამოვიდნენო. გვარიგებდა, ბავშვებს ყველაფერი აუხსენით, გაკვეთილს ნუ დატოვებთ და ადრე ნუ წამოხვალთ სახლშიო. მეც, ჩემს ცირას, რომელიც ასევე მასწავლებელია, ამას ვარიგებ. ბავშვებთან ურთიერთობა არ მიჭირდა. არ ვიყავი მკაცრი მასწავლებელი. ცუდს და შეურაცხმყოფელ სიტყვებს მოსწავლეებს არ ვეტყოდი. დედაჩემი ამბობდა, კლასი ოჯახიაო. მოსწავლეებს საგნის მიღმა პატიოსნებას, გულახდილობას ვასწავლიდი. ჩემგან ცუდ რამეს ბავშვი ვერ ისწავლიდა. ცელქი მოსწავლეებიც იყვნენ, თუმცა, დასჯის წესები არ მქონდა. ცოტას ვეუბნებოდი, მაგრამ “სინდისზე შევაგდებდი”. კუთხეში არ ვაყენებდი. ფიზიკური დასჯა არ მჭირდებოდა. თმებიც კი არ დამიწიწკნია მოსწავლეებისთვის. ორიანებს არ ვწერდი, არ მიყვარდა, რომ ვატყობდი ბავშვს ვერ ისწავლა, ნიშანს არ ვუწერდი. ჩემს შვილსაც არ უყვარს ცუდი ნიშნის დაწერა. თუ შეუძლია მოსწავლეს, ისწავლის, თუ არ შეუძლია და სხვა რამ ისწავლოს, რა ვქნათ. ბავშვს ორიანის არ ეშინია და მისი დაწერა არ არის გამოსავალი”, _ამბობს მაყვალა მასწავლებელი და დღევანდელ მასწავლებლებს ურჩევს მუდმივად იზრუნონ პროფესიულ განვითარებაზე, რისთვისაც დაუღალავი შრომაა საჭირო.
“მასწავლებლისთვის მთავარი ცოდნაა, რომ მერე მოსწავლეები დააინტერესოს”, _ ამბობს ჩვენი რესპონდენტი.
ჩვენთან საუბრისას მაყვალა მასწავლებელს თავისი ერთ-ერთი ყოფილი მოსწავლე თამარ მეფარიშვილი პრინციპულ, მომთხოვნ და საქმისადმი უაღრესად ერთგულ ადამიანად ახასიათებს.
“ჩემი და არა მარტო ჩემი გამორჩეული მასწავლებელი იყო. კულტურული, თავისი საგნის უაღრესად მცოდნე, მომთხოვნი და ამავე დროს, პრინციპული. რა თქმა უნდა, შენიშვნას იძლეოდა, მაგრამ, როდესაც გაკვეთილის ახსნას დაიწყებდა, მოდუნების უფლებას არ მოგცემდა, ისე გადმოსცემდა ასახსნელ მასალას. როგორც პედაგოგი, უნიჭიერესი იყო”.
როგორც მისი ერთ-ერთი მოსწავლე, ლია კეშელავა იხსენებს, მაყვალა ოსეფაიშვილს იმდენი ცოდნა აქვს, რომ პედაგოგად მუშაობისთვის ცოდვა იყო.
“ქართული ენა ძალიან მიყვარდა და ჩემი უსაყვარლესი მასწავლებელი იყო. ძალიან მცოდნე. საკმაოდ პრინციპული, მაგრამ ბავშვების მოსიყვარულე. მაყვალა მასწავლებელი სკოლის პედაგოგობისთვის ცოდვა იყო, უფრო სამეცნიერო მოღვაწეობისთვის გამიზნული პიროვნება გახლდათ, იმდენად ღრმად იცოდა საგანი და ისე აზროვნებდა. მოვახერხე, რომ მის მიერ ნასწავლი ქართულით, მომზადებისა და რეპეტიტორების გარეშე ჩავაბარე უმაღლეს სასწავლებელში და მივიღე მაღალი ქულები. არ იყო ისეთი, რომ ზედმეტად შეხუმრება გაებედა ვინმეს მისთვის, არც გაჯავრება იცოდა, საკმაოდ ბევრს პატიობდა ბავშვებს, მაგრამ უზრდელობას არავის აპატიებდა. ორიანების წერა არ უყვარდა. ხშირად ატარებდა ვიქტორინებს. შოთა ნიშნიანიძე, რამდენადაც მახსოვს, მისი თანაკურსელი იყო და ძალიან უყვარდა მისი პოეზია”, _ ამბობს ლია კეშელავა.
ის, ასევე, აღნიშნავს, რომ მაყვალა მასწავლებელმა პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაც კარგად იცოდა.
“კითხულობდა ლიტერატურას ამ საკითხებზე და ვენახისა და ფუტკრის მოვლას თავს ართმევდა, განსაკუთრებით, ქმრის გარდაცვალების შემდეგ”, _ იხსენებს კეშელავა.
რაც შეეხება მის კიდევ ერთ მოსწავლეს, ნანა ახალაძეს, მას მაყვალა მასწავლებელი იდეალად ჰყავს და მისი ღვაწლის წინაშე ქედს იხრის.
“ყოველმხრივ განათლებული, მრავალმხრივ ინტელექტის მქონე ადამიანია. ყველა სფეროში ერკვეოდა და არამარტო თავის პროფესიაში. ძალიან თავდადებული იყო თავისი საქმის მიმართ. იდეალად მყავდა. მან შემაყვარა ლიტერატურა, სპეციალობაც ამიტომ ავირჩიე. ყოველთვის ქედს ვიხრი მისი ღვაწლის, ინტელექტის, ნიჭიერების წინაშე”, _ ამბობს ნანა ახალაძე.
