საპრეზიდენტო არჩევნებთან, ქვეყნის საშინაო და საგარეო გამოწვევბთან დაკავშირებით ,,გურია ნიუსი“ კონსტიტუციონალისტსა და პოლიტოლოგს ვახტანგ ძაბირაძეს ესაუბრა.
_ ბატონო ვახტანგ, მედიაში ხშირად ვრცელდება ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ პრემრერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი პოსტს დატოვებს და მმართველი გუნდი მას საპრეზიდენტო კანდიდატად წარადგენს. როგორ ფიქრობთ, რამდენად რეალურია კვირიკაშვილის გაპრეზიდენტება?
_ ,,ქართული ოცნების“ წინაშე ძალიან მტკივნეულ საკითხად არ დგას სამთავრობო ცვლილებების აუცილებლობა. თანაც, მმართველ გუნდშიც არ არის გამოკვეთილი ფიგურა, რომელიც პრემიერ-მინისტრ გიორგი კვირიკაშვილს ჩაანაცვლებს. მართალია, კვირიკაშვილზე მუდმივად არის საზოგადოების მხრიდან გარკვეული შეტევები, მაგრამ ხალხი მის მიმართ მკვეთრად ნეგატიურადაც არ არის განწყობილი, ამიტომ ამ ეტაპზე მისი გადადგომა, ვფიქრობ, გამორიცხულია. სანამ ოპოზიცია იმ დღეშია, რა დღეშიც არის, ,,ქართული ოცნების“ ნებისმიერი კანდიდატს კონკურენციას ვერ გაუწევს.
_ დღეს ახალი პოლიტიკური ძალის გამოჩენის აუცილებლობაზე ბევრი ექსპერტი საუბრობს, თუმცა, პოლიტიკურ სივრცეში ახალი ძალა, ჯერჯერობით, არ ჩანს. როგორ ფიქრობთ, ოპოზიცია საერთო საპრეზიდენტო კანდიდატის დასახელების შემთხვევაში, შეძლებს კონკურენცია გაუწიოს ,,ქართული ოცნების“ კანდიდატს?
_ ოპოზიციამ ახალი ძალის გამოჩენაზე უნდა იფიქროს, მაპატიეთ და, თუ ფიქრი შეუძლია. ოპოზიციისთვის მნიშვნელოვანი კი არ უნდა იყოს რომელი პარტიიდან დასახელდება მათი საპრეზიდენტო კანდიდატი, არამედ რამდენად შეძლებს ეს კანდიდატი ოპოზიციური ხმების მობილიზებას. თუ ოპოზიციას უნდა 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობა მიიღოს, მან მოქმედების სტრატეგია უნდა განსაზღვროს. უნდა იფიქროს, როგორ მოუგოს ,,ქართულ ოცნებას“. თუ ამას მიხვდებიან, მაშინ ერთ კანდიდატზე შეჯერება პრობლემა არ იქნება. სხვა შემთხვევაში, ცალ-ცალკე ბრძოლას აზრი არ აქვს.
_ საქართველოს პრეზიდენტის გიორგი მარგველაშვილის განცხადებით, საკუთარი ქვეყნისთვის და საზოგადოებისთვის ბოლომდე დაიხარჯა. როგორ შეაფასებდით საქართველოს პრეზიდენტის 5 წლიან საქმიანობას?
_ საკმაოდ წინააღმდეგობრივი იყო მისი საქმიანობა. ხანდახან ემოციური, ხანდახან შედარებით მკვეთრი, მაგრამ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ასეთი პრეზიდენტი, თვისობრივად, საქართველოს არ ჰყოლია. მარგველაშვილს არა მარტო პრეზიდენტობა უწევდა, არამედ პრეზიდენტის ინსტიტუტისთვის გარკვეული ფორმის მიცემის აუცილებლობის წინაშე იდგა. შეიძლება ითქვას, რომ მან საკმაოდ წარმატებულად გაართვა თავი ამ ფუნქციას. ვერ ვიტყვი, რომ იყო საუცხოო პრეზიდენტია, მაგრამ ვერც იმას მოგახსენებთ, რომ მარგველაშვილი ქვეყნის ცუდი მეთაური იყო. ბევრი პრობლემა იყო და მან ამ პრობლემებს შეძლებისდაგვარად გაართვა თავი.
_ ბატონო ვახტანგ, ქართული მართლმსაჯულების სისტემაში რჩებიან წინა რეჟიმის ის მოსამართლეები, რომლებიც ხელისუფლების ინტერესების გამტარებლებად ითვლებოდნენ. ასეთი მოსამართლეები იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ სულ ცოტა ხნის წინ უვადოდ განამწესა. როგორ ფიქრობთ, აღნიშნული ფაქტი ხომ არ უჩენს საზოგადოებას მართლმსაჯულებისადმი უნდობლობის განცდას?
_ სასამართლო სისტემა მუშაობს მაშინ, როცა მოსახლეობის ნდობით სარგებლობს. თუ სასამართლოსადმი ნდობა გამქრალია, მაშინ როგორი მოსამართლეებითაც არ უნდა დააკომპლექტო სასამართლო მისი გადაწყვეტილება ყოველთვის იქნება ეჭვის ქვეშ. დღევანდელი სასამართლო სისტემა ნდობას იმსახურებს? რა თქმა უნდა, არა. არ იმსახურებს სწორედ იმიტომ, რომ ის მოსამართლეები, რომლებიც ჩვენი საზოგადოებისთვის ცნობილია, როგორც შემსრულებლები ხელისუფლების ბრძანებისა, დღეს დაინიშნენ უვადოდ. შესაბამისად, სისტემის გადახალისება უნდა მოხდეს. როცა ხელისუფლებაა მოვა და იტყვის, რომ არ მჭირდება მორჩილი მოსამართლეები, რასაც დღევანდელ ხელისუფლებაზე ვერ ვიტყვით, მაშინ მოუწევთ იმ უვადოდ განმწესებულ მოსამართლეებს, როლებიც მოსახლეობის ნდომას არ იმსახურებენ, ჩამოცილდნენ საკუთარ საქმიანობას.
_ რუსეთი საქართველოს მიმართ დამპყრობლურ, აგრესიულ პოლიტიკას აგრძელებს. როგორ ფიქრობთ, დღეს რა მიზანი აქვს რუსეთის ხელისუფელბას? საქართველო რა საფრთხეების წინაშე დგას?
_ რუსეთისთვის საქართველოს სუვერენიტეტი ყოველთვის მიუღებელი იყო. რუსეთი, რა თქმა უნდა, მუდმივად ცდილობს, საქართველო დატოვოს თავის ორბიტაზე და ამ მიზნის მისაღწევად სხვადასხვა გადაწყვეტილებებს ღებულობს იმის მიხედვით თუ როგორია პოლიტიკური ვითარება დასავლეთსა და ზოგადად, მსოფლიოში.
რაც შეეხება რუსეთის დამპყრობლურ პოლიტიკას, რუსეთს მასშტაბური გეგმა არ სჭირდება იმისათვის, რომ სამხედრო ძალის გამოყენებით საქართველო დაიპყროს. ამისთვის საკმარისი იქნება მხოლოდ ბრძანების გაცემა. ამ ეტაპზე ვთვლი, რომ საფრთხე, ჯერჯერობით, რეალური არ არის, თუმცა, მშვიდად არ უნდა ვიყოთ. უპირველეს ყოვლისა, საჭიროა, არ წამოვეგოთ პროვოკაციას. მოყოლებული 1988 წლიდან 2008 ის ჩავლით მუდმივად ვაკეთებდით სისულელეს და მუდმივად რუსეთის წისქვილზე ვასხამდით წყალს.
_ 2024 წლიდან საქართველოში არჩევნები მთლიანად პროპორციული საარჩევნო სისტემით ჩატარდება, რაც ნიშნავს იმას, რომ ხალხს საკუთარი წარმომადგენელი პარლამენტში აღარ ეყოლება. როგორ აფასებთ ახალ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლას?
_ ჩვენ გვჭირდება, მივიღოთ თვისობრივად განსხვავებული პარლამენტი, შესაბამისად, უნდა მოიძებნოს ისეთი სისტემა, რომელიც შეძლებს პოლიტიკური წრიდან საუკეთესო კანდიდატის გამოვლენას. მთლიანობაში კომპლექსურად უნდა იყოს განხილული ეს პრობლემა, რომლის გადაჭრის გზები ერთად უნდა ვეძებოთ, თუ ამ გზით წავალთ, მივიღებთ სისტემას, რომელიც ქვეყანას სჭირდება. პროპორციული სისტემა, რა თქმა უნდა, უკეთესია, ვიდრე დღეს არსებული შერეული მოდელი, მაგრამ მეეჭვება, 2024 წელს მთლიანად პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადავიდეთ, რადგან 2024 წლამდე ძალიან დიდი დროა და კაცმა არ იცის, მანამდე რა მოხდება.
