დღეს მსოფლიო დიაბეტის საერთაშორისო დღე 160 ქვეყანაში აღინიშნება.
ყოველ წელს, დიაბეტის მსოფლიო დღე ეძღვნება დიაბეტთან დაკავშირებულ ერთ-ერთ პრობლემას. 2017 წელი კი გამოცხადებულია წლად სახელწოდებით _ ,,ქალები და დიაბეტი“.
როგორც ცნობილია, 14 ნოემბერი დიაბეტის მსოფლიო დღედ 1991 წელს დიაბეტის საერთაშორისო ფედერაციისა და მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ დაარსდა.
მსოფლიო დიაბეტის დღის აღნიშვნა, დიაბეტთან დაკავშირებულ უმნიშვნელოვანეს პრობლემებს მოიცავს და მიუთითებს სამთავრობო, საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს, ფარმაცევტულ კომპანიებს, ექიმებს, ძალისხმევის გაერთიანებისკენ, რათა შეცვალონ დიაბეტიანების მდგომარეობა უკეთესობისკენ.
მსოფლიოში დიაბეტის შედეგად ყოველ წელს 3.2 მილიონი ადამიანი იღუპება, 35-დან 64 წლამდე ასაკის ათი გარდაცვლილიდან ერთის სიკვდილის მიზეზი მაინც შაქრიანი დიაბეტია. 35 წლამდე გარდაცვლილ დიაბეტიანთა სამი მეოთხედის სიკვდილი ამ დაავადებასა და მის არასათანადო კონტროლთან არის დაკავშირებული. შაქრიანი დიაბეტით გარდაცვლილთა 80% დაბალი და საშუალო შემოსავლის ქვეყნებში ცხოვრობდა. შაქრიანი დიაბეტით გარდაცვლილთა ნახევარი 70 წელზე ნაკლები ასაკისაა, 55% ქალია.
მსოფლიოს მოსახლეობისა და ხანდაზმულთა წილის მატების, სიმსუქნის, არაჯანსაღი კვებისა და უმოძრაო ცხოვრების წესის გამო დაავადების გლობალური მატებაა მოსალოდნელი.
რა არის დიაბეტი, რა ხდება მისი გამომწვევი მიზეზი და რა ვითარებაა საქართველოში, ასევე, როგორ ხდება დაავადებასთან ბრძოლა, არსებობს თუ არა სახელმწიფო პროგრამა რომელიც დიაბეტით დაავადებულ ადამიანებს ეხმარება „გურია ნიუსს“ არასამთავრობო ორგანიზაცია „დიაბეტის საინფორმაციო ცენტრის“ დამფუძნებელი ნიკა ასვანუა ესაუბრა.
„ხალხი შაქრიან დიაბეტს ხშირად უბრალოდ შაქარს უწოდებს და მაინცდამაინც არც ცდება: ეს დიაგნოზი მართლაც იმას ნიშნავს, რომ ადამიანს სისხლში შაქრის (კერძოდ, გლუკოზის) შემცველობა მეტისმეტად მაღალი აქვს. განსაზღვრული რაოდენობით სისხლში გლუკოზა ყოველთვის არის და კიდეც უნდა იყოს. იმ საკვების დიდი ნაწილი, რომელსაც მივირთმევთ, საბოლოოდ გლუკოზამდე იშლება. თუ საწვავი გარედან არ მივაწოდეთ, ჩვენი ღვიძლი და კუნთები მას არსებული მარაგიდან მოიხმარენ. პრაქტიკულად ყველა უჯრედს, ქსოვილსა და ორგანოს სწორედ ეს უმარტივესი ნახშირწყალი აძლევს საჭირო ენერგიას თავ–თავის საქმის საკეთებლად. თუმცა საჭირო რაოდენობის გლუკოზა უჯრედში რომ მოხვდეს, ჭარბმა კი სარეზერვო ფონდში გადაინაცვლოს, უმნიშვნელოვანესი ჰორმონი – ინსულინია საჭირო. ინსულინი კუჭქვეშა ჯირკვალში წარმოიქმნება“,_ ამბობს ის.
მისივე თქმით, შაქრიანი დიაბეტი 2 შემთხვევაში ვითარდება.
„შაქრიანი დიაბეტი ორ შემთხვევაში ვითარდება: ან პანკრეასი ვერ გამოყოფს საკმარისი რაოდენობის ინსულინს, ან არსებულ ჰორმონს ორგანიზმი ეფექტურად ვერ მოიხმარს. ორივე შემთხვევაში ორგანოები ენერგიის წყაროს დეფიციტს განიცდიან, სისხლძარღვში დაგროვილი გლუკოზა კი სისხლძარღვის კედელს აზიანებს, რასაც საბოლოო ჯამში ორგანიზმის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ორგანოების სისხლმომარაგების დარღვევა მოჰყვება“, _ ამბობს ის.
არასამთავრობო ორგანიზაცია „დიაბეტის საინფორმაციო ცენტრის“ დამფუძნებელი აღნიშნავს, მსოფლიოში შაქრიანი დიაბეტით 220 მილიონი ადამიანია დაავადებული, თუმცა რა ვითარებაა ამ მხრივ საქართველოში, რამდენი ადამიანია დაავადებული, ამის სტატისტიკა არ არსებობს.
„მთელ მსოფლიოში შაქრიანი დიაბეტი, სულ მცირე, 220 მილიონ ადამიანს აქვს და უმოქმედობის შემთხვევაში შესაძლოა ეს რიცხვი 2030 წლისთვის 2-ჯერ და კიდევ უფრო მეტად გაიზარდოს. საქართველოში დიაბეტით დაავადებულ ადამიანთა ერთიანი, ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს. აღრიცხვა არასდროს მომხდარა. მუშაობა ინფორმაციის შესაგროვებლად ახალი დაწყებულია“, _ ამბობს ის.
ასვანუა ასევე აღნიშნავს, რომ ადამიანების უმეტესობა საკუთარ ჯანმრთელობას ყურადღებას არ აქცევს, რაც დაავადების განვითარებას კიდევ უფრო მეტად უწყობს ხელს.
„შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 1 და ტიპი 2 პრაქტიკულად ორი აბსოლუტურად სხვადასხვა დაავადებაა და ექიმისა და ავადმყოფისგანაც სხვადასხვანაირ მიდგომას მოითხოვს. რაკი შაქრიანი დიაბეტის შემთხვევათა 90-95% ტიპი 2-ის წილად მოდის, ძირითადად მასზე ვისაუბრებთ, შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 2-ის განვითარებამდე შემთხვევათა უმრავლესობაში გამოხატულია პრედიაბეტური (წინარედიაბეტური) მდგომარეობა, როდესაც ინსულინრეზისტენტობის გადასაფარად ინსულინის პროდუქცია ორგანიზმში ჭარბად მიმდინარეობს. ეს მდგომარეობა შესაძლოა წლობით გაგრძელდეს. ზოგჯერ ადამიანებს აქვთ გამოხატული სხვადასხვა სახის ჩივილი, თუმცა, ისინი არც კი ფიქრობენ რომ შესაძლოა დიაბეტს ეხებოდეს საქმე და სათანადო გამოკვლევებს არ იტარებენ“, _ ამბობს ის.
როგორც არასამთავრობო ორგანიზაცია „დიაბეტის საინფორმაციო ცენტრის“ დამფუძნებელი „გურია ნიუსთან“ საუბრისას ამბობს, შაქრიანი დიაბეტის 2-ვე ტიპის მქონე ადამიანებს განსხვავებული მკურნალობა სჭირდებათ და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ,,დიაბეტის მართვის“ პროგრამა მათ შესაბამისად მკურნალობაში ეხმარება.
„შაქრიანი დიაბეტი ტიპი 1 და ტიპი 2 პრაქტიკულად ორი აბსოლუტურად სხვადასხვა დაავადებაა და ექიმისა და ავადმყოფისგანაც სხვადასხვანაირ მიდგომას მოითხოვს.
საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს აქვს ,,დიაბეტის მართვის“ პროგრამა.
აღნიშნულით სარგებლობა შეუძლიათ: შაქრიანი (როგორც ინსულინმომხმარებელი, ასევე არაინსულინმომხმარებელი) და უშაქრო დიაბეტით დაავადებულ საქართველოს მოქალაქეებს“, _ ამბობს ის.
