გურიაში “ბახვი 1 ჰესის” მშენებლობაა დაგეგმილი. ჰესის სამშენებლო სამუშაოების საერთო ხანგრძლივობა დაახლოებით 2 წელიწადია.
“სამშენებლო სამუშაოების მომსახურება მოხდება 2 სამშენებლო ბანაკიდან. მათ შორის: ძირითადი სამშენებლო ბანაკი მოეწყობა სათავე ნაგებობის მიმდებარედ, ხოლო შედარებით მცირე ინფრასტრუქტურა _ ძალური კვანძის სიახლოვეს.
შპს “სი სი-ი-ეიჩ ჰაიდრო VI” გურიის რეგიონში, კერძოდ, ჩოხატაურის და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე, მდ. ბახვისწყალზე გეგმავს 12 მგვტ დადგმული სიმძლავრის დერივაციული ტიპის ჰესის მშენებლობის და ექსპლუატაციის პროექტის გახორციელებას.
“ბახვი 1 ჰესის” ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთების მიხედვით, დაგეგმილი საქმიანობა ითვალისწინებს მდ. ბახვისწყლის ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალის ათვისებას ზ. დ. 1745 და 1375 მ ნიშნულებს შორის მოქცეულ მონაკვეთზე. ჰესის შემადგენლობაში იქნება შემდეგი ინფრასტრუქტურა: სათავე ნაგებობა, რომლის შემადგენლობაში იქნება: წყალმიმღები, სალექარი, წყალსაგდები და თევზსავალი; სადაწნეო მილსადენი; ძალური კვანძი.
მშენებლობის დაწყებამდე დაგეგმილი მოსამზადებელი სამუშაოების პროცესში, პირველ ეტაპზე, მოხდება სათავე ნაგებობასთან მისასვლელი გზის მოწყობა, ხოლო შემდეგ სათავე ნაგებობიდან გზა მოეწყობა ჰესის ძალურ კვანძამდე და ამ გზის დერეფანში მოხდება სადაწნეო მილსადენის განთავსება.
პირველ ეტაპზე, სათავე ნაგებობასთან მისასვლელი გზის მიყვანის პარალელურად, მოხდება არსებული სატყეო გზის რეაბილიტაცია და გაკეთდება ჰესის შენობასთან მისასვლელი გზა. გზა მოეწყობა ქვედა ბიეფის მხრიდანაც.
გზების მოწყობის შემდეგ მოხდება დროებითი სამშენებლო ინფრასტრუქტურის მობილიზაცია, მიწის სამუშაოების და ჰესის ძირითადი ინფრასტრუქტურის ობიექტების სამშენებლო და სამონტაჟო სამუშაოების შესრულება.
მშენებლობის დამთავრების შემდეგ მოხდება სამშენებლო ინფრასტრუქტურის დემობილიზაციას და პროექტის გავლენის ზონაში მოქცეული ტერიტორიების რეკულტივაცია.
განსახილველი პროექტი, თავისი მახასიათებლებით შეესაბამება საქართველოს კანონის “გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსის” I დანართის 22-ე მუხლს (“5 მგვტ და მეტი სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა ან/და ექსპლუატაცია”); შესაბამისად, მიეკუთვნება გზშ-ის პროცედურას დაქვემდებარებულ საქმიანობას.
წინამდებარე სკოპინგის ანგარიში, კოდექსის მე-8 მუხლის შესაბამისად, მოიცავს შემდეგ ინფორმაციას: დაგეგმილი საქმიანობის მოკლე აღწერას, მათ შორის:
ინფორმაციას საქმიანობის გახორციელების ადგილის შესახებ, ობიექტის საპროექტო მახასიათებლები, ოპერირების პროცესის პრინციპები და სხვ;
დაგეგმილი საქმიანობის და მისი გახორციელების ადგილის შესაძლო ალტერნატიული ვარიანტების ზოგად აღწერას;
ზოგად ინფორმაციას გარემოზე და სოციალურ საკითხებზე შესაძლო ზემოქმედების და მისი სახეების შესახებ, რომლებიც შესწავლილი იქნება გზშ-ის პროცესში;
ზოგად ინფორმაციას იმ ღონისძიებების შესახებ, რომლებიც გათვალისწინებული იქნება გარემოზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი ზემოქმედების თავიდან აცილებისთვის, შემცირებისთვის ან/და შერბილებისთვის;
ინფორმაციას ჩასატარებელი კვლევებისა და გზშ-ის ანგარიშის მომზადებისთვის საჭირო მეთოდების შესახებ”, _ ეს ინფორმაცია საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიერ მოწყობილ შეხვედრაზე შპს “გამა კონსალტინგის” წარმომადგენელმა ჯუღული ახვლედიანმა გაავრცელა.
სკოპინგის ანგარიშის საჯარო განხილვა 29 იანვარს შედგა და შეხვედრა კითხვა-პასუხის რეჟიმში გაგრძელდა.
ჯუღული ახვლედიანმა ვრცლად ისაუბრა იმ გარემოებების და დეტალების შესახებ, რომელიც დაგეგმილია “ბახვი 1 ჰესის” მშენებლობის დროს.
მისივე თქმით, კონკრეტული დეტალები საზოგადოებისთვის მას შემდეგ გახდება ცნობილი, როდესაც გზშ-ს ანგარიშის შემუშავება დასრულდება. ამ ეტაპზე უცნობია, ამ ანგარიშის წარდგენა ონლაინ მოხდება თუ ადგილზე _ ჩოხატაურის ან ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში.
ყველაზე მეტად დამსწრეების უმრავლესობის გაღიზიანება გამოიწვია იმ ფაქტმა, რომ ჰესი ნაწილობრივ იქნება ბახმაროს ტერიტორიაზე. ხოლო შენობა-ნაგებობების მშენებლობა უნდა მოხდეს დასახლებული პუნქტიდან 2.5 კილომეტრის მოშორებით.
რატი ფაილაძემ თავის გამოსვლისას იკითხა:
“წარმოშობით, მართალია, გურული არ ვარ, მაგრამ ბახმაროზე შეყვარებული ადამიანი ვარ. როდესაც გავიგე, რომ ბახმაროს ტერიტორიაზე დაგემილია ჰესის მშენებლობა, დავინტერესდი ბახმაროს მომავალით. თქვენი მოსაზრებით, 12-მეგავატიან ჰესს წლის განმავლობაში რამდენი ადამიანის დაკმაყოფილება შეუძლია ელექტროენერგიით?”
“დავუშვათ, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის უზრუნველყოფა მთლიანად”, _ უპასუხა ახვლედიანმა.
რატი ფაილაძე: “მთავარი ისაა, რომ ამ ჰესთან ახლოს მდებარეობს კურორტი ბახმარო. ამ კურორტის მნიშვნელობა ჩემზე კარგად გეცოდინებათ, ისიც გეცოდინებათ, როგორი სპეციფიკური მიკროკლიმატი აქვს. გვიღირს კი, მაგალითად, ჩოხატაურის ელექტროენერგიით უზრუნველყოფა, ბახმაროს კლიმატის განადგურების მაგივრად?! ბახმაროსნაირი კურორტები ბევრი არ არის მსოფლიოში და დიდი სიფრთხილეა საჭირო. თან ბახმაროს აქვს დიდი შანსი, რომ ოთხი სეზონის კურორტი გახდეს და უფრო მეტად შემოსავლიანი იყოს, ვიდრე ეს პროექტი”.
ჯუღული ახვლედიანი: “მე ამ საკითხებში დიდი ხანია ვარ ჩართული და ისიც ვიცი, რომ დაახლოებით 5-6 წლის წინ ამ ადგილზე განიხილებოდა 20 თუ 40 მეტრი სიმაღლის კაშხლის მოწყობა, სეზონური რეგულირების ჰესის აშენება, რაც ენერგეტიკულად მომგებიანი და მნიშვნელოვანი იყო, მაგრამ გარემოზე ზემოქმედების რისკი გარდაუვალი გახლდათ ბახმაროსთან მიმართებაში.
ახლანდელი პროექტი არის ძალიან მცირე შეგუბებით. ამ შეგუბების მიზანი არის, რომ წყალს შეუცვალოს მიმართულება, არანაირი მარაგის შექმნა არ იქნება. შემიძლია გითხრათ, რომ წინასწარი მონაცემებით, გარემოზე ზემოქმედების რისკი პრაქტიკულად არ არსებობს.
ნახევარი გრადუსითაც რომ შეიცვალოს ბახმაროში ტემპერატურა, მაშინაც კი არ ეღირება ამ პროექტს გახორციელება და არც ღირს. არც ერთ შემთხვევაში ხელს არ მოვკიდებთ ამ საქმეს, თუ გვეცოდინება, რომ კლიმატი უმნიშვნელოდაც კი შეიცვლება”.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი ლევან მგელაძე დაინტერესდა ჰესის აშენების შემთხვევაში, რა იქნება 1 კილოვატი ელექტროენერგიის ფასი – სწორედ ამ კითხვას მოჰყვა დიდი პოლემიკა.
აქ უკვე საუბარში შპს “სი-სი-ი-ეიჩ ჰაიდრო VI”-ის დირექტორი მიხეილ ნიბლაძე ჩაერთო:
“ჯერჯერობით, ცნობები ამასთან დაკავშირებით არ გვაქვს. შესწავლის ეტაპზეა ეს საკითხი”, _ თქვა ნიბლაძემ.
ლევან მგელაძე: “თქვენ არ უპასუხეთ ჩემს კითხვას. შესწავლილი გვაქვს სხვადასხვა პროექტები, სადაც გარკვევით წერია ფასი. სადაც ერთი კილოვატის საფასური მერყეობს 7 ცენტიდან 10 ცენტამდე. მართლა არ მესმის, რატომ არის ასეთი დაინტერესება ამ მცირე ჰესების აშენების მიმართ?”
მიხეილ ნიბლაძე: “გეთანხმებით, რომ კატასტროფული ფასები აქვს ელექტროენერგიას დღეს, მაგრამ, დამერწმუნეთ, ჩვენს გამომუშავებულს ამხელა ფასები ნამდვილად არ ექნება”.
ლევან მგელაძე: “ყველანაირად ცდილობთ, კონკრეტულად არ უპასუხოთ ჩემს კითხვებს აქედან გამომდინარე, მიჩნდება ეჭვები, რომ ეს ჰესი განკუთვნილი არ არის ადგილობრივი მოსახლეობისთვის. დაახლოებით ციფრსაც ვერ მისახელებთ. აქ სხვა მაქინაციები ხდება და ამას გავარკვევთ. იქნებ, ელექტროენერგიის ყიდვა ჯობს იმ ვანდალურ აქტს, რაც უნდა მოხდეს ჩოხატაურის და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე?! თქვენ ყველაფერი შესწავლილი გაქვთ, თორემ ისე ამ საქმეს არ დაიწყებდით”.
მიხეილ ნიბლაძე: “დაახლოებით ციფრი გითხარით. ვერანაირად ვერ მივიღებთ იმ შეფასებას, რომ ჩვენ ვართ ვანდალები. საიტზე ნახეთ ჩვენ შესახებ და იქ გაიგებთ. ჩვენ ვაშენებთ ჰესებს საქართველოში, რომლის საფუძველია ენერგოდამოუკიდებლობა და ეკონომიკის გაზრდა. მინდა, ძალიან კარგად გაითავისოთ ეს. ჩვენ არ ვაშენებთ დიდ ჰესებს, დიდი შესწავლის შემდეგ ვგეგმავთ მშენებლობას. ხელისუფლებასთან თითოეული პროექტი ცალ-ცალკე იხილება”.
ვახტანგ ზარქუა ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსი: “არ ვიცი, რის ბრალია ეს, მაგრამ ჩვენს ქვეყანაში ლოგიკა გვაქვს დაკარგული თუ რაშია საქმე?! პროექტის შედგენა იწყება ეკონიმიკური ინტერესებიდან გამომდინარე. თქვენ რომ გაგიჩნდათ ეკონომიკური ინტერესი, ბუნებრივია, სავარაუდო ფინანსური ანგარიშიც უკვე გაკეთებული გაქვთ. მაგრამ გამოდის, ესეც არ გაქვთ გაკეთებული. თქვენ, ფაქტობრივად, ააშკარავებთ თქვენს თავს. აქედან გამომდინარე, ეკონომიკური ხედვები კი არ გაქვთ, გაქვთ რაღაც სხვა გათვლები. ვიცი, როგორ ცხვება დღეს ახალი კომპანიები, რა ზურგი აქვთ და რა ინტერესები. რაღაც ინფორმაცია გაქვს თქვენ ფასთან დაკავშირებით, მაგრამ აშკარად იკავებთ თავს.
რა თვეებში ხდება ძირითადად ელექტროენერგიის გამომუშავება?”
მიხეილ ნიბლაძე: “60%-ი ზამთრის დეფიციტურ პერიოდში და 40% _ ზაფხულში. ასეთი გათვლები გვაქვს”.
ვახტანგ ზარქუა: “მოდინებაზე მომუშავე ჰესი ზამთარში უფრო მეტს გამოიმუშავებს, ვიდრე ზაფხულში, წყალუხვობის დროს?! ვის ატყუებთ თქვენ?!”
მიხეილ ნიბლაძე: “არავის არ ვატყუებთ. 12 თვე ხომ არის წელიწადში?! აქედან, 10 თვე ხდება იმპორტი, რადგან დეფიციტურია ქვეყანა. მაისსა და ივნისში ქვეყანას აქვს ჭარბი ელექტროენერგია. მაის-ივნისში ექსპორტი დაგეგმილია თურქეთში და მივიღებთ დამატებითი სავალუტო შემოსავლებს. იცით, დღეს თუნდაც რამდენიმე მილიონი დოლარი როგორ ჭირდება ქვეყანას, როცა იმპორტ-ექსპორტის ბალანსი სავალალო მდგომარეობაშია?!”
ვახტანგ ზარქუა: “თქვენი მონაცემებით, რა ფასად აპირებთ ექსპორტს თურქეთში, სადაც ფასები დაცემულია ელექტროენერგიაზე?!”
მიხეილ ნიბლაძე: “ხუთი წლის წინა ფასებთან შედარებით დღეს შეიძლება დავარდნილი იყოს _ მაშინ 7 ცენტი იყო კილოვატსაათზე, დღეს 4-დან 5 ცენტამდე მერყეობს. ბოლო შვიდი წლის განმავლობაში თურქეთმა იმდენი ჰესი ააშენა, რომ მოახერხა ფასის 7 ცენტიდან 5 ცენტამდე ჩამოყვანა”.
ვახტანგ ზარქუა: “ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ეს პროექტი საჭიროა რეგიონისთვის. მე დღეს რაც მოვისმინე, ეკონომიკურად და ენერგეტიკულად ეს პროექტი კარგად არ არის გააზრებული”.
არასამთავრობო ორგანიზაცია “ეკოს” დამფუძნებელი ირმა გორდელაძე უნდობლობას უცხადებს იმ კომპანიას, რომელიც “ბახვი1 ჰესის” მშენებლობას გეგმავს:
“რომელს მოგაფიქრდათ ბახმაროს სარეკრეაციო ზონაში გააკეთოთ ჰესი? შანსი არ გაქვთ, ეს პროექტი მივიდეს გზშ-ამდე. გურიის რეგიონს აქვს მარგალიტი და ეს არის ბახმარო. სხვაგან ააშენეთ, თუ ასე გინდათ მოგება. გურიას აქვს დიდი პოტენციალი, რომ იყოს მწვანე ზონა და ეს ჰესები პირდაპირ ურტყამს ამ პოტენციალს. სკოპინგის ამ გეგმას და ამ პროექტს გავასაჩივრებთ”, _ თქვა ირმა გორდელაძემ, რომელმაც წამოიწყო სამოქალაქო მოძრაობა: “გადავარჩინოთ ბახმარო!”
“გურია ნიუსი“ მზად არის ამ საკითხთან დაკავშირებით დასაბუთებულად და კომპეტენტური მოსაზრება გამოაქვეყნოს, თუ რა სარგებელს მოუტანს “ბახვი1“ ჰესის მშენებლობას, როგორც რეგიონს, ასევე, ქვეყანას.
