ეგნატე ნინოშვილის რომანი “ჯანყი გურიაში” ასახავს გურიაში 1841 წელს მომხდარ მძლავრ აჯანაყებას, რომელსაც ორგანიზებული და მასობრივი ხასიათი ჰქონდა. “ჯანყი გურიაში” სხვა ნიშნებთან ერთად მკაფიოდ თვითმპყრობელობის და რუსეთის საწინააღმდეგო ხასიათს ატარებდა და მოსახლეობის ყველა ფენის, მათ შორის, თავადაზნაურობის დიდი ნაწილის უშუალო მონაწილეობით მიმდინარეობდა.
,,რუსმა, კილავ, უპრაგონოთ შეგვაწერა კომლზე ხუთი შაური, _ იგონებდა ამ აჯანყების (პუნტის) მონაწილე გოგია ვადაჭკორია. _ რომ გადაგვეხადა, კილავ, მეტს შეგვაწერდა, პაწეით შეგვაჩოვდა და მერე დაგვჯორგავდა. აგი ქე მიუხვდით და ვიპუნტეთ”. კაჟიანი თოფებით შეიარაღებულმა გურულებმა რუსის რეგულარულ ჯარებს ვერ გაუძლეს, მაგრამ დიდი წინააღმდეგობა გაუწიეს და ზიანიც მიაყენეს. რუსებმა აჯანყება სასტიკად ჩაახშეს და მას შემდეგ გლეხებზე წნეხი უფრო დამძიმდა.
,,ჯანყი გურიაში” ალექსანდრე წუწუნავას ჯერ კიდევ სცენაზე ჰქონდა დადგმული და მას დიდი აღიარება მოჰყვა. ,,ჯანყი გურიაში” ნამდვილი ფსიქოლოგიურ დრამად არის გადაქცეული, _ წერდა ჟურნალი ,,ხელოვნება” (1925 წ. #7). აქ მთავარი გმირი თვით მასაა, მოზღვავებული, ბობოქარი, ფაფარ-აყრილი, რომელიც პირველ სიტყვიდან უკანასკნელამდე აქტიურია და მოქმედი. შეიძლება თამამად ითქვას, რომ ქართულ რამპას ასეთი ცოცხალი მასა ჯერ არ უნახავს”. ასე რომ, წუწუნავა ამ მასალას, ლიტერატურული პირველწყაროსა და ისტორიული მონაცემების მეშვეობით, ზედმიწევნით კარგად იცნობდა. ,,ისტორიული სიმართლის დაცვა და თან შეძლებისდაგვარად მკაფიოდ გაშლა იმ ტრაგედიისა, რომლის მთავარი მოქმედნი გლეხები იყვნენ _ აი, რას შეადგენდა რეჟისორის უპრველეს მიზანს“, _ წერდა კარლო გოგოძე.
ფილმის გადაღება რეჟისორის მშობლიურ სოფელ ლიხაურში მიმდინარეობდა. რეჟისორმა თავიდანვე უარი განაცხადა ეროვნული, ამ შემთხვევაში გურული ადათ-წესების, კოლორიტის და ეგზოტიკის თვითმიზნურ ჩვენებაზე, რაც ასე ხშირად იყო ორიენტალისტურ სურათებში, სადაც წინა პლანზე გარეგნული ნიშნები – ქამარ-ხანჯალი, ჩოხა თუ ჰარამხანა იყო გამოტანილი და ავტორების ყურადღების მიღმა რჩებოდა ადამიანები, მათი ბუნება. ფილმში მკაფიოდ და მკვეთრად გამოიკვეთა მთავარ გმირთა მხატვრული სახეები, რომლებიც აჯანყებული გლეხების მასასთან ერთად ერთ ორგანიზმს წარმოადგენს. წუწუნავამ სხვა ფილმებში გამოყენებული სახალხო შეჯიბრებანი, ჯირითი კინორომანის იდეურ-მხატვრულ კონცეფციის საკვანძო პუნქტებად წარმოაჩინა და ორგანულად მიუსადაგა ფილმის ლაიტმოტივს. მაგრამ ერთ-ერთი უპირველესი, რაც ფილმს მაგიურობას ანიჭებს, ეს მასიური სცენებია, რომლის უბადლო ოსტატად ისევ მოგვევლინა ალექსანდრე წუწუნავა. ამ სცენების ყურებისას (იქნება ეს ხალხმრავალი კრება, სადაც აჯანყებულთა მეთაურებს ირჩევენ, თუ უმაღლესი ოსტატობით დადგმული საბრძოლო ბატალიები) გებადება ეჭვი, რომ ეს მსახიობთა მონაწილეობით დადგმული ეპიზოდები არ არის, არამედ რაღაც ზებუნებრივი ძალით, დროის მანქანის საშუალებით გადამღები ჯგუფი გადასროლილ იქნა 1841 წელს და აპარატი, როგორც თვითმხილველი, როგორც მოწმე აფიქსირებდა მოვლენებს. მსგავსი შეგრძნება გამიჩნდა როცა ვნახე აკირა კუროსავას ბრწყინვალე ,,შვიდი სამურაი”.
საინტერესოა, რომ “ჯანყი გურიაში” წარმოებაში ჩაშვებას მხარს არ უჭერდა გერმანე გოგიტიძე, რადგან მისი წარმატებისა არ სჯეროდა. ამის თაობაზე მან მთავრობას წერილიც კი მისწერა, რომ ,,სურათი უდიდეს ხარჯებს მოითხოვს, ხოლო საჭირო ეფექტი მის დადგმას არ მოჰყვება”. ფილმის შექმნისთვის გაცილებით მეტი თანხა დაიხარჯა, ვიდრე ეს იყო გათვალისწინებული ხარჯთაღრიცხვით, ,,რაც ძალიან მძიმე ტვირთად დააწვა სახკინმრეწვს”. ბიუჯეტის გადახარჯვა სახკინმრეწვის კრიტიკის საფუძველი გახდა. სულ მალე გოგიტიძე გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან, ყველაფერთან ერთად მას მენშევიკების მთავრობის დროს დოკუმენტური ქრონიკის გადაღებაც გაუხსენეს. 1928 წლის მიწურულსა და 1929 წლის დასაწყისში გერმანე გოგიტიძე ორჯერ იმყოფებოდა ირანში, სადაც მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირსა და ირანს შორის ხელშეკრულების გაფორმებაში, რომლის მიხედვითაც ამ სახელმწიფოს უნდა შეესყიდა საბჭოთა, მათ შორის ქართული ფილმები. ირანიდან ჩამოსული გოგიტიძე ქართულ კინოში აღარც დაბრუნებულა. ის ყველამ დაივიწყა, თუმცა მთავრობა ,,ფხიზლობდა”: 1949 წელს 63 წლის გოგიტიძე დააპატიმრეს და აიძულებდნენ ეღიარებინა, რომ ის უცხო ქვეყნის ჯაშუში იყო (ამისთვის საბაბად ალბათ ისიც გამოიყენეს, რომ მისი ვაჟი მეორე მსოფლიო ომის დროს ტყვედ ჩავარდა, საფრანგეთში დარჩა და სამშობლოში აღარ დაბრუნებულა). უარის თქმის შემდეგ მას წამება დაუწყეს. ,,…გამაშიშვლეს, დამაწვინეს იატაკზე და მათრახით ცემა დამიწყეს. მხეცი მურადოვი ფეხებით შემდგა და თიაქარზე მაწვებოდა. მე სული მეხუთებოდა”. გოგიტიძემ წამებას ვერ გაუძლო: ,,მოვითხოვე შეხვედრა ჩემს გამომძიებელ მურადოვთან და განვუცხადე, რომ გადავწყვიტე ყველაფერი ვაღიარო… რამდენიმე დღის მანძილზედ ვთხზავდი ლეგენდას ჩემი ვითომდა ჯაშუშური საქმიანობის შესახებ, კავშირებზე ვინმე პირონესთან, ბელგიის მოქალაქესთან”. გერმანე გოგიტიძეს 15 წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს და კომის ასსრ-ში გადაასახლეს, სადაც ის ე.წ. მინერალურ ბანაკში მუშაობდა ქვანახშირის მოპოვებასა და სხვა მძიმე სამუშაოებზე. პატიმრობიდან გოგიტიძე ვადაზე ადრე, 1956 წელს გაათავისუფლეს, ის საქართველოში დაბრუნდა და ოთხი წლის შემდეგ თბილისში გარდაიცვალა. რაც შეეხება ალექსანდრე წუწუნავას შემდგომ ბედს, ის დაინიშნა სახკინმრეწვის სამხატვრო ხელმძღვანელად, ასევე ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა კინოსასწავლებელში, ამასთან იყო ოპერის და ბალეტის თეატრის დირექტორი, მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი 1918 წლიდან გარდაცვალებამდე (1955). მას ჰქონდა სურვილი რამდენიმე ფილმის დადგმისა ,,ხიდი ენგურზე”, ,,დავით აღმაშენებელი”, ,,ქეთო და კოტე”, მაგრამ მას დადგმის საშუალება არ მისცეს. წუწუნავა რომ თავისი ნებით არ ჩამოცილებია კინოს, ადასტურებს მსახიობი არკადი ხინთიბიძე: ,,ბევრ რეჟისორთან მიმუშავია, მაგრამ ისეთი კმაყოფილება, როგორიც ალ. წუწუნავასთან მიმიღია, კინოში არც ერთთან არ მიგრძვნია. უნდა ითქვას, რომ მისი კინოზე ჩამოცილება დიდი შეცდომა იყო. ნამდვილი ქართული ფილმების დამდგმელი იყო და თან და თან უკეთესი ხელოვანი გახდებოდა ის, კინემატოგრაფიაში, რომ დასცლოდა”.
