საპრეზიდენტო არჩევნების მედიამონიტორინგის შუალედური შედეგები

დღეს, ევროკავშირისა და გაეროს განვითარების პროგრამის მიერ საპრეზიდენტო არჩევნების მედიამონიტორინგის შუალედური შედეგების წარდგენა გაიმართა.

მედიამონიტორინგში  „ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“, „ინტერნიუს საქართველო“ და „სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტი“ არიან ჩართულები.

ანგარიში შეიცავს 18 ივნისიდან  15 ოქტომბრამდე წინასაარჩევნო პერიოდს, საბოლოო შედეგი კი დეკემბერში გახდება ცნობილი.

კვლევის მიხედვით, სიძულვილის ენა საგრძნობლად არის შემცირებული ტელევიზიებში, თუმცა, მომატებულია ბეჭდურსა და ონლაინ მედიაში. კვლევის შედეგებში ასევე საუბარია მიკერძოების ნიშნებზე გარკვეულ მედიასაშუალებებში.  

„ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ კვლევაში ამბობს, რომ წინასაარჩევნო პროცესის გაშუქებაზე მეტად  სატელევიზიო გადაცემებმა ყურადღება „ფარული ჩანაწერების“ გავრცელების საკითხზე გაამახვილეს და კანონით დაკისრებული ვალდებულების მიუხედავად, არხების უმეტესობაზე არ გამართულა საპრეზიდენტო კანდიდატთა დებატები. გამონაკლისია, მხოლოდ პირველი არხი და აჭარის ტელევიზია, რომლებმაც მონიტორინგის პერიოდში არაკვალიფიციური საარჩევნო სუბიექტების დებატები შესთავაზეს აუდიტორიას.

მათ მიერ ჩატარებულ კვლევაში საუბარია იმის შესახებაც, რომ წამყვანები ნაკლებად იკვლევენ გადაცემამდე თემასთან დაკავშირებულ საკითხებს და არ ცდილობენ დამატებითი ინფორმაციის მიწოდებას აუდიტორიისთვის. ეს კარგად გამოჩნდა კანაფის კულტივირების ინიციატივის გაშუქებისას – თითქმის არსად ეს თემა საფუძვლიანად არ განხილულა ეკონომიკურ და სოციალურ ჭრილში. მთავარი აქცენტი, „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიას“ თქმით, გაკეთდა ეკლესიისა და მმართველი გუნდის დაპირისპირებაზე.

რაც შეეხება საპრეზიდენტო კანდიდატების გაშუქების საკითხს, ტელევიზიით პრეზიდენტობის კანდიდატებს შორის ყველაზე მეტად სალომე ზურაბიშვილი გაშუქდა. ზოგიერთ არხზე მისთვის დათმობილი დრო რამდენჯერმე აღემატებოდა კონკურენტებისთვის დათმობილ დროს. „რუსთავი 2“ ერთგვარ ნეგატიურ კამპანიას აწარმოებდა სალომე ზურაბიშვილის წინააღმდეგ, ანალოგიურად აშუქებდა იმედი გრიგოლ ვაშაძეს.

„სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტი“ კვლევაში ამბობს, რომ ონლაინ მედიაში თითქმის საერთოდ არ გვხვდება ჟურნალისტთა მხრიდან ვებსაიტებზე გავრცელებული ინფორმაციის გადამოწმების მცდელობა. უმეტეს შემთხვევებში, პოლიტიკოსთა თუ საზოგადოებისთვის ცნობილ სხვა პირთა განცხადებები ვრცელდება უკომენტაროდ და შესაბამისი გადამოწმების გარეშე. აღნიშნული პრობლემა განსაკუთრებით მწვავდება, როდესაც გადაუმოწმებლად ვრცელდება ამა თუ იმ პირის მიმართ მძიმე ბრალდებების შემცველი განცხადებები.

კვლევაში აღნიშნულია, ისიც, რომ ონლაინ გამოცემების დიდი უმრავლესობა სტატიებს ამზადებს ინფორმაციის მხოლოდ ერთ წყაროზე დაყრდნობით. შედეგად, მკითხველს არ ეძლევა საშუალება, რომ ცალკეულ სტატიებში გაეცნოს განსხვავებულ მოსაზრებებსა და არგუმენტებს.

კვლევის მიხედითვე, პრეზიდენტობის კანდიდატთა საქმიანობასაც ონლაინ გამოცემების უმრავლესობა აშუქებს ზედაპირულად და ძირითად ყურადღებას უთმობს მხოლოდ კანდიდატთა განცხადებებსა და ყოველდღიურ წინასაარჩევნო საქმიანობას. შედეგად, ონლაინ გამოცემების დიდი ნაწილი ვერ ახერხებს მკითხველისთვის სრულფასოვანი ინფორმაციის მიწოდებას პრეზიდენტობის კანდიდატთა ხედვებისა და კონკრეტული სამოქმედო გეგმების შესახებ.

რაც შეეხება რადიო მაუწყებლებს, „ინტერნიუს საქართველოს“ ინფორმაციით,  საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში რადიომაუწყებლები პოლიტიკურ მოვლენებს აქტიურად აშუქებდნენ, თუმცა, წინასაარჩევნო კამპანიას ნაკლები ყურადღება ექცეოდა.

რით განსხვავდება წელს არსებული მონაცემები  გასული წლების საარჩევნო მედიამონიტორინგის შედეგებისგან და რა უნდა გაითვალისწინონ ონლაინ გამოცემებმა_ამ საკითხზე _ამ საკითხებზე „გურია ნიუსი“ სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის გამგეობის თავმჯდომარეს, გიორგი ჯოლოგუას ესაუბრა.

როგორც ჯოლოგუა აღნიშნავს, გვერდები, რომლებზეც მონიტორინგი ხორციელდება ახერხებენ ჟურნალისტური სტანდარტების შესრულებას, თუმცა, გამონაკლისებიც არსებობს.

„2012 წლიდან, მას შემდეგ, რაც დავიწყეთ მედიამონიტორინგი, სულ ვამბობთ, რომ იგრძნობა გაუმჯობესება ქართულ ონლაინ მედიაში. წელს შეგვიძლია ვთქვათ, რომ კიდევ უფრო უკეთესი შედეგები იყო, ვიდრე წინა წელს. თუმცა, რა  თქმა უნდა არის ხარვეზები, ჟურნალისტური სტანდარტების დარღვევის შემთხვევებიც. საერთო სურათი ისეთი არის, რომ ქართული ონლაინ გამოცემები ცდილობენ და ახერხებენ იმუშაონ ჟურნალისტური სტანდარტების დაცვით. შესაბამისად, საპრეზიდენტო კანდიდატების გაშუქება ხდება რიგ შემთხვევებში თანაბრად და ობიექტურად. არის ერთი ორი გამონაკლისი, სადაც  ვერ ვიტყვით რომ ობიექტურად შუქდება მოვლენები. თუმცა, სასიხარულოა, რომ ასეთი შემთხვევები გახდა გამონაკლისი და ძირითადი იმ გვერდების რაოდენობა, რომელსაც წელს ვაკვირდებით, შეიძლება ითქვას, რომ კარგად ართმევს თავს იმ ამოცანას, რასაც ჰქვია საზოგადოების ინფორმირება საარჩევნო პერიოდში“,_ამბობს ჯოლოგუა.

სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის გამგეობის თავმჯდომარის თქმით, ჟურნალისტმა აზრის დაფიქსირება სალანძღავი ტერმინოლოგიის გამოყენების გარეშე უნდა შეძლოს, გარდა ამისა, უნდა ხდებოდეს გაზეთის გვერდებზე გამოქვეყნებული ინფორმაციის გადამოწმებაც.

„პრესაში უფრო მარტივად არის საქმე რეკომენდაციების კუთხით. რა რეკომენდაცია სჭირდება იმას, რომ ჟურნალისტი სალანძღავ ტერმინოლოგიას არ უნდა იყენებდეს  გაშუქებისას და უნდა შეძლოს საკუთარი აზრის გამოთქმა, ვიღაცის მიმართ მძიმე შეურაცხყოფის გარეშე. გაზეთის გვერდებზე გამოქვეყნებული ინფორმაცია, რომ უნდა გადაამოწმონ არ უნდა სჭირდებოდეს ამასაც კიდევ რეკომენდაციები. რა თქმა უნდა, ჟურნალისტი იღებს პასუხისმგებლობას იმ ინფორმაციაზე, რაც ვრცელდება მისი გაზეთით და მეტი ყურადღება უნდა დაუთმონ ამის გადამოწმებას“,_ამბობს ჯოლოგუა.

მისივე თქმით,  პრობლემად რჩება ონლაინ გამოცემების მიერ სარეკლამო სტატიების მითითების გარეშე გამოქვეყნება.

„ონლაინ მედიაში ძალიან ბევრი სარეკლამო სტატია გვხვდება, რომელსაც არ აქვს მითითება და ეს უნდა იყოს პირველ რიგში რეკომენდაცია, რომ ძალიან ყურადღებით უნდა მოეპყრან ონლაინ გამოცემები ამ საკითხს და სარეკლამო სტატიებს უნდა მიუთითონ, რომ არ მოხდეს მათი ჩათრევა.  ყველაფერი რაც სარეკლამოა, იბეჭდება პიარ განყოფილებების მიერ, მათი მიზანი არ არის ჟურნალისტური ნაშრომის შექმნა.  მათი მიზანი არის რომელიმე უწყების კარგად წარმოჩენა, შესაბამისად ონლაინ გამოცემა შეიძლება ერთვებოდეს გარკვეული წილის პროპაგანდაში თუ არ მიუთითებს, რომ ეს არის სარეკლამო“,_ამბობს ჯოლოგუა.

როგორც სამოქალაქო განვითარების ინსტიტუტის გამგეობის თავმჯდომარე აღნიშნავს, საპრეზიდენტო არჩევნების წინა პერიოდში რეგიონალურ მედიაზე დაკვირვება  არ მომხდარა, შესაბამისად, მედიამონიტორინგში არც „გურია ნიუსი“ არ იყო.

„რაც შეეხება რეგიონულ მედიას ჩვენ შარშან დავაკვირდით, რადგან იყო ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები, ამიტომ, როგორც პრესაში, ასევე ტელევიზიებსა და ონლაინ მედიაში ძირითადი ყურადღება გავამახვილეთ რეგიონულ გამოცემებზე. რეგიონალური მედია ცდილობდა დაეცვა ჟურნალისტური სტანდარტები და არც იქ გვხვდებოდა უხეში დარღვევები. „გურია ნიუსი“ წელს ჩვენს მონიტორინგში არ იყო“,_ამბობს ჯოლოგუა.

 ამავე თემაზე:

„უფრო მეტ სიღრმისეულ ანალიზს და თვალის მიდევნებას ველოდებით“ _ევროკავშირის ელჩი

„მედიაში საარჩევნო პროგრამების სიღრმისეული ანალიზი არ არის“_გაეროს განვითარების პროგრამის ხელმძღვანელი