სოფლად მაცხოვრებლების პრობლემები და გურიის სოფლების შესაძლებლობები

სოფლის განვითარება საქართველოსთვის მნიშვნელოვან საკითხს წარმოადგენს.

საქსტატის მონაცემებით, სოფლად საქართველოს მოსახლეობის  41.3% ცხოვრობს.

რა პრობლემების წინაშე დგანან სოფლად მაცხოვრებელი ადამიანები, რა პირობების შექმნაა  საჭირო, რომ მათ სოფლები არ მიატოვონ და რისი გაკეთებაა შესაძლებელი გურიაში, სოფლის მოსახლეობის მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად_ ამ საკითხებზე „გურია ნიუსი“ ,,სოფლად თემთა განვითარების სააგენტოს” დირექტორს, როსტომ გაბისონიას ესაუბრა.

ენერგოსიღარიბე, დაბინძურებული წყლის მოხმარება და ცუდი სანიტარული პირობები, კლიმატის ცვლილებებისგან გამოწვეული ცვლილებები, რომელიც მოსავალის თესვა-მოვლა-პატრონობაზე ისახება და მასთან გამკლავების არცოდნა_ ეს ის საკითხებია, რაზეც ,,სოფლად თემთა განვითარების სააგენტოს” დირექტორი ყურადღებას ამახვილებს.

როსტომ გაბისონიას თქმით, მოსახლეობა არაეფექტურ ღუმელებს იყენებს, რასაც დიდი რაოდენობით შეშა სჭირდება და იწვევს როგორც ტყის ჩეხვით გამოწვეულ სტიქიურ უბუდურობებს, ასევე მოსახლოებას ჯანმრთელობის პრობლემებსაც უქმნის, რომელიც ხშირ შემთხვევაში სიკვდილით სრულდება.

მოსახლე თავის შემოსავლის 25-28%-ს მოახმარს ენერგომოთხოვნილების დაკმაყოფილებას. შეშის მოხმარება დაახლოებით 600-700 ლარი, ხოლო გაზის 300-400 ლარი უჯდება.

„სოფლის თემის ძირითადი პრობლემები, რომლებიც არსებობს არის პირველ რიგში ენერგოსიღარიბე. ენერგოსიღარიბე არის თუ რამდენს ვიხდით ჩვენ ამ ენერგომოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. საქართველოს სასოფლო რეგიონებში 1 ოჯახი საშუალოდ მოიხმარს 10 კუბურ მეტრ შეშას, რომელიც მას უჯდება დაახლოებით 600-700 ლარი, გაზის მოხმარება კი 300-400 ლარი. სოფლად 470 000 ოჯახი მოიხმარს ღუმელს, ღუმელების მოხმარების შედეგად  მოიხმარება 4 700 000 კუბური მეტრა შეშა, რაც დიდ ზიანს აყენებს ტყეებს. ტყეების განადგურების შედეგად გვაქვს ისეთი ბუნებრივი კატასტროფები, როგორიცაა, ღვარცოფი, მეწყერი, წყალდიდობა, გვალვა, ბიომრავალფეროვნების განადგურება.  კიდევ ერთი პრობლემა რაც სოფლებში გვიდგას, ისაა, რომ მოსახლეობა მოიხმარს არაეფექტურ ღუმელებს. ღუმელს, რომელიც ბევრ შეშას მოიხმარს აქვს დიდი რაოდენობით გამონაბოლქვი, რომელიც იწვევს შიდა ჰაერის დაბინძურებას, რაც დაავადებებს იწვევს. მთელ მსოფლიოში არაეფექტური ღუმელების გამოყენების შედეგად 4-5 მილიონამდე ადამიანი იღუპება, თუმცა, საქართველოს მონაცემი არ გვაქვს.

სულ ენერგო დანახარჯები ერთი ოჯახის შეადგენს 1300-1400 ლარს, მაშინ, როდესაც სოფლის მოსახლის წლიური შემოსავალი გურიაში არის 4 800 ლარი ე.ი. თავის შემოსავლის 25-28%-ს მოახმარს ენერგომოთხოვნილების დაკმაყოფილებას“,_ამბობს გაბისონია.

,,სოფლად თემთა განვითარების სააგენტოს” დირექტორის თქმით, რეგიონებში წყლით მომარაგებისა და სანიტარიის პრობლემა დგას, განსაკუთრებით კი მთის სოფლებში.

„მთის სოფლებში, წყლის მომარაგება არის ერთ-ერთი პრობლემა. დაბინძურებული წყლის მოხმარება და ცუდი სანიტარული პირობები, კანალიზაციის სისტემის არ ქონა იწვევს დაავადებებს,“_ამბობს ის.

როსტომ გაბისონია ამბობს, რომ კლიმატურმა ცვლილებებმა დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობას მოსავლის მორწყვის დაწყებისკენ უბიძგა, მაგრამ მათ მორწყვის გამოცდილება არ აქვთ, გარდა ამისა, გადაიწია თესვის და მოსავლის აღების დრომაც.

„მოხშირებული გვალვის და ტემპერატურის აწევის გამო გურიაში, სამეგრელოში, დასავლეთის რეგიონებში მორწყვის სისტმის გამოყენება დაიწყეს, მაშინ როდესაც იქ ტრადიციულად იყენებდნენ სადრენაჟო სისტემებს. მორწყვის გამოცდილება კი მოსახლეობას არ აქვს.

გადაიწია თესვის სეზონმა კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებით, მაგრამ ამის შესახებ მოსახლეობის ინფორმირება არ ხდება. აპრილში თუ თესავდნენ სიმინდს, ახლა თესავენ მაისის ბოლოს ან ივნისში. მოსავალს სექტემბერში თუ იღებდნენ, ახლა ოქტომბერ-ნოემბერში იღებენ,“_ამბობს გაბისონია.

,,სოფლად თემთა განვითარების სააგენტოს” დირექტორი მიიჩნევს, რომ კონკრეტულ ამინდსა და კლიმატზე ადაპტირებული ჯიშების გამოზრდაა საჭირო, მაგრამ აქ გამოყვანა შეძლების მიუხედავად არ ხდება.

შეკითხვაზე- აქვს თუ არა საზოგადოებას დღეს სათანადო ცოდნა ჯიშების გამოსაყვანად- გაბისონია ამბობს,  რომ არსებობენ სპეციალისტები და საჭიროა ახალგაზრდებისთვის, მოსახლეობისთვის სათანადო ცოდნის მიცემა.

„ისეთი ჯიშების შემოტანა და გამოზრდაა საჭირო, რომელიც ამ კონკრეტულ ამინდსა თუ კლიმატურ პირობებზე იქნება ადაპტირებული, მაგრამ ამის ნაცვლად შემოდის ვითომდა ადაპტირებული, უცხოური ჯიშები, მაშინ როდესაც ადგილზე შესაძლებელია გამოყვანა.

საზოგადოებას ცოდნა თუ როგორ გამოიყვანის ეს ჯიშები ადგილზე არ აქვს, ცალკეული სპეციალისტები არსებობენ, მაგრამ მათ მოსმენა უნდათ. ახალგაზრდებისთვის უნდა მოხდეს ცოდნის მიცემა, საქმიანობაში ჩართვა. თუნდაც, ჟურნალისტური კორპუსის, რომ მათთვის ნიუსი ის კი აღარ იყოს ვინ მოკლეს ან დაჭრეს, არამედ ის, რომ ვიღაცამ ახალი ადაპტირებული ჯიში გამოიყვანა და წარმატებით მოჰყავს,“_ამბობს გაბისონია.

ცალკე პრობლემას წარმოადგენს მოსახლეობის მიერ სოფლების მიტოვება და საცხოვრებლად ქალაქში, უმეტესად კი დედაქალაქში გადასვლა.

,,სოფლად თემთა განვითარების სააგენტოს” დირექტორი მიიჩნევს, რომ მოსახლეობას სოფლების მიტოვება არ სურთ, მაგრამ იმისთვის, რომ იქ ცხოვრება შეძლონ, სათანადო პირობების შექმნაა საჭირო.

„თუ ჩვენ შევძლებთ, რომ ადგილზე შევუქმნათ პირობები, დარწმუნებული ვარ, რომ სოფლის მაცხოვრებლების უმეტესობას წასვლა არ უნდა და  იქ ურჩევნია ცხოვრება,მაგრამ უნდა შეიქმნას ინფრასტრუქტურა, წყალი, სანიტარია, საბავშვო ბაღი, სკოლა უნდა იყოს გამართული, ამ შემთხვევაში სოფლის მოსახლეობა არ წამოვა ქალაქებში. სამუშაო ადგილბის შექმნა კი შესაძლებელია, მაგრამ ახლებური მიდგომები უნდა გავახორციელოთ,“_ ამბობს გაბისონია.

,,სოფლად თემთა განვითარების სააგენტოს” დირექტორი, როსტომ გაბისონია „გურია ნიუსთან“ იმ შესაძლებლობების შესახებ საუბრობს, რაც მისი თქმით,  გურიის თითქმის ყველა სოფელს აქვს.

„გურიაში ყველა სოფელში არის იმის შესაძლებლობა, რომ განახლბად ენერგიაზე, ბიომასაზე, მზის ენერგიაზე მომუშავე ან თუნდაც იქ არსებულ რესურსებზე დაფუძნებული 3-4 საწარმო ამუშავდეს.

გურია მდიდარია ტყით. უამრავია არამერქნული ხის პროდუქტები, კენკრა, სამკურნალო ბალახები, რომლის შეგროვება, გადამუშავება, ჩაის, სხვადასხვა ნაყენების დამზადება დიდად შეუწყობდა ხელს მოსახლეობის შემოსავლების ზრდას, განსაკუთრებით ახალგაზრდებისა და ქალების,“_ ამბობს გაბისონია.