ძნელი სათქმელია, თუ როდის და სად ჩაისახა პირველად თეატრის იდეა, თუმცა, ქართული თეატრის ისტორია შორეულ წარსულში იღებს სათავეს.
განვითარებისა და საერთაშორისო თეატრალურ არენაზე სახელის გათქმის მიუხედავად ქართული თეატრი არაერთი პრობლემის წინაშე დგას.
რამდენიმე დღის წინ, 14 იანვარს, ქართული თეატრის დღე აღინიშნა. საქართველოს მე-5 პრეზიდენტმა, სალომე ზურაბიშვილმა, საზოგადოებას თეატრის დღე ოზურგეთში მდებარე ალექსანდრე წუწუნავას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრიდან მიულოცა, სადაც სარეკონსტრუქციო სამუშაოებს გაეცნო და აღნიშნა, რომ აუცილებელია, რეგიონულმა თეატრებმა შეიძინონ ახალი სიცოცხლე.
“მინდა ყველას მივულოცო ქართული თეატრის დღე, რადგან ქართული თეატრი ჩვენი კულტურის ერთ–ერთი უძვირფასესი ნაწილია. აქ ვდგავარ ას სამოცდაათწლიანი ისტორიის მქონე თეატრის წინ. ოზურგეთის თეატრი, რომელიც ამჟამად რეკონსტრუქციის ქვეშაა, მალე გაიხსნება. 2020 წელს, ის ახალ სიცოცხლეს შესძენს ამ ქალაქსა და საქართველოს. მინდა ეს მივულოცო არა მხოლოდ ოზურგეთს, არამედ სრულიად საქართველოს, რამდენადაც რეგიონისათვის თეატრი უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს.
ბოლო წლებში ბევრ ქალაქში თეატრებს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. ახლა საჭიროა, რომ მხოლოდ შენობა კი არ იყოს გარემონტებული, არამედ ახალი სიცოცხლე შეიძინოს რეგიონულმა თეატრებმა. სწორედ ეს არის რეგიონში კულტურის გაცოცხლების, ქართული ენის მაღალ დონეზე შენარჩუნებისა და ახალგაზრდებისათვის ქართულ კულტურასთან ზიარების საწინდარი. ამგვარად, ახალგაზრდებს მიეცემათ არა მხოლოდ სურვილი, არამედ შესაძლებლობაც, რომ ადგილზე განაგრძონ ცხოვრება“, _ განაცხადა საქართველოს პრეზიდენტმა ოზურგეთის დრამატულ თეატრში სტუმრობისას.
მიუხედავად იმისა, რომ შეიქმნა რამდენიმე პროექტი, რომელიც მოსწავლეების თეატრთან დაახლოებას ისახავს მიზნად, ჯერ-ჯერობით უცნობია, თუ რა გეგმები აქვს საქართველოს პრეზიდენტს თეატრებისთვის ახალი სიცოცხლის მისანიჭებლად, თუმცა, „გურია ნიუსმა“ სცადა გაერკვია თუ რა პრობლემების წინაშე დგას გურიის რეგიონში არსებული სახელმწიფო თუ სახალხო თეატრები და რაში ხედავენ თეატრის წარმომადგენლები პრობლემების გადაჭრის გზებს.
ოზურგეთის თეატრში სარეაბილიტაციო სამუშაოები დაიწყო 2016 წლის ოქტომბერში და დღემდე მიმდინარეობს.
ოზურგეთის ალექსანდრე წუწუნავას სახელობის დრამატულ თეატრს, რამდენიმე წელია, რაც ვასილ ჩიგოგიძე ხელმძღვანელობს. ის გასულ წელს გურია-სამეგრელოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარედ აირჩიეს.
მაყურებლის პრობლემა, ფინანსური თანადგომა, კომპიუტერები, ინტერნეტი_ ჩიგოგიძის თქმით, ეს იმ გამოწვევების მცირე ჩამონათვალია, რასაც თეატრები უნდა გაუმკლავდნენ, რომ ცოცხალი ხელოვნება არ დაიკარგოს.
„კარგია, რომ რეკონსტრუქცია ტარდება, მაგრამ ამ რეკონსტრუქცირებულ შენობებში გაძლიერებული, ახალი სიცოცხლით სავსე თეატრები უნდა იყვნენ. არის უამრავი პრობლემა, მათ შორის, მაყურებლის პრობლემა, ფინანსური თანადგომა. ასევე თეატრებმა უნდა ვიზრუნოთ და ვზრუნავთ მეტ-ნაკლებად, როგორ და რა ფორმით მივიდეთ მაყურებლამდე, რა ახალი ხერხები, გზები გამოვნახოთ. ეს არის ჩვენი საუკუნის მოსაგვარებელი ძალიან დიდი პრობლემა. კომპიუტერები, ინტერნეტი _ ამასთან გამკლავებაა საჭირო, რომ ეს ცოცხალი ხელოვნება არ დავკარგოთ. ამიტომ, შესაძლებლობის ფარგლებში, მოსაძებნია ახალი ფორმები, ხერხები. ეს არის ჩემი აზრი და ესე კონკრეტულად, რომელიმე ერთი საკითხით ვერ შემოვიფარგლებით. საკითხი, რასაც ახალი სიცოცხლე ჰქვია, ფართო სასაუბროა. სახალხო თეატრების პრობლემა კიდევ სხვაა, პროფესიული თეატრების კი სხვა. გზებია საძებნი“, _ ამბობს ჩიგოგიძე.
ოზურგეთის დრამატული თეატრის დირექტორი იხსენებს, რომ იყო პერიოდი, როცა აკრძალული იყო სკოლებში თეატრების შესვლა თეატრების ან აბონემენტების შეტანა და თუ ბავშვი თბილისში არ ჩავიდოდა, ვერ იგებდა რა არის თეატრი.
მოსწავლეებთან დასაახლოვებლად კი დიდი ხნის წინ მივიწყებული პროექტი „სკოლა და თეატრი“ აღდგა.
პროგრამის „სკოლა თეატრში“ მიზანია, მოსწავლეთა სახელოვნებო განათლების ამაღლება, მაღალხარისხიანი თეატრალური ხელოვნების გაცნობით ახალგაზრდების დაახლოება თეატრალურ ცხოვრებასთან, მომავალი გემოვნებიანი მაყურებლის აღზრდა. პროგრამა ითვალისწინებს საქართველოს წამყვანი თეატრების რეპერტუარიდან მოსწავლეთათვის ისეთი სპექტაკლების ჩვენებას, რომლებიც ახლოსაა მათ სასწავლო პროგრამასთან. მოზარდებს შესაძლებლობა ექნებათ, დაესწრონ სცენის მიღმა მიმდინარე პროცესებს, სპექტაკლის შემდეგ გაეცნონ მსახიობებს, შექმნან სპექტაკლის შესახებ რეცენზიები.
ჩიგოგიძეს მაყურებლის აღზრდის, მასთან მისვლის, საუბრის სწორ ფორმად მოსწავლეებთან ურთიერთობა მიაჩნია.
„საქართველოში, ჩვენ ვართ პირველი პროფესიული თეატრი, რომელმაც პროექტი „სკოლა და თეატრი“ კარგა ხნის მივიწყების შემდეგ აღვადგინეთ. არ მინდა ჩამეთვალოს ქედმაღლობაში, მაგრამ დღეს უკვე განზოგადებაა რეგიონის მასშტაბით, რომ ეს არის სწორი ფორმა მაყურებლის აღზრდის, მასთან მისვლის, მასთან საუბრის, სასკოლო პროგრამებთან ურთიერთობის. ვფიქრობ, რომ ასე ვზრდით მაყურებელს, რომელსაც შემდეგ თეატრში მოსვლის სურვილი გაუჩნდება.
ოზურგეთში, სკოლის ასაკის სპექტაკლების მაყურებლები უკვე იმდენად გათვითცნობიერებული არიან, რომ შეუძლიათ ისაუბრონ არა მარტო მსოფლიო ზღაპრებზე, არამედ ჩვენს კლასიკოსებზე, ფიროსმანზე, ეგზიუპერზე. რატომღაც, წინა პერიოდში აკრძალული იყო სკოლებში შესვლა თეატრების ან აბონემენტების შეტანა და თუ თბილისში არ ჩავიდოდა ბავშვი, ვერ იგებდა, რა არის თეატრი, ამან შეაფერხა მაყურებლის აღზრდა.
სახალხო თეატრებს რაც შეეხება, მათ სხვა პრობლემები აქვთ“, _ ამბობს ჩიგოგიძე და აღნიშნავს, რომ თეატრის პრობლემების, ტკივილის ირგვლივ იმდენია სასაუბრო, რომ ტელეფონით სიღრმისეულად საუბარი შეუძლებელია.
როგორც „გურია ნიუსთან“ საუბრისას ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის კულტურის დაწესებულებათა გაერთიანების სამხატვრო ხელმძღვანელი, გიორგი ფირცხალაშვილი, ამბობს, ლანჩხუთის ეგნატე ნინოშვილის სახელობის სახალხო დრამატულ თეატრს, რომელიც აქტიურად არის ჩართული საერთაშორისო პროექტებში, საკუთარი შენობა არ ააქვს და არც მუდმივი სამსახიობო დასი ჰყავს.
„სახალხო თეატრი დიდი ხანია არსებობს, მაგრამ კარგი იქნება თეატრის ცოტა მაღალ დონეზე აყვანა, იქედან გამომდინარე, თუ რა რეპერტუარი აქვს თეატრს, რა შესაძლებლობები აქვს. „ჩემი აზრით, თეატრის განვითარებისთვის კარგი იქნება თუ იურიდიულ ჩარჩოში თეატრი სახალხო თეატრიდან მუნიციპალურ თეატრად გადაკეთდება. ლანჩხუთის თეატრს უკვე მეორედ აქვს ბოლო სამი წლის განმავლობაში საერთაშორისო პროექტებში მონაწილეობა, გასტროლები პარიზში, ახლა უკრაინის ქალაქ ლუტკის თეატრთან ერთად პროექტშია ჩართული და კარგი იქნებ, რომ თეატრი ცალკე ორგანიზმი იყოს და არ იყოს კულტურის გაერთიანებაში შემავალი რაღაც განყოფილება. სახალხო თეატრი განყოფილებად არ უნდა მოიაზრებოდეს და კარგი იქნება თუ ცალკე რელსებზე დადგება. ეს იქნება თეატრისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი.
ამ წუთას თეატრს მაყურებლის პრობლემა არ უდგას. აქტიური მაყურებელი გვყავს. თვითონ თეატრის შიდა პრობლემა არის ის, რომ არ არის იმის ფინანსები, რომ მუდმივმოქმედი დასი ჰყავდეს და ყოველ სპექტაკლზე უწევს მსახიობების მოწვევა.
ადრე თბილისის თეატრალური უნივერსიტეტში ან ბათუმის უნივერსიტეტში ჯგუფები იგზავნებოდა სხვადასხვა რეგიონებიდან, კარგი იქნება თუ ახლაც 10-12 სტუდენტი შეირჩევა, გაიგზავნება თეატრალურ უნივერსიტეტში და 4 წლის შემდეგ მათ აქ დახვდებათ სტაბილური, გარანტირებული ხელფასი. გამომდინარე აქედან, დასი თუ არ ჰყავს თეატრი, რა არ უნდა კარგი რეჟისორი, გამნათებელი, მხატვარი მოვიწვიოთ, მსახიობების გარეშე თეატრი ვერ შედგება და ამ მხრივ ლანჩხუთის თეატრზე ხელის წამოკვრა. არის რამდენიმე მსახიობი მაგრამ ეს თეატრს იმისთვის, რომ სრული რეპერტუარი ჰქონდეს არ ჰყოფნის,“_ამბობს ფირხალაშვილი.
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის კულტურის დაწესებულებათა გაერთიანების სამხატვრო ხელმძღვანელის თქმით, ლანჩხუთის ეგნატე ნინოშვილის სახელობის სახალხო დრამატული თეატრში, რომელსაც საკუთარი შენობა არ აქვს თოჯინების თეატრიც ფუნქციონირებს, რომელსაც, ასევე ცალკე სივრცე ესაჭიროება.
„ლანჩხუთში სახალხო თეატრი ითავსებს თოჯინების თეატრის ფუნქციასაც. იმდენად ჰყავს მაყურებელი ამ თოჯინურ სპექტაკლებს, რომ კარგი იქნება თუ დამოუკიდებელი სივრცე გაუჩნდება. ფაქტიურად თეატრს შენობა არ აქვს. ამ შემთხვევაში თეატრის შენობაში არის კულტურის დაწესებულებათა გაერთიანება და თეატრი არის შენობის გარეშე. არც სახალხო თეატრს და არც თოჯინების თეატრს შენობა არ აქვს და თეატრს თავის სივრცე სჭირდება და კარგი იქნება თუ ეს გათვალიწინებული იქნება,“ _ამბობს ფირცხალაშვილი.
ჩოხატაურის სახალხო თეატრის ირგვლივ არსებული გამოწვევებისა და პრობლემების შესახებ „გურია ნიუსს“ მსახიობი ქეთევან კუკულავა ესაუბრა.
კუკულავას თქმით, ჩოხატაურის სახალხო თეატრს, რომელსაც რამდენიმე წლის წინ შენობა დაეწვა და ახალ შენობაშია ამ დროისთვის განთავსებული, მაყურებელი ჰყავს, მაგრამ დასს ახალი სიცოცხლე, ახალგაზრდების, ბავშვების ჩართულობა სჭირდება, რადგან თეატრი ჩოხატაურში ცხოვრებას ვერც ერთ მოწვეულ მსახიობს აიძულებს. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია ყურადღება მიექცეს სოფლებს, რომ მოსახლეობისგან არ მოხდეს მათი დაცარიელება.
„ზოგადად თეატრებში მაყურებლის პრობლემაა, მაგრამ ჩვენს თეატრში მაყურებლის პრობლემა არ არის. ქართველები არტისტული ხალხი ვართ. ეს არის სამოყვარულო თეატრი. მაგალითად, ერთ-ერთ შემთხვევას გავიხსენებ. ერთ-ერთი მსახიობი თონეში მუშაობს. ზაფხული იყო და ბუნებრივია, თონეში ნამუშევარი დაღლილი მოვიდა საღამოს სპექტაკლზე და როლი ისე შეასრულა, დარბაზი აღფრთოვანებული დარჩა. ასე ნატურალურად როგორ ითამაშაო. თეატრი ზრდის მაყურებელს. ცოტა ხნის წინ ჩვენ გვქონდა საშობაო ზღაპარი გაკეთებული, რაშიც ბავშვებიც გვყავდა ჩართული.
ჩვენ სახალხო თეატრი ვართ და ვერ მოვიწვევთ მსახიობებს. კი შეიძლება მოიწვიო, მაგრამ ვერ ვაიძულებთ აქ გადმოსახლებას. ამიტომ გვინდა კიდევ გავაკეთოთ ახალგაზრდული სპექტაკლი, სავარაუდოდ, ივნისში, რომ ბავშვებს უფრო მეტად შევაყვაროთ თეატრი და გაუჩნდეთ სურვილი, ჩააბარონ თეატრალურში. როგორც ოჯახს აქვს თვისება, რომ ბავშვები, ახალგაზრდები უნდა იყვნენ, ასეთივე თვისება აქვს თეატრს. ჩვენ უკვე ხანდაზმულები ვართ. გვინდა ზრუნვა და დახმარებაც. ვნატრულობ, რომ ახალგაზრდები მოვიდნენ“, _ამბობს კუკულავა.
მსახიობი „გურია ნიუსთან“ იხსენებს, რომ ადრე სოფლებში კულტურის სახლები არსებობდა, სადაც ხდებოდა თეატრით, სცენით დაინტერესებული ნიჭიერი ადამიანების დასაქმება და დამსახურებული არტისტების გამოზრდა.
„ჩვენთან იყო, დაახლოებით, 30 სოფელი, სადაც იყო კლუბი და კულტურის სახლი. იქ იღებდნენ ისეთ ადამიანებს, ვინც ცეკვავდა, ან მღეროდა ან თეატრში იყო. იდგმებოდა 30-იანი, 40-კაციანი სპექტაკლები. ამ სპექტაკლებს აკაკი ხორავა და სხვა კოლორიტები ტაშს უკრავდნენ. მოდიოდა უნიჭიერესი ადამიანები და დამსახურებული არტისტის წოდებას ანიჭებდნენ. სოფელი უნდა აღდგეს. სოფლებში ცოტა ხალხია დარჩენილი და ისინიც წასვლაზე ფიქრობენ.
საზღვარგარეთ არის ქართული ხალხური სიმღერის ანსამბლები, იაპონელები და ჩინელები კრიმანჭულს მღერიან. ხალხური სიმღერის შემსრულებელი ადამიანები კი საქართველოში ცოტანი არიან დარჩენილები“, _ ამბობს ქეთევან კუკულავა.
