წელს, გურიაში, თხილის მსხმოიარობამ, როგორც აქ ამბობენ, ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა და ბოლო წლების მანძილზე არსებულ მოსავლიანობას ბევრად აღემატება. თუმცა, ასევე, ბოლო სამი წლის მანძილზე, საყოველთაოდ ცნობილია, რომ თხილის დაავადებამ, კონკრეტულად, გულის სიდამპლემ, ამ კულტურას სერიოზული საფრთხე შეუქმნა. ამას დაემატა მავნებელ ფაროსანას გამოჩენა, რომლის ხვედრითი წილი თხილის სხვა დამაზიანებელ დაავადებათა თუ მავნებელთა შორის, შედარებით მცირეა, თუმცა, მასაც შეუძლია საზიანო კვალი დააჩინოს.
ახალშემოსული თხილის მიღება ოზურგეთის კერძო პუნქტებში უკვე დაწყებულია, მაგრამ აქ ერთობ უცნაურ პასუხებს მოისმენთ იმის შესახებ, თუ როგორ რეგულირდება თხილის ფასი თუ ხარისხი. კარგად გვახსოვს, გასულ წელს, თხილის ჩაბარების დროს ხდებოდა მისი გატეხვა და ყოველი ათიდან ცხრა მაინც თუ იყო საღი, მაღალი ფასიც ამ შემთხვევაში გაიცემოდა. შემდეგ კი, თხილს საღი ან უვარგისი მარცვლის მიხედვით ემატებოდა ან აკლდებოდა ღირებულება.
რა ხდება დღეს? თხილის მიმღებ პუნქტებში გვეუბნებიან, რომ, ჯერჯერობით, თხილს არ ტეხენ და გულის ხარისხს არ ამოწმებენ:
_ მომხმარებელს ერთ კილოგრამ თხილში ვუხდით ერთ ლარს. ამჯერად არ ვტეხთ. ისეც ვატყობთ, არის შიგ გული თუ არა, _ გვეუბნებიან მიმღები პირები, თან გვიხსნიან, რომ გატეხვას დაიწყებენ, როცა ქარხნები ამუშავდება და “ნამდვილი თხილი წამოვა”. კითხვაზე, თუ რას ჰქვია “ნამდვილი თხილი”, ზუსტ პასუხს ვერ იძლევიან.
მოქალაქეები, რომლებიც თხილს აბარებენ, ამბობენ, რომ ამ დროისთვის თხილის ჩაბარება უკიდურესი ეკონომიკური გაჭირვების გამო ხდება.
ნაზიკო დ. და ცისანა ბ: “ჩვენს ვინაობას ნუ მიუთითებთ. ლანჩხუთიდან ჩამოვიტანე “ბერძნულა”. საუკეთესო, ოღონდ ნედლია. ძალიან უნდა მიჭირდეს, იქიდან რომ აქ ამ უმწიფარ თხილს ჩამოვიტან. ერთ ლარზე ძვირად არ ჩაიბარეს. როგორ ფიქრობთ, ახლა რატომ არ ტეხენ? იმიტომ, რომ კარგად იციან, თავად არიან მოგებული. ისიც იციან, ასეთ დროს კარგ, თუმცა, ნედლ თხილს მხოლოდ ძალიან გაჭირვებული ჩააბარებს და უკან არ წაიღებს. იციან ისიც, რომ წელს თხილი ხარისხით მაინც უკეთესია, ვიდრე გასულ წლებში, რადგან მოსახლეობამ ზანტად, მაგრამ მაინც დაიწყო შეწამვლა და მინიმალური შედეგი არის. იმის თქმა მინდა, რომ გლეხკაცს, საწყალ მოსახლეობას, რომლის მარჩენალი და იმედი თხილი იყო, მაინც პირში სულს ხდიან”, _ გვითხრეს ქალბატონებმა.
თუ როგორ მოხდება თხილის ფასის რეგულირება, შინა თუ საერთაშორისო ბაზარზე, ამასთან დაკავშირებით პასუხი არ არსებობს.
რა ხდება თხილის პლანტაციებში? როგორც დაკვირვებამ აჩვენა და ადგილობრივი მოსახლეობა გვეუბნება, წელს თხილის მოსავალი ისეთია, როგორც არასდროს. თუმცა, ჯერ კიდევ უმწიფარი ნაყოფი ივნისის ბოლოდან ისე ცვივა, როგორც მოსავლის აღების დროს.
ეთერ ლომჯარია, ფერმერი, სოფელი ჭანიეთი: “გული მიწუხს. ყველანაირი წამლობა ჩავუტარე, თუმცა, შედეგი ზღვაში წვეთიც არ არის _ სეტყვასავით ცვივა ნედლი მასა. თხილის ძირებთან მოფენილია ჩამოცვენილი ბურჩხები, რომელშიც საღი გული საერთოდ არ არის. სად და როგორ უშველა წამალმა? ახლა მეუბნებიან, რომ წამლობა მრავალი წელი უნდა გაგრძელდეს. მოკლედ, არაა სოფელში მცხოვრები კაცის საშველი”.
ფერმერი ნუგზარ ანთიძე განმარტავს, რომ შეწამვლა, ადრე თუ გვიან, შედეგს გამოიღებს:
“ერთხელ და ორჯერ შეწამვლით შედეგი არ მიიღება. კარგად უნდა გავითავისოთ, რა მოუვიდა თხილს. ზოგს ჰგონია, როგორც ადრე, ერთხელ გაცელავდა პლანტაციას და აგვისტოში მივიდოდა ბუჩქის ძირას ჩამოსაბერტყად და მოსაკრეფად. ასე ეს აღარ იქნება. სერიოზული დაავადებები და მავნებლები უტევს ამ კულტურას. ჩემი აზრით, მეტი აგიტაცია-პროპაგანდა სჭირდება თხილის მოვლის საქმეს. თუ არადა, გლეხკაცი გურიაში ლუკმის ფულს თანდათან დაკარგავს”, _ გვითხრა მან.
პროფესიით ეკონომისტი მზია თავართქილაძე ამბობს, რომ მკურნალობას შედეგი მოჰყვება, თუმცა, ამისთვის საგანგებო მიდგომაა საჭირო:
“კარდაკარია” საჭირო თხილის მოვლა-პატრონობისა და მკურნალობის საქმეში. კი, ბატონო, ზრუნავს ხელისუფლება, ხალხი გამოფხიზლდა, შეწამვლა დაიწყო, მაგრამ გურულმა ფერმერმა ის თუ იცის, კახელი კაცი დილით რომ ჩადის ვენახში, დაღამებამდე უტრიალებს თითოეულ ძირს, რომ დაავადება ან მავნებელი არ მიეპაროს? აქ რა ხდება? თავში უნდა ჩაუდო თითოეულს. ჯერ კიდევ გულგრილია ხალხი. მეტი რა გინდა _ ცხელი ნისლით შეწამვლის მესამე ფაზას იწყებენ და წესიერად სოფლის ნახევარმა არ იცის, რომ მანქანები შემოდიან. გამგებელი ამბობს, რომ გააფრთხილა ხალხი. ასეც იყო, ალბათ, მაგრამ ვიღაცამ ვიღაცას მაინც არ უთხრა. ამბობენ, არ ვიცოდით და კინაღამ გავიგუდეთო. მე “კარდაკარზე” ვსაუბრობ და ამაზე ნურავის გაეცინება. სჭირდება ეს ჩვენს ხალხს. თხილის დაავადების, მსხმოიარობის, ფასის თუ შეწამვლის პრობლემა გურულ გლეხკაცს შეერთებული სიმძიმით დააწვა და მისთვის ეს მოულოდნელი აღმოჩნდა. მეტი ოპერატიულობა, მეტი ძალისხმევა მართებს ხელისუფლებას, რომ თხილის კულტურა დაღუპვას და აქედან გამომდინარე, გლეხკაცი გაჭირვებას გადაარჩინოს”.
ფერმერი აკაკი ღლონტი თხილის ბურჩხების ნაადრევად ჩამოცვენის მიზეზად მასშტაბურად გავრცელებულ სოკოვან დაავადებებს ასახელებს და ამბობს, რომ აქ არაფერ შუაშია ამინდი ან მავნებელი ფაროსანა. როგორც ფერმერი განმარტავს, თხილი აუცილებლად იანვრის დასაწყისიდან უნდა შეიწამლოს სიდამპლის წინააღმდეგ, როცა მცენარის ყვავილი გაშლას იწყებს და ეს, წლების განმავლობაში უნდა გაგრძელდეს. ამ დროს აქტიურდება მავნებელიც. ფაროსანას საწინააღმდეგო შეწამვლა კი, მომავალ სეზონზე რომ კარგი მოსავალი გვქონდეს, მოსავლის აღების შემდეგ, ოქტომბერ-ნოემბერში უნდა მოხდეს.
რაც შეეხება ივლისში ფაროსანას საწინააღმდეგო შეწამვლას, რის შესახებაც ახლახან მოსახლეობას შეატყობინეს სეს-ის გურიის რეგიონული სამმართველოდან, ასეთ შინაარსს მოიცავს: “აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ქიმიური წამლობის მესამე ეტაპი მიმდინარეობს და თუ აქამდე არ ჩაგიტარებიათ არანაირი წამლობა თხილისთვის, ახლა არის დრო, როცა საკუთარი ძალებით ჩავატაროთ სახელმწიფოს მიერ უსასყიდლოდ გადმოცემული წამლით. ამასთანავე, გურიისთვის, დღეისთვის 384 ერთეული ზურგსაკიდი აპარატია გადმოცემული, რომლით სარგებლობა დაუბრკოლებლად შეუძლია მოსახლეობას”.
ამ განცხადებას არც ისეთი გაგებით შეხვდა მოსახლეობის დიდი ნაწილი _ “გურია ნიუსს” თავად უკავშირდებიან სოფლების: ლიხაურის, ჭანიეთის, მაკვანეთის თემიდან და უკმაყოფილებას გამოთქვამენ: “ხალხი უკვე კრეფს თხილს, ფაროსანას საწინააღმდეგო წამლობის შემდეგ კი 21-დღიანი ინტერვალია საჭირო, რომ ნაყოფი საზიანო არ იყოს. ხალხს ისე უჭირს, კრეფს და აბარებს ნედლ თხილს. ასეთ დროს რა უნდა ვქნათ?” _ ამბობენ ისინი.
სპეციალისტები და გამოცდილი ფერმერები კი ამბობენ, რომ პლანტაციები ან მანამდე უნდა შეეწამლათ ფაროსანას საწინააღმდეგო პრეპარატით, ან ახლა უნდა შეწამლონ და დაელოდონ 20-22 დღის გასვლას. მათივე თქმით, ცხელი ნისლით წამლობა არაერთხელ ჩატარდება მთავრობის მხრიდან, თუმცა, საკუთარ ბაღებში მოსახლეობამ უნდა იმოქმედოს და გარკვეული რეგულაციები თავად შემოიღონ.
“რატომ უნდა დაიბნე ადამიანი, მიკვირს. ფაროსანას საწინააღმდეგო ცხელი ნისლით დამუშავება, რახანია დაიწყო მთავრობამ. რომ ჩამოიარეს, იმას მაინც ხომ შეხედეს? ჰოდა, შეეწამლათ ფაროსანას საწინააღმდეგო პრეპარატით. ამას დიდი მიხვედრა არ სჭირდება. თუ ახლა შეწამლავენ, დაელოდონჩ 20 დღის გასვლას და მერე მოკრიფონ. მე სულ ფერმერის მხარეს ვარ, უბრალო ადამიანებს ყოველდღიური დახმარება სჭირდებათ, თუმცა, ხანდახან თავს ძალიან ნუ გავისულელებთ”, _ გვეუბნება ფერმერი აკაკი ღლონტი.
