ჯემალ ჭკუასელი
მე ვიღაც ვახსოვდი?
მე და პოეტ ჯემალ ჩახავას ხობში მანქანა გაგვიფუჭდა და თბილისში ავტობუსით წამოვედით. აბაშაში ერთი ხანშიშესული, მაღალი, გამხდარი, გრძელკისერა, ნამდვილი კოლხი მამაკაცი ამოვიდა. მორიდებით მიმოიხედა, ახალგაზრდა კაცის გვერდით თავისუფალი ადგილი რომ დაინახა, ზრდილობიანად იკითხა, შეიძლება, დავჯდეო? ამ ორ სიტყვაში კარგად იგრძნობოდა ღრმა მეგრული აქცენტი. ჯემალმა ყურში ჩამჩურჩულა, ამ კაცს ვიცნობ, ფილოლოგია, ჭკუას კარგავს ქართულ პოეზიაზე და მოდი, ცოტა გავერთოთო, ოღონდ სახელი სხვა დამიძახეო. მივხვდი, რაც უნდოდა და დავიწყე.
_ ფაუსტ, როგორ მოგწონს აკაკი წერეთელი?
_ საქმე არ გაქვს? აკაკი წერეთლის პოეტობა ვის გაუგია?
ამის გამგონე ფილოლოგმა ყურები ცქვიტა, მერე, ალბათ იფიქრა, რომ ვხუმრობდით და დაწყნარდა, მაგრამ ჩვენ “საქმეს” ვაგრძელებთ:
_ გალაკტიონზე რას იტყვი?
_ გალაკტიონი? კაცი რომ წვერს ვერ გაიპარსავს, რა პოეზიაზეა ლაპარაკი? მერე დააფასეს, ლენინის ორდენით დააჯილდოვეს, იმან კი ას გრამ არაყში დააგირავა და დაკარგა.
_ კი, მაგრამ… _ მორიდებით დაიწყო ფილოლოგმა, მაგრამ ვინ აცალა.
_ არადა, _ განაგრძო ჯემალ-ფაუსტმა, _ რომ მოიკლა თავი, გურიის მთებიო, არსად ასე არ მღერიანო, რავა “ჩელა” ნაკლები სიმღერაა, თუ? ან ჩვენ არ გვაქვს მთები სამეგრელოში?
_ შვილებო… _ სცადა ჩარევა ფილოლოგმა, მაგრამ ჯემალ-ფაუსტი ისევ განაგრძობს:
_ ანდა “მე და მთვარეო” რომ იძახის, ჩვენ აქ ხალხი არ ვართ?
_ არც ვაჟა ფშაველა მოგწონს? _ გამახსენდა ჩემი მოვალეობა.
_ არ გამაგონო! _ ვითომ გაბრაზდა ჯემალ-ფაუსტი, _ მატყუარაა ვაჟა ფშაველა. აბა, როდის იყო ხე ლაპარაკობდა, თანაც ხმელი? ვაი, მაგის პატრონს!
გვიყურებს გაოგნებული ფილოლოგი ხან მე, ხან ჯემალს. წამოდგება, რაღაცის თქმას დააპირებს, ჩვენ ზურგს ვაქცევთ. მოკლედ, კაცს სიმწრის ოფლმა დაასხა. ხან მეგრულ დიალექტზე, ხან წმინდა ქართულით დაიწყებს ლაპარაკს, მაგრამ ჩვენ თითქოს არაფერი არ გვესმის.
მე კი ვაგრძელებ:
_ ფაუსტ, იქნებ შოთა რუსთაველიც არაფრად მიგაჩნია?
_ რაა? ეს გიჟი ტარიელა დადის ბღავილ-ბღავილით, ჯერ ცხენს რა დღეში აგდებს! იცი თუ არა შენ, ცხენი რაფერი მგრძნობიარეა. რას ერჩის, მოერია, არა?
_ რა შუაშია, _ უკვე ხმას აუწია მოთმინებადაკარგულმა ფილოლოგმა.
_ ხოდა, _ აგრძელებს ფაუსტი.
_ რა ხოდა! _ იყვირა კაცმა, _ ვისაა, შენ რომ ლანძღავ და აგინებ? აბა, შენი ჭკუით, არ გვყოლია პოეტი ქართველებს!
_ გვყავს, _ ყვირილითვე უპასუხა ჯემალიმ.
_ ვინ? _ იბღავლამ კაცმა.
_ ჯემალ ჩახავა, _ ამაყად უპასუხა ჯემალიმ.
_ სადაურია ეგ პოეტი? _ ისევ ყვირილით იკითხა კაცმა.
_ ფოთელი.
კაცს გაშლილი ხელები ჰაერში გაეყინა, სახე დაუწყნარდა, დამშვიდდა და ჩაილაპარაკა: _ მაგარი რომ იყო, ვიცოდი, მაგრამ ასე მაგარი თუ იქნებოდა, ვინ იფიქრებდა მაგას?
მერე ჩამოჯდნენ ერთად და თბლისამდე ჟღურტულებდნენ, იმ პირობით, რომ ჯემალ-ფაუსტი ჩაიყვანდა იმ კაცს ფოთში და პოეტ ჯემალ ჩახავას გააცნობდა. ჭკუასელი ვისღა ახსოვდა!
მკითხველების მიერ მოთხრობილი კურიოზები
თითი მოკაკვა
ჯანსუღ ჩარკვიანი აუხირდა, თურმე, ნოდარ დუმბაძეს _ არ შეიძლება ყველა გურული ენამოსწრებული იყოს, ეს შენ აგდის ხუმრობა ხელზე და მერე გურულებს აბრალებო…
მიიპიტიჟა გურიაში ნოდარმა სტუმრად ჯანსუღი. ჩაასხეს პოეტის “ჟიგულში” ბენზინი და წამოვიდნენ ხიდისთავისკენ. გამოსცდნენ დაფნარს და მათი თავგადასავალიც საჯავახოს გადასახვევიდან დაიწყო, სადაც გურული გლეხი დაემგზავრათ ჩოხატაურამდე. ვერ იცნო გლეხმა ვერც ერთი და ზის უკანა სავარძელზე თავისთვის, წყნარად. ჯანსუღი ენას არ აჩერებს, ხუმრობს და დროდადრო ნოდარს გადახედავს ირონიულად _ ესეც შენი ენაკვიმატი გურულებიო! მერე გაეცნო გლეხს, პოეტი ვარო და თავისი ახალი ლექსების პატარა ბროშურა აჩუქა. გურულმა გადმოაბრუნა და ბოლო გვერდზე გადაშალა, იქ, სადაც წიგნებს ფასი აწერია, ხოლმე. პატარა ბროშურა იყო და ფასიც პატარა ჰქონდა _ 15 კაპიკი.
გურულს გაეცინა და პირველად ამოიღო ხმა:
_ ცარიელი რვეული 20 კაპიკი ღირს, ბიძია, და რას წერ ამფერს, შენი წიგნი 5 კაპიკით ნაკლები რომაა?!
ხმა აღარ ამოუღია ჯანსუღს. ის კი არა, ისე ინერვიულა, გზაზე არხეინად მიმავალ გოჭს დაეჯახა და სული გააფრთხობინა. გააჩერეს მანქანა, მიიხედ-მოიხედეს და კაციშვილის ჭაჭანება არაა გზაზე. ახადეს მანქანას საბარგული და ის იყო გოჭი უნდა ჩაედოთ შიგ, რომ მაღალი მთის კალთაზე დაკიდებულ ყანაში მომუშავე გლეხმა გადმოსძახა:
_ ნოდარა, ბიჯო, არ მითხრა, ახლა საავადმყოფოში მიმყავს მაი გოჭიო! დადევი მაქანე და მასტუმრე მაგი ხალხი!
ჯანსუღმა საბოლოოდ მოკაკვა თითი.
ჩამეხუტე!!!
ლანჩხუთის სასტუმროს დირექტორად მუშაობდა კ. ე. ერთ დღეს, ლანჩხუთში პარტიის რაიკომში სტუმრად ჩამოვიდა მაღალი თანამდებობის ჩინოვნიკი და მისთვის სასტუმროში ლუქსი დაჯავშნეს. სასტუმროს დირექტორი ამ დღეს კარგად გამოთვრა, ხსენებულ ლუქსში შევიდა “მოსაწესრიგებლად”, სკამზე ჩამოჯდა და ღრმად ჩაეძინა. ნასადილევს მოვიდნენ სტუმრები პირველი მდივნის თანხლებით, კარი შეაღეს და რა ნახეს _ ნომერში სასტუმროს დირექტორი ხვრინავს! რაიკომის მდივანი მივიდა, სახეზე მზრუნველად ხელი მოუსვა და ჩასჩურჩულა, გაიღვიძეო. კ. ე.-ს ცოლის ალერსი ეგონა და მკაფიოდ ამოაბოდა: _ საყვარელო, ჩამეხუტე!
გამოღვიძებულ დირექტორს ალერსის თავი აღარ ჰქონდა.
თქვენ დაიწყეთ და…
გურიაში სახელგანთქმული მგალობელი მომღერალი მაქსიმე წეროძე რაღაც საქმისთვის დააპატიმრეს. ზის სასამართლო დარბაზში და ორი თოფიანი ჩაფარი ადგას თავზე. ბოქაული თვალს არიდებს, მოსამართლე უხერხულად ფურცლავს საქმეს _ მაქსიმეს ვინ არ იცნობს _ ყველგან სასურველი სტუმარი, დაფასებული და მართალი სიტყვის კაცია; ამისთანა მომღერალი გურიაში კი არა, მთელ საქართველოშიც იშვიათობაა. ბოქაულს და მოსამართლეს ბევრჯერ მიულულიათ ნეტარებისგან თვალები სუფრაზე, როცა მაქსიმეს სიმღერა-გალობას ისმენდნენ.
თვითონ მაქსიმე თავს ვერ სწევს ზევით სირცხვილისგან _ ერიდება, დაბნეულია, განიცდის…
როგორც იქნა, ჩაამთავრა მოსამართლემ განაჩენის კითხვა და ბრალდებულს მიმართა:
_ შენ რას იტყვი, მაქსიმ?!
_ თუ დეიწყებთ, მე ბანს გეტყვით, ბატონო! _ უცებ გამოცოცხლდა მაქსიმე.
აყრილი ხომ არ ხარ?!
ერთი გურული მუშაობს საკუთარ ეზოში. დილაა და სამსახურში მიმავალმა მეზობლის ქალმა ჩაუარა, რა თქმა უნდა მიესალმა:
_ გამარჯობა, ბიძია, ხომ ხარ ტახივით?!
_ კი, ვარ, ბიძია! _ უპასუხა გურულმა.
როცა ეს მეზობელი შესვენებაზე სამსახურიდან სახლში მობრუნდა, იგივე ჰკითხა გურულს. ისევ დაბრუნდა სამსახურში, ისევ ჩაუარა გურულს და ისევ იმავე კითხვით მიმართა.
მოაწია საღამომაც. ისევ ამოიარა მეზობლის ქალმა:
_ რას შობი, ბიძია, ხომ ხარ ტახივით?!
_ მე კი ვარ, ბიძია, ტახივით, მარა შენ ატეხილი ხომ არ ხარ?! _ კუნძზე ნაჯახი დაარჭო და ჭიშკრისკენ დაიძრა გურული.
