სურვილი მიჩნდება ყველას სათითაოდ დავაკვირდე და შევეცადო, გავითავისო, როგორ უჭირთ მათ აქ გამოკეტილი ცხოვრება, რამდენადაც ეს შესაძლებელია ადამიანის გადმოსახედიდან.
ბევრმა შეიძლება თქვას, რა მოსატანია ცხოველების გასაჭირი, მაშინ როდესაც ღატაკ საქართველოში ვცხოვრობთ, სადაც ამდენი ადამიანი შიმშილობსო, მაგრამ, ვფიქრობ, ეს სულაც არ უშლის ხელს, ვიყოთ ჰუმანურები ცხოველების მიმართ და გავითავისოთ მათი სატკივარი!
შევამჩნიე, რომ მხოლოდ პატარა ცხენებს, პონებს ეტყობოდათ სიცოცხლის ნიშან-წყალი _ ხალისით მიირთმევდნენ თივას და დაკუნტრუშობდნენ კიდეც.
იგივეს ვერ ვიტყოდი მგლებზე, დათვებზე, მაიმუნებზე. . .
როცა დოკუმენტური ფილმებიდან ნანახს ვიგონებ, როგორი აგრესიულები არიან ისინი ველურ ბუნებაში და როგორ დაუკარგავთ სიცოცხლის ხალისი ახლა, მეც სევდა მიპყრობს. მეცოდებიან ცხოველები, მგონი, ადამიანებზე უფრო. რადგან ადამიანს თავისუფლებასა და მონობას შორის არჩევანი საშუალება აქვს, ცხოველი კი ამას მოკლებულია…
ცხენი ჭკვიანი ცხოველია. ამაში უფრო დავრწმუნდი, როდესაც ზოოპარკში ვისეირნე. ჩემი გაკვირვება იმან გამოიწვია, როდესაც ბიჭმა, რომელიც ტარებაში მეხმარებოდა, ამ ჭკვიან პირუტყვს ხელი გაუშვა და მანაც თავისთავად დაიწყო წრეზე სიარული. ვინ იცის, რამდენჯერ შემოუვლია ამ წრისთვის. უკვე დაზეპირებული და ჩვევაში აქვს გადასული. მან იცის, როდესაც ვინმე ზურგზე შეასკუპდება, ამ წრეზე უნდა ატაროს, თუნდაც გამცილებელმა არ წაიყვანოს ლაგამით. “საყვარელი!” _ წამოვიძახე მისი გონივრულობით აღფრთოვანებულმა, მაგრამ გამახსენდა, რომ ადამიანებიც ბეკეტის „კვადრატის” პერსონაჟებივით წრეზე დავდივართ, ყოველდღე ერთი და იგივე, ყოველდღიური რუტინა და არანაირი შანსი იმისა, რომ თავი დაიძვრინო მისგან. ბევრს ხომ ამ ყოველდღიურობის სამყაროდან „გაღწევის სურვილიც” არ აქვს და რა გასაკვირია, ცხენიც არ ფიქრობდეს, თავისი ცხოვრების გალაღებაზე. კიდეც რომ ფიქრობდეს, ის მაინც ადამიანთა ნება-სურვილზეა დამოკიდებული, რომელსაც, თავის მხრივ, მთელი სამყარო თავისი კეთილდღეობისთვის მოურგია და დაუმორჩილებია! აი, ამ ყველაფერს რომ ვფიქრობ. მეცოდებიან ცხოველები, გულწრფელად მეცოდებიან!
ცხოველების უმწეო მდგომარეობის შესახებ განცდა კიდევ უფრო მიმძაფრდება, როდესაც ლომებისა და ვეფხვების ვოლიერებს ჩავუვლი. მათთვის ახალი გზის პირას დაუდგამთ ბინა. ვაკე-საბურთალოს დამაკავშირებელი შემოკლებული გზის მშენებლობაზე, მახსოვს, დიდი წინააღმდეგობა იყო. არგუმენტად კი ცხოველების სიმშვიდის დარღვევა მოჰქონდათ. მაინც არ იღეს ყურად ეს არგუმენტი ” ძლიერთა ამა ქვეყნისათა” და ზედ ცხვირწინ გაუყვანეს საავტომობილო გზა ისედაც დატყვევებულ ცხოველებს. ბედის ირონია, თუ ცხოველთა სასტიკი ხვედრის დაცინვა შეგვიძლია დავარქვათ ამ ამბავს. აფრიკის ჯუნგლებში ნავარდს ჩვეული ფაფარაშლილი ლომები ახლა გისოსებს მიღმა გამოკეტილან და ადამიანს მათთვის ესეც არ უკმარებია. პირდაპირ ცხვირწინ აუდ-ჩაუდიან მანქანები. თვითონ კი დგანან და მშვიდად იტანენ ამ ყოველივეს და მათი ეს სიმშვიდე ორმაგად შემზარავია იმ ფონზე, როცა ვიცით, როგორია ველური ცხოველების ბუნება.
გულის ტკივილი აღშფოთებაში გადამდის, როდესაც ორ ბიჭს (დაახლოებით მე-5; მე-6, კლასელები) ვხედავ ლომებისა და ვეფხვების გალიებთან ახლოს ქვებით ხელში. დამდგარან და ცხოველებს ესვრიან. ვსაყვედურობ და წარწერისკენ „ცხოველების შეწუხება სასტიკად აკრძალულია”, ვუთითებ. რაღაც ფურცელს იღებს ერთი და მაჩვენებს. ვერ ვხვდები, რა შეიძლება იყოს ისეთი, ამგვარი მოქცევის უფლებას რომ აძლევდეს! „ეგ საბუთი ქვების სროლის უფლებას გაძლევს?” – საუბარში ერთვება ჩემი რძალი და ისინიც უკმეხად პასუხობენ: „ აი, ეს ცხოველები თავისუფლები რომ იყვნენ, ყველას სათითაოდ დაგგვლეჯენ. აი, ასეთი სასტიკები არიან”. აღარაფერს ვპასუხობთ. ამასობაში ბიჭებს ვიღაც ეძახის, ტუქსავს მათ, ზოოპარკის თანამშრომელს ჰგავს, როგორც ჩანს, ბიჭები მათი ნაცნობები არიან, რადგან ერთად აგრძელებენ გზას.
ზოოპარკში ბავშვებთან ერთად ვარ, მაგრამ მათ ცხოველები ნაკლებად აინტერესებთ. განა იმიტომ, რომ არ უყვართ ისინი. არა! ბებიამისს როდესაც ურეკავენ სოფელში, პირველად წიწილების, გოჭების, ხბოების, კატისა და ძაღლის ამბავს მოიკითხავენ, მერე ეტყვიან, ” ბებო, თავად როგორ ხარო”; იმიტომ რომ თვალი სულ ატრაქციონებისკენ გაურბით და რისთვისაც მოგვყავს, მულტფილმებში ნანახი ვეფხვი, დათვი, თუ მგელი რეალურადაც ვაჩვენოთ, იმათ ყურადღებას არ აქცევენ.
ვრწმუნდები, რომ ზოოპარკში არსებული ატრაქციონების, კაფეების და ცხოველების ერთად თავმოყრა, მხოლოდ კომერციაა და მეტი არაფერი. რაღაც მომენტში, შეიძლება გამართლებულიც იყოს, ზოოპარკმა თავისი თავი ხომ უნდა შეინახოს, მაგრამ რამდენად შეესაბამება ეს ცივილიზებულ მდგომარეობას, ძნელი სათქმელია.
კიდევ ერთხელ გამოვთქვამ ჩემს გულისტკივილს და ვიტყვი, რომ ისედაც ღირსება აყრილ და დატყვევებულ ცხოველებს, ამდენი ტექნიკის და ღრიანცელის ფონზე, უფრო უმძიმდებათ მდგომარეობა. მაგრამ ეს შემგუებლური სევდა, რომელიც მათ თვალებში იკითხება და გვაუწყებს, რომ მათ არაფრის შეცვლა არ შეუძლიათ, სულისშემძვრელია.
რადგან ჩემი განცდების გამოხატვას დავუთმე ეს რეპორტაჟი, იმასაც ვიტყვი, ამგვარი მდგომარეობიდან საუკეთესო გამოსავლად რა მესახება.
ყველაზე ჰუმანური აქტი ცხოველების საკუთარ, ბუნებრივ სამშობლოში დაბრუნება და მათი ტყვეობიდან აბსოლუტური განთავისუფლება იქნებოდა!
მაგრამ ადამიანის მეცნიერული, ცნობისმოყვარული თუ სხვა ინტერესებიდან გამომდინარე, ეს შეუძლებლად მიმაჩნია. თუმცა იმის გაკეთება კი ნამდვილად დასაშვებად მიმაჩნია, რომ მინიმალურად იქნეს დარღვეული ცხოველების უფლებები.
კარგი იქნებოდა, თუ ზოოპარკს გადაიტანდნენ სხვა ადგილას, მაგალითად, ქალაქგარეთ. იქ, სადაც მანქანების ნაკლები მოძრაობა და მინიმალური ხმაური იქნება. და რაც მთავარია, ატრაქციონებს აღარ განათავსებდნენ ცხოველების გალიებთან. თბილისში ნამდვილად ბევრი პარკია ისეთი, სადაც ბავშვების წაყვანა და გართობა შეიძლება.
ერთი “ზოო პარკი” კი დავუთმოთ მხოლოდ ცხოველებს. ვფიქრობ, ნამდვილად იმსახურებენ!
