სტუდენტებს მეგზურობა სოფლის მეურნეობის მინისტრმა შალვა ფიფიამ გაუწია. ისინი საგარეჯოს რაიონის სოფელ ბადიაურში მცხოვრებ გოჩა აბესაძეს ყურძნის დაკრეფაში დაეხმარნენ. რაც შეეხება უშუალოდ ღვინის წარმოების პროცესს, სტუდენტებს ღვინის ეროვნული სააგენტოს ხელმძღვანელმა ლევან დავითაშვილმა ახმეტაში მდებარე ღვინის კომპანია “ბადაგონის” მაგალითზე უჩვენა.
“რთველი 2013”-ის დასრულებამდე რამდენიმე კვირა დარჩა. ჩვენთან საუბრისას მიმდინარე პროცესი სოფლის მეურნეობის მინისტრმა შალვა ფიფიამ შეაფასა. მისი განცხადებით, სამინისტრო ყველაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ 2013 წლის შემოდგომა შემოსავლიანი იყოს როგორც კახელი გლეხისთვის, ისე მეწარმისათვის.
შალვა ფიფიამ აქცენტები იმ საკითხებზე გაამახვილა, რაც “რთველი 2013”-ს გასული წლების ამ სეზონისგან განასხვავებს. მან მეწარმის დასახმარებლად ამოქმედებულ “შეღავათიან აგროკრედიტის პროექტზე” და სუბსიდიის შეცვლილ მექანიზმზე ისაუბრა. კახეთის ყველა რაიონში აქტიურად მიმდინარეობს რთველი. წელს პრინციპულად შეიცვალა მიდგომები. რამდენიმე ძირითადი განსხვავებაა: ერთი ის, რომ შევქმენით სპეციალური საკრედიტო პროდუქტი ღვინის კომპანიებისთვის _ ყურძნის საყიდლად შეღავათიანი კრედიტი ხელმისაწვდომი გახდა. ასევე შეიცვალა სუბსიდირების სქემა. წელს სუბსიდია პირდაპირი წესით და არა ვაუჩერების გზით ხდება _ რქაწითელზე, საფერავსა და მწვანე კახურზე.
სტუდენტები რთველის პროცესით კმაყოფილებას ვერ მალავდნენ. ზოგიერთი მათგანი რთველში პირველად იღებდა მონაწილეობას და პროცესი ძალიან საინტერესო აღმოჩნდა მათთვის.
ელისაბედ ცისკარიშვილი, აგრარული უნივერსიტეტის სტუდენტი: “ჩვენი ლექტორის თეო ურუშაძის ხელმძღვანელობით წამოგვიყვანეს რთველში. ძალიან საინტერესოა, პირველად ვარ რთველში და კარგი შთაბეჭდილებები დამრჩა. ეს ძალიან დამეხმარება მომავალ საქმიანობაში, რადგან მეღვინემ ყურძენი და რთველი უნდა იცოდეს. კარგია, რომ ამის ადგილზე ნახვის საშუალება მოგვეცა”.
თორნიკე ტაბუნაშვილი, აგრონომიული ფაკულტეტის მეორე კურსის სტუდენტი: “ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, გავეცნობით უფრო კარგად ჩვენს სფეროს და წაგვადგება შემდეგ ჩვენს საქმიანობაში. თვითონ კახელი ვარ, სიღნაღის რაიონიდან და ეს სფერო უცხო არ არის ჩემთვის. ჩვენთან, ძირითადად, რქაწითელი და საფერავი მოდის. სიღნაღში თითქმის დასრულდა რთველი. პრობლემა არ ყოფილა ყურძნის ჩაბარებასთან დაკავშირებით. ქარხნები ყველგან იბარებდნენ. ტრანსპორტირების ფულს თვითონ იხდიდნენ კომპანიები და ლარს აძლევდნენ სუფთას მევენახეს”.
საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის სრული პროფესორი თეო ურუშაძე, რომელმაც ორგანიზება გაუკეთა სტუდენტთა რთველში წამოსვლის პროცესს, აცხადებს, რომ მსგავსი პრაქტიკა ახალგაზრდებს საკუთარ საქმიანობაში ძალიან დაეხმარებათ: “სტუდენტების რთველში წამოყვანის ინიციატივა თავად სოფლის მეურნეობის სამინისტროსგან წამოვიდა. ესენი არიან მეორე-მესამე კურსის აგრონომიის და მევენახეობის მიმართულების სტუდენტები. მსგავსი შემთხვევა ჯერ არ ყოფილა. წელს პირველად შემოგვთავაზა სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ სტუდენტების რთველში წამოყვანა, რაც ძალიან კარგია”, _ აღნიშნავს თეო ურუშაძე.
სოფელ ბადიაურის მცხოვრები გოჩა აბესაძე, რომელსაც დაეხმარნენ სტუდენტები ყურძნის დაკრეფაში, აცხადებს, რომ წელს განსაკუთრებული მოსავალია როგორც ხარისხით, ასევე რაოდენობით: “წელს უკვე ფასი დაიდო ყურძენმა და ვნახოთ, მომავალში რა იქნება. ალბათ კიდევ უფრო გაიზრდება ფასი. დაბლა თუ წამოვიდა, ჩათვალეთ, რომ ვენახი აღარ იქნება კახეთში. ჩემი ყურძნის ჩაბარება დამოკიდებულია ქარხანაზე. თუ მიიღო ქარხანამ დღესვე ჩავაბარებ. საგარეჯოში რთველი გვიან იწყება და ქარხნებიც ნელ-ნელა იწყებენ გახსნას. წლევანდელი მოსავალი ხარისხიანია. შაქრიანობა _ მაღალი. ფასსაც კარგს გვიხდიან, მუშაობად ღირდა. რაც შეეხება სტუდენტების აქ ყოფნას, მათ ჩამოსვლას მივესალმები. მართალია პატარა ხნით, მაგრამ მაინც იღებენ შრომაში მონაწილეობას. მათ შრომაც უნდა იცოდნენ და სწავლაც”.
ღვინის კომპანია “ბადაგონი” ყურძნის გადამუშავებისთვის თანამედროვე ტექნოლოგიებს იყენებს. სწორედ ეს კომპანია დაათვალიერებინა ღვინის ეროვნული სააგენტოს ხელმძღვანელმა ლევან დავითაშვილმა სტუდენტებს და ახლოს აჩვენა ყურძნის მიღება-გადამუშავების პროცესი.
ლევან დავითაშვილის განცხადებით, ღვინის ეროვნულ კომპანიას სტუდენტების წახალისების თვალსაზრისით საინტერესო ინიციატივები აქვს: “აგრარული უნივერსიტეტის სტუდენტების ნაწილი მევენახეობაზე სწავლობს. უნივერსიტეტმა ახლიდან აღადგინა მევენახეობა-მეღვინეობა, როგორც ცალკე სპეციალობა. ჩვენ ამას მივესალმებით და მაქსიმალურად ვეცდებით, ხელი შევუწყოთ ახალგაზრდებს, იმიტომ რომ ადეკვატური კადრების გარეშე ინდუსტრიის წარმატება წარმოუდგენელია. სააგენტო აუცილებლად დაეხმარება მოწინავე სტუდენტებს პრაქტიკები გაიარონ ღვინის საწარმოებში, ასევე მევენახეებს _ ვენახებში. ჩვენ შეგვიძლია გაცვლითი პროგრამებით ყველაზე წარმატებული სტუდენტების საზღვარგარეთ სწავლების ხელშეწყობა”.
რაც შეეხება უშუალოდ რთველის პროცესს, დავითაშვილის განცხადებით, უკვე დასასრულისკენ მიდის: “80 კომპანიაა რთველში ოფიციალურად ჩართული, რომლებსაც რეგისტრაცია აქვთ გავლილი და იბარებენ ყურძენს. 12 სექტემბერს იყო პიკი, დაახლოებით 4600 ტონა ყურძენი გადამუშავდა დღე-ღამეში. ცოტა იკლებს ტემპი, სადღაც 3600 ტონა იყო გუშინდელი მონაცემები (24 სექტემბერი). ახლა უკვე დასასრულისკენ წავალთ”, _ ამბობს დავითაშვილი.
ამ ეტაპზე რთველი ყველაზე აქტიური საგარეჯოს და ახმეტის რაიონებშია. კომპანია “ბადაგონის” წარმომადგენლის რამაზ აივაზაშვილის თქმით, საგარეჯოში მოსულ ყურძენში ყველაზე მეტი ფასი გადაიხადეს, რადგან ხარისხიც მაღალი იყო: “ჩვენი საწარმო ახმეტაში მდებარეობს, მაგრამ არა მარტო ახმეტიდან, არამედ სხვა, წინანდალი, ვაზისუბანი, ქინძმარაულის, მუკუზნის, მანავის ზონებიდანაც ვიბარებთ ყურძენს. გვაქვს ჩვენი ვენახებიც. ყურძენი საუკეთესოა ახმეტის რაიონში. დღესდღეობით მარტო რქაწითელი და მწვანეა დარჩენილი და ახლო რაიონებიდან ვიბარებთ. სახელმწიფო პროგრამებით ყურძნის გადამუშავება გავზარდეთ. შარშან თუ მივიღეთ 1800ტონა, წელს ვამუშავებთ 4500 ტონას. საფერავის ჩაბარება დავიწყეთ ლარი და 10 თეთრიდან. ზონებიდან ლარი და 20-დან, ახლა უკვე ავიდა ლარსა და 80-ზე. რქაწითელი ლარია. დღესდღეობით საუკეთესო შედეგი აქვს საგარეჯოს რაიონს, იმიტომ რომ ყველაზე ძვირად მათი ყურძენი ჩავიბარეთ, 1 ლარად და 80 თეთრად,” _ ამბობს რამაზ აივაზაშვილი.
კომპანია “ბადაგონში” ჩააბარა ყურძენი ახმეტის რაიონის ზემო ხოდაშენის მცხოვრებმა მერაბ ელდიაშვილმა: “ლარად ჩავაბარე რქაწითელი. წინა წელს არ ვაბარებდი, თუმცა წელს კმაყოფილი ვარ ფასით. არაფერი პრობლემა არ შემქმნია. მოვედი, 10 წუთი ვიდექი, შიგნიდან მანქანა გამოვიდა და შევედი ქარხანაში ყურძნის ჩასაბარებლად. ყველაფერმა კარგად ჩაიარა”, _ აღნიშნავს ელდიაშვილი.
რთველთან დაკავშირებით გამოწვეულ რიგებსა და პატარ-პატარა შეფერხებებზე სოფლის მეურნეობის პრესსამსახური განმარტავს, რომ რთველის მიზანია, თანაბარ პირობებში იყოს ჩაყენებული, როგორც გლეხი, ასევე მეწარმე. ღვინის ქარხნის მეპატრონე, რომელსაც უნდა რომ ხარისხიანი ყურძენი ჩაიბაროს, ასევე იღებს სამინისტროსგან გვერდში დგომას: “ჩვენ არ გვინდა რომ შარშანდელი მანკიერი გამოცდილება იქნას გაზიარებული და დაუმწიფებელი ყურძენი მოიტანოს გლეხმა. ეს იმიტომ ხდებოდა, რომ რთველის ვადები არ იყო ზუსტად გამოცხადებული. ახლა ადგილობრივი რწმუნებულები, ჩვენი რაიონული ორგანიზაციის წარმომადგენლები აფრთხილებენ მევენახეებს ამ ვადების შესახებ. მონიტორინგის ჯგუფები მუშაობენ 24-საათიან რეჟიმში. ამოწმებენ, კონდიციამდე თუ არის ყურძენი მისული. შაქრიანობა 21-23%-ის ფარგლებში უნდა იყოს, რომ ჩაიბარონ ქარხნებმა. ვრცელდება დეზინფორმაცია, რომ სეტყვაა მოსალოდნელი, უცებ რომ დაკრიფოს ხალხმა ყურძენი. შემდეგ ყველა აწყდება საწარმოებს და შესაბამისად რიგებიც აქედან არის განპირობებული. უხვია მოსავალი და ესეც იწვევს რიგებს. ჩვენ გლეხებს რეკომენდაციებს ვაძლევთ, როცა რიგებია, ან დაუმწიფებელია, ჯერ არ დაკრიფონ ყურძენი. არის შემთხვევები რეკომენდაციებს არ ემორჩილებიან. ადრე ყურძნის ხარისხის შემოწმებაც არ ხდებოდა, ესეც იწვევს გლეხის დაყოვნებას ქარხანასთან,” _ აცხადებენ სოფლის მეურნეობის სამინისტროში.
სამინისტროს მონაცემებით, ყურძნის 80% უკვე გადამუშავებულია. თუ შარშან ყურძნის ჩაბარების 65% სახელმწიფო ქარხნებზე მოდიოდა, წელს უკვე ეს წილი 10%-ზეა დასული და ყურძნის ჩაბარების პროცესში კერძო კომპანიები აქტიურობენ.
რაც შეეხება სხვა სახის პრობლემებს, თუ მევენახეს უარს ეუბნებიან ყურძნის ჩაბარებაზე, ასეთ შემთხვევაში სამინისტრო მათ რთველის საკოორდინაციო შტაბის ცხელ ხაზზე დარეკვას ურჩევს, რომელიც 24 საათის განმავლობაში მუშაობს.
“არის შემთხვევები, როდესაც საწარმოს ფინანსური რესურსი ეწურება. ასეთ დროს სხვა ქარხნებში ვამისამართებთ ყურძენს. რაც შეეხება ცნობების გაცემას, ესეც რთველის ორგანიზებულად ჩატარებისთვისაა, ყველამ ერთდროულად რომ არ დაკრიფოს და არ მიაწყდნენ საწარმოებს და არ შეიქმნას რიგები. დასეტყვილი და დაზიანებულ ყურძენს, სამინისტრომ უკვე აღნიშნა, რომ სახელმწიფო საწარმო ჩაიბარებს და გლეხს დაუბინავებელი მოსავალი არ დარჩება”, _ აცხადებენ სოფლის მეურნეობის სამინისტროში.
(R)
