განმცხადებლის თქმით, მის მიმართ ევროკონვენცის არა ერთი მუხლი დაირღვა.
15 ოქტომბერს, ევროპის ადამიანის უფლებათა სასამართლოში საქმის _ “ნაცვლიშვილი და ტოგონიძე საქართველოს წინააღმდეგ” ზეპირი მოსმენა გაიმართა. სხდომას იუსტიციის მინისტრის მოადგილეები: გოჩა ლორთქიფანიძე და სანდრო ბარამიძე დაესწრნენ. ბარამიძე “გურია ნიუსთან” ამბობს, რომ იუსტიციის სამინისტროს განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს , რა შეფასებას მისცემს საერთაშორისო სასამართლო საპროცესო შეთანხმების ქართულ მოდელს. მომჩივანი ნაცვლიშვილი საკუთარ განცხადებაში სწორედ საპროცესო შეთანხმების იძულებით გაფორმებაზე საუბრობს.
ამირან ნაცვლიშვილი ამჟამად მოსკოვში ცხოვრობს, 2004 წლამდე ის ქუთაისის ავტოქარხნის დირექტორი იყო და ქარხანაში 15,55% -იან წილს ფლობდა.
2002 წლის დეკემბერში, ნაცვლიშვილი გაიტაცეს და სოლიდური თანხის გადახდის შემდეგ სასტიკად ნაცემი ტყეში დატოვეს.
2004 წლის 15 მაისს, ქუთაისის პროკურორი ჟურნალისტების თანხლებით ავტოქარხანაში მივიდა და დირექტორი დააკავა. მას ქარხანაში სახელმწიფო წილის უკანონო შემცირებაში და ფიქტიურ გაყიდვებში, ასევე, ყალბ გადარიცხვებში და სახელმწიფო ქონების უკანონო ჩამოწერაში დასდეს ბრალი.
დაკავების კადრები იმავე საღამოს გადაიცა ადგილობრივი ტელევიზიით, კომენტარი გააკეთა რეგიონის გუბერნატორმაც, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ახალი მთავრობა ხალხის კუთვნილი ფულის მითვისებას არავის აპატიებდა.
სახალხო დამცველს პატიმარი ამირან ნაცვლიშვილი უმძიმეს ვითარებაში დახვდა _ მისი თანასაკნელები მისსავე გატაცებისთვის მსჯავრდებული და დამამძიმებელ გარემოებაში ჩადენილი მკვლელობისთვის გასამართლებული პირები იყვნენ. ამ მდგომარეობაში მან 4 თვე გაატარა. სახალხო დამცველის მოთხოვნა, პატიმარ ნაცვლიშვილის სხვა საკანში დაუყოვნებლივ გადაყვანის შესახებ, დაკმაყოფილდა.
დაკავების დღიდან ბრალდებული ნაცვლიშვილი დანაშაულს არ აღიარებდა, პროკურატურა კი საპროცესო შეთანხმებას ითხოვდა. რუსუდან ტოგონიძემ 35 ათასი ლარი ქმრისთვის სასჯელის შესამსუბუქებლად გადაიხადა, მაგრამ პროკურატურა არაოფიციალურად კიდევ ითხოვდა ფულს და ქარხანაში წილის დათმობას. ნაცვლიშვილის ნათესავმა პროკურატურის მითითებით 50 ათასი დოლარი “განვითარების ფონდის “ანგარიშზე ჩარიცხა, პარალელურად, ქარხნის 9 თანამშრომელს იძულებით დაათმობინეს წილის 22,5%, რაც სახელმწიფო საკუთრებაში გადავიდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბრალდებული დანაშაულს არ აღიარებდა, სასამართლომ საპროცესო შეთანხმება მაინც დაამტკიცა. ნაცვლიშვილი გამტყუნდა, თუმცა, პროკურატურამ პირობა შეასრულა და პატიმარმა ციხე ჯარიმის გადახდის შემდეგ დატოვა. 2005 წლის 9 მარტს ნაცვლიშვილი-ტოგონიძის განაცხადი სტრასბურგის სასამართლოში შევიდა. როგორც განმცხადებლები ამბობენ, პროკურატურა მათ საჩივრის უკან გამოტანას აიძულებდა.
დღეს ამირან ნაცვლიშვილის წარმომადგენელი სტრასბურგის სასამართლოში აცხადებს, რომ განმცხადებლის მიმართ ადგილი ჰქონდა ევროკონვენციის არა ერთი მუხლის დარღვევას _ მას არ მიეცა სამართლიანი სასამართლოს უფლება, მის მიმართ დაირღვა უდანაშაულობის პრეზუმპცია, როდესაც დაკავების კადრები მედიასაშუალებით გადაიცა, საპროცესო შეთანხმების გაფორმება კი პროკურატურამ აიძულა, რადგან საპატიმრო ადგილის დატოვებისათვის სხვა გზა არ დაუტოვა.
საპროცესო შეთანხმების მიხედვით, “ბრალდებულმა აქტიურად ითანამშრომლა გამოძიებასთან და მზადაა მის მიერ სახელმწიფოსთვის მიყენებული ზარალი _ 4 201 663 ლარი აანაზღაუროს, რის სანაცვლოდაც ნებაყოფლობით თმობს 22,5% წილს.”
იუსტიციის მინისტრის მოადგილე სანდრო ბარამიძე “გურია ნიუსთან” ამბობს, რომ აღნიშნული საქმე ძირითადად ეხება საპროცესო შეთანხმებას და სადაო არ არის, რომ დღეს არსებული ქართული მოდელი კრიტიკას ვერ უძლებს.
“საპროცესო შეთანხმების ქართული მოდელი მრავალ კრიტიკას იმსახურებდა, როგორც ქართულ საზოგადოებაში, ისე საერთაშორისო საზოგადოებაში,” _ ამბობს სანდრო ბარამიძე და მიაჩნია, რომ ამ მიმართულებით ცვლილებები დაუყოვნებლივ გასატარებელია.
“რამდენად საფუძვლიანია კონკრეტული მომჩივნის _ ნაცვლიშვილის საჩივარი? ჩვენ მიგვაჩნია, რომ მის მიერ მოხმობილ არგუმენტებში არსებობს სისუსტეები. თავს შევიკავებდი პროგნოზირებისგან, თუ კონკრეტულ საქმეზე რა გადაწყვეტილებას მიიღებს სასამართლო, მაგრამ მთლიანობაში შეიძლება ითქვას, რომ იუსტიციის სამინისტრო უკანასკნელი 1 წლის განმავლობაში ბევრს მუშაობდა იმისთვის, რომ შეემუშავებინა საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტი, როგორც სისხლის სამართლის საპროცესო, ასევე მატერიალურ კოდექსში, რათა საპროცესო შეთანხმების ინსტიტუტი შესაბამისობაში მოვიდეს საერთაშორისო სტანდარტებთან. კიდევ ვიმეორებ _ ამას დიდი შეხება არ აქვს კონკრეტული მომჩივნის საქმესთან, მაგრამ თვითონ ინსტიტუტი კი ნამდვილად საჭიროებს განვითარებას,” _ ამბობს ბარამიძე.
საპროცესო შეთანხმების არსებული მოდელის ცვლილებას ეთანხმება პროკურატურაც. მთავარი პროკურორის მოადგილე შოთა რეხვიაშვილი ამბობს, რომ საპროცესო შეთანხმების ინსტიტუტი უნდა გათავისუფლდეს ბიუჯეტის შევსების ვალდებულებისაგან.
“2013 წელს ბრალდებულთათვის უსამართლო პირობებით საპროცესო შეთანხმების გაფორმების შემთხვევები არ ყოფილა. არსებითი გარემოება, რომელიც, ჩვენი აზრით, განაპირობებს საპროცესო შეთანხმების ინსტიტუტის სათანადო ფუნქციონირებას, არის მისთვის ორგანულად შეუთავსებელი ბიუჯეტის შევსების ჩამოცილება,” _ ამბობს რეხვიაშვილი.
პროკურატურის სტატისტიკით, 2013 წლის 6 თვის განმავლობაში, საპროცესო გარიგებებით ბიუჯეტში შეტანილი თანხა წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 55,2 პროცენტით ნაკლებია. 6 თვის განმავლობაში გაფორმებულია 5 523 საპროცესო შეთანხმება და აქედან ჯარიმა გამოყენებულია 2 131 შემთხვევაში. როგორც რეხვიაშვილი ამბობს, მიმდინარე წელს საპროცესო შეთანხმება გაფორმდა გამოძიებით დასრულებულ და სასამართლოში განხილვის ეტაპზე მყოფ საქმეთა დაახლოებით 90 პროცენტში.
ამირან ნაცვლიშვილის საქმეზე გადაწყვეტილების გამოცხადების ზუსტი თარიღი, ჯერჯერობით, უცნობია.
