2009 წლიდან უნივერსიტეტმა სასტუმროების, თეატრისა და სტამბის ბიზნესში ინვესტიციები განახორციელა. მათი ფუნქციონირების ძირითადი მიზანი სასწავლო და სამეცნიერო პროცესების ხელშეწყობა უნდა ყოფილიყო, ხოლო სტამბას და წიგნების მაღაზიას კომერციული დანიშნულება ჰქონოდა. აუდიტით გამოვლინდა, რომ უნივერსიტეტის საკუთრებაში არსებული სასტუმროების მხოლოდ 2 პროცენტია დატვირთული სამეცნიერო-კვლევითი მიზნებისათვის, ხოლო დანარჩენი კომერციულ მიზნებს ემსახურება. გაურკვეველია თეატრის მიზნობრიობა. სტამბა და მაღაზია წამგებიანია, დაუსაბუთებელი და არაპრაქტიკულია უნივერსიტეტის მიერ დაფინასებული სამეცნიერო კვლევები.
სასტუმროები
2008-2009 წლებში უნივერსიტეტმა ინვესტიცია განახორციელა აბასთუმნისა და ყაზბეგის სასტუმროების ინფრასტრუქტურის განვითარებაში. როგორც უნივერსიტეტში განმარტეს, აღნიშნული საქმიანობის მიზანი სამეცნიერო მკვლევართა საცხოვრებელი ადგილით უზრუნველყოფა იყო, რამაც სასტუმროების მთლიანი დატვირთვის 2 პროცენტი შეადგინა.
“თუ გავითვალისწინებთ, რომ აღნიშნული მიზნის მიღწევა უნივერსიტეტს შეეძლო სამეცნიერო მკკვლევართათვის სხვა ადგილობრივი სასტუმროს დაქირავებით, უნივერსიტეტის ხარჯი იქნებოდა 1,5 ათასი ლარი ყაზბეგში და 5,9 ათასი ლარი აბასთუმანში, რაც სასტუმროების წლიურ ხარჯს 97 პროცენტით შეამცირებდა,” _ ნათქვამია აუდიტის დასკვნაში.
შეფასდა აღნიშნული საქმიანობის მომგებიანობა, რასაც თითქოსს უნივერსიტეტის შემოსავლები უნდა გაეზარდა. 2009-2011 წლებში სასტუმროების ხარჯმა 643.37 ათასი შეადგინა, ხოლო შემოსავალმა 465.763 ათასი ლარი.
აუდიტის ჯგუფმა შეაფასა სასტუმროების ფუნქციონირებიდან ნულოვანი მოგების მიღწევის შესაძლებლობა, რის შედეგადაც გამოვლინდა, რომ გაწეული ხარჯების მთლიანად დასაფარად აბასთუმნის სასტუმრომ სრული დატვირთვით 51 წლის განმავლობაში უნდა იმუშაოს, ხოლო ყაზბეგის სასტუმრომ 16 წლის განმავლობაში. 2011 წლის ბოლოსთვის სასტუმროებზე გაწულმა ხარჯმა სულ 1, 875, 58 ათასი ლარი შეადგინა.
სტამბა
უნივერსიტეტის დაქვემდებარებაშია სტამბა, რომლის მიზანი სამეცნიერო და მხატვრული ლიტერატურული სახელმძღვანელოების დამზადება-რეალიზაციაა, სტამბას აქვს კომერციული შეკვეთებიც. 2011 წელს სტამბის შემოსავალმა 40.33 ათასი ლარი შეადგინა, ხოლო სახელფასო ხარჯმა 251.75 ათასი. შედეგად სტამბის ფუნქციონირების გამო უნივერსიტეტის მოგება 211, 4 ათასი ლარით შემცირდა.
აუდიტის დასკვნით სტამბის მიერ დაბეჭდილი წიგნები ნაკლებად რეალიზებადი და ლიკვიდურია. საწყობიდან წიგნების მხოლოდ 26 პროცენტია სარეალიზაციოდ გატანილი, დარჩენილი 70 პროცენტი კი, კვლავ საწყობში ინახება.
თეატრი
2010 წლიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაზაზე ფუნქციონირებს 130 ადგილიანი თეატრი, რომლის ძირითადი მიზანი უნივერსიტეტის სტუდენტების მოზიდვა და კვალიფიკაციის ამაღლებაა, თუმცა აღნიშნული პერიოდისთვის თეატრის ფაკულტეტი ჯერ კიდევ არ იყო ჩამოყალიბებული.
2011 წლისთვის თეატრში განხორციელდა 128 სპექტაკლი, რომლის შემოსავალმაც 13.25 ათასი ლარი შეადგინა. აუდიტის შედეგად გამოვლინდა, რომ თეატრი 16 პროცენტიანი დატვირთვით მუშაობს, სახელფასო ხარჯი კი 116.35 ათას ლარს შედაგენს.
“შედეგად თეატრის ხარჯების არაეფექტურად გადანაწილებით და მისი არაპროდუქტიულად ფუნქციონირების გამო, უნივერსიტეტის მოგება შემცირებულა 103.1 ათასი ლარით, რომლის დაფარვას უნივერსიტეეტი მობილიზებული სტუდენტთა სწავლების გადასახადიდანაც ვერ შეძლებს,” _ ნათქვამია აუდიტის დასკვნაში.
წიგნის მაღაზია “ლიგამუსი”
2009-2011 წლებში წიგნების რეალიზაციიდან მიღებულმა შემოსავალმა 382.75 ათასი ლარი შეადგინა, ხოლო ხარჯმა 609.201 ათასი ლარი, რის შედეგადაც უნივერსიტეტის მოგება 226.0 ათასი ლარით შემცირდა. დადგინდა, რომ წიგნის მაღაზიის ზარალი ბოლო 3 წლის განმავლობაში 45 პროცენტით გაიზარდა.
სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა
უნივერსიტეტი საკუთარი დაფინანსების ფარგლებში სამეცნიერო კვლევებს ახორციელებს, რომლის მიზანი ინოვაციური ტექნოლოგიების დამუშავება და მისი კომერციალიზაციაა.
2010 -2011 წლებში უნივერსიტეტი ბიოდიზელის საწვავის მიღების შესაძლებლობას და მის კომერციალიზაციას სწავლობდა, რისთვისაც 119.0 ათასი ლარი დაიხარჯა.
ექპერიმენტი წარუმატებლად დასრულდა. თუმცა, აუდიტის სამსახური მიიჩნევს, რომ წარმატებით დასრულების შემთხვევაშიც კი, უნიივერსიტეტი დიზელის ხარჯის შემცირებას აღნიშნული პროექტის ფარგლებში ვერ შეძლებდა, რადგან ბიოდიზელის მიღების ხარჯი 31 ათასი ლარით აღემატება წლიური დიზელის ხარჯს.
“ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარეობს, რომ ეკონომიური საქმიანობის მიზანი არ არის მკაფიოდ განსაზღვრული და შესაბამისად დანერგილი სამუშაო პრაქტიკაში, შედეგად აღნიშნული ეკონომიკური საქმიანობა ვერ უზრუნველყოფს სასწავლო პროცესების ხელშეწყობას,” _ ნათქვამია აუდიტის დასკვნაში, რომლის მიხედვითაც წამგებიანი ბიზნესსაქმიანობის გამო 2008-2012 წლებში უნივერიტეტის მოგება 40 პროცენტით შემცირდა.
“აღნიშნული გამოწვეულია ეკონომიკურ საქმიანობაზე გაწეული ხარჯების ზრდით. შედეგად უნივერსიტეტის მთლიანი ხარჯი 2008-2012 წლებში 65 პროცენტით გაიზარდა, მოგებისა კი 13-დან 5 პროცენტამდე შეამცირა.”
2009 წელს უნივერსიტეტს ადმინისტრაციის ხარჯის დასაფარად ფინანსური პრობლემა შეექმნა, რის გამოც ბანკისგან უპროცენტო ოვერდრაფტი აიღო 1,342,03 ათასი ლარის ოდენობით. მსგავსი პრობლემა მას 2010 და 2011 წლებშიც ჰქონდა და შედეგად 4,854,5 ათასი ლარი და 2,999, 99 ათასი ლარი აითვისა.
აუდიტის დასკვნით 2008-2011 წლებში უნივერსიტეტი ყოველგვარი გეგმის გარეშე ზრდიდა ადმინისტრაციულ ხარჯს, რაც იწვევდა ისეთი პრიორიტეტული საკითხების დაუფინანსებლობას, როგორიცაა სამეცნიერო და კვლევითი პროგრამები.
“ფინანსური რესურსების არაპრიორიტეტულად გადანაწილებამ განაპირობა ილიას უნივერსიტეტის დაქვემდებარებაში არსებული 8 სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულების დაფინანსების შეწყვეტა, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და გრანტებით ფინანსდებოდა. შედეგად ის თანამშრომლები, რომლებიც საგრანტო პროექტებში არ მონაწილეობდნენ გათავისუფლდნენ და უხელფასოდ აგრძელებენ თავიანთ საქმიანობას. მაგალითად, გოგებაშვილის კვლევითი ინსტიტუტი და გურამიშვილის კოლეჯი,” _ ნათქვამია აუდიტის დასკვნაში.
