“დღეის მდგომარეობით საქართველოში 2006 წელს მიღებული ერთდონიანი თვითმმართველობის მოდელი მოქმედებს, რომელსაც მაქსიმალურად ცენტრალიზებული მმართველობის სისტემა რომ ვუწოდოთ, სულაც არ იქნება გადაჭარბებული.
2006 წლამდე მოქმედებდა დაახლოებით ათასამდე თვითმმართველი ერთეული. ბუნებრივია, ასეთი მცირე დასახლებების დონეზე ადგილობრივი თვითმმართველობის არსებობა შეესაბამებოდა თვითმმართველობის იდეალურ მოდელს, რომელიც უზრუნველყოფდა ადგილობრივი ხელისუფლების მოსახლეობასთან მაქსიმალურ სიახლოვეს. 2006 წლიდან დეცენტრალიზებული სისტემიდან ცენტრალიზებულ სისტემაზე გადასვლა ეფუძნებოდა თითქოსდა საფუძვლიან არგუმენტს, რომ თვითმმართველი ერთეულების დიდი რაოდენობა თავს ვერ “ინახავდა” მატერიალური რესურსების არარსებობის გამო, რის გამოც ისინი მოკლებულნი იყვნენ უნარს განეხორციელებინათ მათთვის კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებები. თუმცა, 2006 წლის შემდეგ დავდექით მეორე უკიდურესი რეალობის წინაშე – მაქსიმალურად ცენტრალიზებულმა სისიტემამ, რა თქმა უნდა, სათანადოდ ვერ უზრუნველყო თვითმმართველობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური ფუნქცია – საზოგადოების ინტერესების მაქსიმალური გათვალისწინება და საზოგადოებისათვის მომსახურების ადეკვატური მიწოდება. საზოგადოებასა და ადგილობრივ თვითმმართველობას შორის შეიქმნა ერთგვარი დისტანცია. საზოგადოება დაშორდა ადგილობრივ ხელისუფლებას და ადგილობრივ ხელისუფლებათა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში გამოირიცხა მოქალაქეთა უშუალო მონაწილეობა და პრირიტეტების განსაზღვრაში მოსახლეობის საჭოროებების გათვალისწინება,” _ აცხადებს აბაშმაძე.
რაც შეეხება მომავალი თვითმმართველობის მოდელს, რომლის პრიორიტეტსაც წარმოადგენს ადგილობრივი თვითმმართველობის დეცენტრალიზაცია და თვითმმართველობის განვითარების მიმართულებით არსებითი რეფორმების განხორციელება, აბაშმაძე მას დადებითად აფასებს და აღნიშნავს, რომ აღნიშნულ მოდელს იზიარებს.
“ფაქტია, რომ ახალი თვითმმართველობა ორიენტირებული იქნება თითოეულ მოქალაქეზე მათი პრობლემების ეფექტურ გადაწყვეტაზე. აღნიშნული რეფორმა განაპირობებს მოქალაქეების ჩართულობის დონის გაზრდას ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხების გადაწყვეტის პროცესში. გაუმჯობესდება საზოგადოებრივი მომსახურების მიწოდების ხარისხი. როგორც ჩანს, რეფორმის ამოსავალი პრინციპია მოქალაქეების მაქსიმალური გააქტიურება და უშუალო ჩართულობა მართვის პროცესში. რასაც მოწმობს, საზოგადოებრივი თვითმმართველობის ჩამოყალიბება დასახლებების დონეზე, როგორც მოქალაქეთა მართვაში უშუალო მონაწილეობის დემოკრატიული ინსტიტუტი. სოფლის დონეზე საზოგადოებრივი თვითმმართველობის ჩამოყალიბება შექმნის საინტერესო და დემოკრატიულ პროცესს და ერთგვარ პრეცენდენტს ქართულ რეალობაში, თუ როგორ შეიძლება მოქალაქემ თავად განსაზღვროს თავისი პრიორიტეტი და თავისუფლად განკარგოს მისი ქონება და ფინანსები. თან აქვე აღსანიშნავია მნიშვნელოვანი გარემოება, რომ კოდექსი არ ადგენს იმპერატიულ მოთხოვნას, რომ ყველა სოფელი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის სამართლებრივი ფორმის სახით ჩამოყალიბდეს და თავად აირჩიოს ხელმძღვანელი პირი. კანონი მათ სთავაზობს აღნიშნულ უფლებას, რომელსაც სურვილისამებრ გამოიყენებს. რა თქმა უნდა, საზოგადოებრივი თვითმმართველობის ჩამოყალიბების უფლება, ჩემი აზრით, ყველამ სათანადოდ უნდა გამოიყენოს, მაგარამ ის ფაქტი, რომ კანონმდებელი მას არჩევანს სთავაზობს, ესეც უკვე მნიშვნელოვან დადებით ფაქტორზე მიუთითებს, არავინ არავის თავს არ ახვევს პასუხისმგებლობას. თითოეული ადამიანი თავის პასუხისმგებლობას ირჩევს თავად და შემდგომ მოქმედებს ამ პასუხისმგებლობის ფარგლებში დასახლების ინტერესების სასარგებლოდ.
ძალიან კარგია მუნიციპალიტეტების ბაზაზე ახალი და რამდენიმე თვითმმართველი ერთეულის ჩამოყალიბება, რომელიც დაახლოებს საზოგადოებას თვითმმართველ ორგანოსთან, თუმცა აქ შეიძლება გარკვეული პრობლემები შეიქმას რიგ შემთხვევებში, რადგან არსებობს სოფლებები და დასახლებები, რომელთაც ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული საზღვარი არ გააჩნიათ და რთულია გაარკვევა, სად მთავრდება ერთი დასახლება და სად იწყება მეორე, თუმცა ეს პრობლემებიც მოგვარებადი და გადაწყვეტადია, უბრალოდ არ არის მარტივი პროცესი და გარკვეულ დროს მოითხოვს და, რა თქმა უნდა, საზოგადოების მზადყოფნას.
ასევე, ჩემი აზრით, საინტერესო და მისაღებია სამხარეო წარმომადგენლობით ორგანოს ფორმირების წესი და პრინციპები, კერძოდ, მნიშვნელოვან დადებით ფაქტორად შეიძლება ჩაითვალოს მთავრობის ინიციატივა, რომ სამხარეო საბჭოში გათვალისწინებული იქნება ოპოზიციური სუბიექტებისა და უპარტიო წარმომადგენლების წარმომადგენლობის ასახვა. სამხარეო მმართველობასთან მიმართებით მაქვს ერთადერთი შენიშვნა. იდეალური ვარიანტი იქნებოდა, ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ხალხის მიერ რომ ყოფილიყო არჩეული. ის გარემოება, რომ წარდგენილ კანდიდატთაგან საბოლოო არჩევანს აკეთებს მთავრობის ხელმძღვანელი პირი, შეგვიძლია განვიხილოთ თუ გინდ ირიბ ჩარევად ცენტრალური ხელისუფლების მიერ ადგილობრივი ხელისუფლების განხორციელებაში, სადაც ერთგვარად იზღუდება თვითმმართველობის დამოუკიდებლობის ხარისხი,” _ ამბობს აბაშმაძე.
მისივე თქმით, მისასალმებელია, რომ არჩევითი იქნება როგორც თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანო, ასევე აღმასრულებელი ორგანოს ხელმძღვანელი პირი.
“აღნიშნული ცვლილებით გამგებელი ანგარიშვალდებული იქნება როგორც საკრებულოს, ასევე ამომრჩევლის წინაშე და ეს ფაქტი უფრო მეტად გაზრდის ხელმძღვანელი პირის პასუხისმგებლობის ხარისხს მოსახლეობის წინაშე.
ფაქტია, აღნიშნული მოდელი ყველა წინა მოდელთან შედარებით არის საზოგადოების ინტერესებზე მორგებული და ამავე დროს სათანადოდ დაბალანსებული. რა თქმა უნდა, აღნიშნულ რეფორმას ახლავს რისკები, როგორც ნებისმიერ რეფორმას ზოგადად. თეორიულ დონეზე ყველაფერი იდეალურთან მიახლოვებულია, თუმცა ეს ყოველივე რეალობაში როგორ ასახვას ჰპოვებს ამას დრო გვიჩვენებს. მთავარია, ქართული საზოგადოება პასუხისმგებლობით შეხვდეს აღნიშნულ ცვლილებს და ყოველმა მოქალაქემ დაინახოს საკუთარი თავი და ადგილი ამ ფუნდამენტური ცვლილებების განხორციელების თანამონაწილეობის საკითხში,” _ უთხრა “გურია ნიუსს” ეკა აბაშმაძემ.
