არასამთავრობო ორგანიზაცია საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო ფონდის საქმიანობის გაუმჭვირვალობას და საკმაოდ საეჭვო რეპუტაციის და წარსულის მქონე ინვესტორთა მონაწილეობას პრობლემად მიიჩნევს.
“თანაინვესტირების ფონდი არ ასაჯაროებს დეტალურ ინფორმაციას მისი პროექტებისა და ზედამხედველობის მექანიზმების შესახებ. ის არც ფინანსური ანგარიშების გამოქვეყნებას აპირებს. გარდა ამისა, ფონდის მიერ გამოცხადებული ინვესტორების ნაწილს (დეტალები იხილეთ ქვემოთ) საეჭვო საქმიანი რეპუტაცია გააჩნიათ, რაც ზედმიწევნით შესწავლას საჭიროებს,” _ მიაჩნიათ არასამთავრობო ორგანიზაციაში.
თანაინვესტირების ფონდს რთული მფლობელობისა და მმართველობის სტრუქტურა აქვს: იგი კაიმანის კუნძულებზეა რეგისტრირებული და ორი შვილობილი კომპანია ჰყავს, ერთი ლუქსემბურგში და ერთიც ჰონგკონგში. ფონდის ხელმძღვანელობის თქმით, კაიმანის კუნძულებზე დაგროვებული კაპიტალი საქართველოში ინვესტიციად ამ ორი კომპანიიდან ერთ-ერთის გავლით ჩაიდება. ფონდს ქართული კომპანია “GCF Partners” (შპს ჯი სი ეფ პარტნიორები) მართავს, რომლის წილთა 42% ბაჩიაშვილს ეკუთვნის, 16% – ლევან ვასაძეს, რომელიც რუსეთის მოქალაქეა, ხოლო 42% – უჩა მამაცაშვილს. ამ დროისთვის მწირი ინფორმაცია არსებობს იმის თაობაზე, თუ როგორ იფუნქციონირებს ფონდი და როგორ უნდა იმართებოდეს იგი ინვესტორებისგან დამოუკიდებლად. საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველოს მკვლევარის კითხვაზე – დაეზუსტებინა ვასაძისა და მამაცაშვილის როლი, ბაჩიაშვილმა განაცხადა, რომ ისინი “მართვის კომპანიის აქციონერები არიან … [მათ] არ აქვთ რაიმე აქტიური შეხება ან წვდომა იმ ფულად სახსრებზე, რომლებსაც “GCF Partners” მართავს.”
ფონდის ვებგვერდზე ამ დროისთვის არ არის განთავსებული დეტალური ინფორმაცია რაიმე სახის საზედამხედველო მექანიზმების შესახებ. ვებგვერდზე არსებული “მრჩეველთა საბჭოს” განყოფილებაც ცარიელია. გიორგი ბაჩიაშვილის თქმით, ეს ინფორმაცია განახლდება და მრჩეველთა საბჭოს შემდეგი მოვალეობები დაეკისრება: “განიხილოს სესხების გაცემა, პროექტების მიმდინარეობა და აუდიტორთა დანიშვნა/გათავისუფლება, ასევე განიხილოს ნებისმიერი სახის შესაძლო ინტერესთა კონფლიქტი გენერალურ პარტნიორს, მენეჯერს ან თანაინვესტირების ფონდის დაქვემდებარებაში მყოფ პირებსა და ფონდის პარტნიორებს შორის”. ბაჩიაშვილი ასევე აღნიშნავს, რომ “ლევან ვასაძე, სავარაუდოდ, მრჩეველთა საბჭოს ერთ-ერთი წევრი იქნება, ენდრიუ კაკაბაძესა და კიდევ რამდენიმე პირთან ერთად, რომლებსაც ინვესტორები წარადგენენ”.
ფონდის მხარდამჭერები
თანაინვესტირების ფონდის პრეზენტაციაზე გიორგი ბაჩიაშვილმა შემდეგი ინვესტორები დაასახელა (ისინი ფონდის ვებგვერდზეც არიან მოხსენიებული): დაბი გრუფი (Dhabi Group – არაბთა გაერთიანებული საემიროები), რას ალ ხაიმას საინვესტიციო სამმართველო (RAK Investment Authority – არაბთა გაერთიანებული საემიროები), აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის ფონდი, ბათუმის ინდუსტრიული ჰოლდინგი (Batumi Industrial Holdings Limited – ეკუთვნის ყაზახეთის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ KazTransOil-ს), ჩალიკ ჰოლდინგი (Calik Holdings AS – თურქეთი), მაილსტოუნ ინთერნეიშენელ ჰოლდინგს გრუფი (Milestone International Holdings Group Limited – ჩინეთი), ბიძინა ივანიშვილი, ალექსანდრე მაშკევიჩი და ბადრი პატარკაციშვილის ოჯახი. ბაჩიაშვილს არ დაუკონკრეტებია, თუ რა თანხას ჩადებს თითოეული ინვესტორი ფონდში. მისი განმარტებით, ინვესტორები თანხას ერთობლივ ფონდში მოათავსებენ, თუმცა, იმ შემთხვევაში, თუ ხელმძღვანელობა ფონდის მანდატის ფარგლებს მიღმა არსებული პროექტის დაფინანსებას გადაწყვეტს, მას შეუძლია იგი სხვა ინვესტორებს შესთავაზოს და დაფინანსება სხვა წყაროდან მოიპოვოს.
ინვესტორებსა და საერთაშორისო ფინანსურ ინსტიტუტებთან საუბრისას გაირკვა, რომ ისინი უფრთხიან რეპუტაციასთან დაკავშირებულ იმ რისკებს, რომლებიც თანაინვესტირების ფონდის ზოგიერთი ინვესტორის გვერდიგვერდ ინვესტირებამ შეიძლება გააჩინოს.
მაგალითისთვის, ალექსანდრე მაშკევიჩი მილიარდერი ყაზახეთის სამთო სექტორიდან გახდა. 2011 წლის ივნისში ბელგიის სახელმწიფო პროკურორმა მაშკევიჩსა და მის ორ ბიზნეს პარტნიორს ჯარიმის სანაცვლოდ ფულის გათეთრებისა და თაღლითობის ბრალდება მოუხსნა. ბელგიაში ეს ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივად მიმდინარე საქმე იყო.
კიდევ ერთ ინვესტორს – აჰმედ ჩალიკს, ჩალიკ ჰოლდინგის დამფუძნებელი და ამჟამინდელი თავმჯდომარე, ახლო ბიზნეს და პოლიტიკური კავშირი ჰქონდა თურქმენეთის პრეზიდენტ საფარმურატ ნიაზოვთან (“თურქმენბაში”), რომელიც სიცოცხლის ბოლომდე (2006 წელი) მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს ტოტალიტარულ, რეპრესიულ და ექსცენტრიულ დიქტატორად მიიჩნეოდა. 2004 წლამდე თურქმენბაშის რეჟიმის დროს აჰმედ ჩალიკს არაერთი პოლიტიკური თანამდებობა ეკავა, მათ შორის ტექსტილის მინისტრის, პრეზიდენტის ეკონომიკური მრჩევლისა და თურქმენეთის ენერგო რესურსების საერთაშორისო მარკეტინგის მრჩევლის თანამდებობები. ამ დროის განმავლობაში იგი მილიარდერი გახდა და ჩალიკ ჰოლდინგი ისე გააფართოვა, რომ მასში სხვადასხვა სექტორში მომუშავე (დაწყებული ენერგეტიკის, ნავთობის, ტექსტილის სექტორებით და დამთავრებული ბანკით ალბანეთში) 34 კომპანია შევიდა. ცნობისათვის wikileaks-ის მიერ გამოქვეყნებული 2007 წლით დათარიღებული ამერიკული დეპეშის მიხედვით, ელჩ რიჩარდ ჰოგლანდთან ვახშმისას აჰმედ ჩალიკმა მას უთხრა, რომ პრეზიდენტი ნიაზოვი “მას ისე ეპყრობოდა, როგორც შვილს”. Global Witness-ის მიხედვით, იმ პერიოდში თურქმენეთის სახელმწიფო სახსრების დაახლოებით 75% ბიუჯეტის მიღმა იხარჯებოდა. თურქმენეთი ამჟამად “საერთაშორისო გამჭვირვალობის” კორუფციის აღქმის ინდექსში 176 ქვეყანას შორის 170-ე ადგილზეა. 2007 წელს ჩალიკ ჰოლდინგის აღმასრულებელ დირექტორად 26 წლის ბერატ ალბაირაკი დაინიშნა, რომელიც თურქეთის პრემიერმინისტრ რეჯეპ ტაიპ ერდოღანის სიძეა.
არასამთავრობო ორგანიზაციაში მიიჩნევენ, რომ ინვესტორების საქმიანობის გადამოწმების უფრო მკაცრი პროცედურების დანერგვითა და წლიური ფინანსური ანგარიშების გამოქვეყნებით, თანაინვესტირების ფონდი შეძლებს მის მიმართ ნდობის ხარისხის ამაღლებას.
ფონდის ფინანსურმა დირექტორმა თეა ჯოხაძემ უარი თქვა “საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველოსთან” ინტერვიუზე, რომლის დროსაც მისგან ინფორმაციის გადამოწმების პროცედურებზე დეტალების მოსმენა სურდა.
ამის შემდეგ ორგანიზაციამ გიორგი ბაჩიაშვილს შემდეგი კითხვით მიმართა: ინფორმაციის გადამოწმების რა პროცედურები ტარდება პოტენციურ ინვესტორზე, სანამ ის ფონდის ინვესტორად შეირჩევა, და იღებს თუ არა ეს გადამოწმება მხედველობაში ინვესტორის მიმართ ოფიციალურ სისხლის სამართლის გამოძიებებსა და ფულის გათეთრებისა და კორუფციის ბრალდებებს, რაზეც მან როგორც ფონდის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა განაცხადა: “ჩვენ არ გვაქვს უფლება კომენტარი გავაკეთოთ ჩვენი შეზღუდული პარტნიორებისა და მათი შესაძლო წარსულის, მიმდინარე ან მომავალი საქმიანობის შესახებ. ინვესტორების შესახებ ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციის თანახმად, ფონდისთვის ყველა მათგანი მისაღებია”.
ფონდის დირექტორი გიორგი ბაჩიაშვილი ზოგიერთი ინვესტორის შესახებ ზემოთ მოყვანილი ინფორმაციის სიზუსტეს ეჭვ ქვეშ აყენებს და ამბობს, რომ ეს ინფორმაცია ფაქტებს არ ეყრდნობა.
