“ატკატები” მოქმედი და ყოფილი პარლამენტარებისთვის

აღნიშნულია, რომ 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდგომ პერიოდში პირდაპირი კონტრაქტების ოდენობამ იკლო, ბოლო რამდენიმე თვის მანძილზე კი სტაბილურად იზრდებოდა.

როგორც ირკვევა, 2013 წელს “ელიტა ბურჯმა,” რომელსაც, სავარაუდოდ, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ბიძინა ივანიშვილი ოფშორული კომპანიების მეშვეობით ფლობს, “ქართულ ოცნებას” 50,000 ლარი შესწირა. “ელიტა ბურჯმა” შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან პირდაპირი კონტრაქტის მეშვეობით (აღნიშნული კონტრაქტი გასაიდუმლოებულია) იმავე წელს 80,000 ლარი მიიღო.

თანხების მსგავსი მოძრაობა ( ე.წ. “ატკატი”) საპრეზიდენტო არჩევნების პერიოდში ნაკლებად შეინიშნებოდა, თუმცა, მაინც რჩება რისკი, რომ პირდაპირი კონტრაქტები შეიძლება პოლიტიკური პარტიების დაფინანსებისთვის იქნეს გამოყენებული.

ანგარიშში განხილულია რიგი შემთხვევები, როდესაც პირდაპირი კონტრაქტები ფორმდება პარლამენტის წევრების (როგორც ყოფილი, ასევე მოქმედი) კუთვნილ კომპანიებთან:

პარლამენტის წევრი გოჩა ენუქიძე (“კია მოტორსი,” “იბერია სერვისი”): 30.9 მილიონი ლარის ღირებულების 415 კონტრაქტი;

პარლამენტის წევრი სერგო ხაბულიანი (“ცეკური”): 12.3 მილიონი ლარის ღირებულების 16 კონტრაქტი;

პარლამენტი წევრი კახაბერ ოქრიაშვილი (PSP, “ნიუ ჰოსპიტალს”): 4.94 მილიონი ლარის ღირებულების 142 კონტრაქტი;

პარლამენტის ყოფილი წევრი კანდიდ კვიციანი (“ენგური 2006,” “ნიუ ქუნსთრაქშენ”): 31.9 მილიონი ლარის ღირებულების 17 კონტრაქტი;

პარლამენტის ყოფილი წევრი თემურ კოხოძე (“თეგეტა მოტორსი”): 7.4 მილიონი ლარის ღირებულების 214 კონტრაქტი;

პარლამენტის ყოფილი წევრი ასლან თავდგირიძე (“ხინო”): 5.59 მილიონი ლარის ღირებულების 11 კონტრაქტი;

აჭარის უმაღლესი საბჭოს ყოფილი წევრი რევაზ არძენაძე (შპს “ფიროსმანი”): 3.92 ლარის ღირებულების 9 კონტრაქტი.

“ქართული ოცნების” მმართველობის პერიოდში პირდაპირი წესით გაფორმებული ყველაზე მსხვილი კონტრაქტები (5 მილიონ ლარზე მეტი):

163,543,830 აშშ დოლარი _ შპს “გარდაბნის თბოსადგური” (სს საპარტნიორო ფონდის შვილობილი) _ ალიკ ენერჯი (ÇALIK ENERJİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş) (თურქეთი) _ გარდაბანში 230 მეგავატი სიმძლავრის კომბინირებული ციკლის თბოელექტროსადგურის მშენებლობა;

21,120,000 ლარი _ შპს “ინფრასტრუქტურის განვითარების კომპანია” _ შპს “არტესი” _ თბილისში ათონელის 25–ში მდებარე შენობის ახალ საპრეზიდენტო რეზიდენციად გადაქცევა. “არტესის” მფლობელის წინააღმდეგ წაყენებული ბრალდებების გამო კონტრაქტი სექტემბერში გაუქმდა;

7,865,654 აშშ დოლარი _ საქართველოს პარლამენტის აპარატი _ Sony Professional Solutions MEA FZ LLC (არაბთა გაერთიანებული საამიროები)-კენჭისყრის, ტელესაკონფერენციო და სამაუწყებლო სისტემები (UPS–ისა და კონდიციონერების ჩათვლით) და თბილისში პარლამენტის შენობის აღდგენითი სამუშაოები;

9,299,167 ლარი _ სსიპ “საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო” _ სპს გაერთიანებული ქართული სტამბა _ ფავორიტი პრინტი & მვპ. 20 დღით ადრე შექმნილ 4 საგამომცემლო კომპანიის გაერთიანებას კონტრაქტი 4 მილიონი სასკოლო სახელმძღვანელოსი და რვეულის ბეჭდვაზე გაუფორმდა;

9,180,102 ლარი _ საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი _ შპს “ზიმო” _ ფოთის მალთაყვის უბანში დევნილებისთვის 5-სართულიანი 7 შენობისგან შემდგარი საცხოვრებელი უბნის მშენებლობა;

9,016,938 ლარი _ განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა _ შპს “მაგთიკომი” _ 3-წლიანი კონტრაქტი საგანმანათლებლო დაწესებულებებისთვის ვირტუალური კერძო ქსელის მოწყობაზე (IP კავშირი);

7,622,134 აშშ დოლარი _ სს “საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა” _ Schweitzer Engineering Laboratories, Inc. (აშშ) 4.5-წლიანი კონტრაქტი 10 ელექტროქვესადგურის რეაბილიტაციისთვის საჭირო მასალისა და დამხმარე მომსახურების მიწოდებაზე

6,815,286 ლარი _ რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი _ შპს “ცეკური” _ ქუთაისი-წყალტუბო-ცაგერი-ლენტეხი-ლასდილი საავტომობილო გზის რეაბილიტაცია (იგივე პროექტზე კომპანია “სანისთან” დადებული ხელშეკრულება 2012 წლის აგვისტოში გაუქმდა);

6,741,180 ლარი _ შპს “საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია” _ შპს “ზიმო” _ ოზურგეთის რაიონის სოფელ ლაითურის ციხემდე მისაყვანი წყალსადენისა და წყალარინების სისტემის მშენებლობა;

4,000,000 ლარი _ რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი _ შპს იბერია-ჯ _ ბათუმი–ახალციხის საავტომობილო გზის ბათუმი-ხულოს მონაკვეთის სარეაბილიტაციო სამუშაოები;

3,150,200 ლარი _ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო _ შპს “ინგლისური წიგნი საქართველოში” _ ბრიტანული გამომცემლობების მიერ გამოცემული ინგლისური ენის სასწავლო სასკოლო სახელმძღვანელოების მიწოდება.

ამასთან, კვლევამ აჩვენა, რომ ზოგიერთი ის კომპანია, რომლებიც ხშირად იღებს სარგებელს პირდაპირი კონტრაქტების მეშვეობით, საჯარო მოხელეებს უკავშირდება.

შპს “ნიუ ენერჯი,” ფინანსთა სამინისტროს გამომძიებლების ინფორმაციით, მცხეთა-მთიანეთის ყოფილი გუბერნატორის ცეზარ ჩოჩელის კუთვნილი კომპანიაა, რომელმაც 2011 და 2012 წლებში პირდაპირი სახელმწიფო კონტრაქტების მეშვეობით 69 მილიონი ლარი მიიღო.

შპს “მენო ინტერნეიშნლმა,” რომელსაც საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის ყოფილი თავმჯდომარე ირაკლი ჩიქოვანი ფლობს, 36.9 მილიონი ლარი მიიღო. ჩიქოვანის კუთვნილმა მეორე კომპანიამ “მაგი სტილმა” კი _ 1 მილიონი ლარი.

სამშენებლო კომპანია შპს “ანაგმა,” რომლის მფლობელიც აჭარის უმაღლესი საბჭოს ყოფილი წევრის (2008-2012) ზაზა გოგოტიშვილის მეუღლე ნანა აროშიძეა, სახელმწიფოსთან 59.2 მილიონი ლარის ღირებულების კონტრაქტები გააფორმა მაშინ, როდესაც მისი მეუღლე აჭარის რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანოს წევრი იყოს. აქედან, 10 მილიონი ლარი კომპანიამ აჭარის სპორტის სამინისტროსგან მიიღო.

კომპანიამ “ევროკანდელა” დაარსებიდან სამი კვირის შემდეგ ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის კუთვნილ ორგანიზაციასთან “ანაკლია-განმუხური რესორტსი” პირდაპირი წესით გააფორმა 2.1 მილიონი ლარის ღირებულების კონტრაქტი, რომელიც გარე განათების ბოძების მიწოდებას ითვალისწინებდა;

2011 წლის სექტემბერში, “ევროკანდელა”-ს თანადამფუძნებელი რეგიონული განვითარების სამინისტროს ინფრასტრუქტურის განვითარების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი გახდა. აქედან რამდენიმე კვირაში, კომპანიამ 600 000 ლარის ღირებულების კონტრაქტი მუნიციპალური განვითარების ფონდთან გააფორმა.

სამშენებლო კომპანია “ლებეს” კასპის მუნიციპალიტეტმა პირდაპირი წესით 450 000 ლარის ღირებულების კონტრაქტი გაუფორმა, ამ დროს კომპანიის 50%-ის მფლობელი _ ლევან დემეტრაშვილი კასპის საკრებულოს ერთ–ერთი კომიტეტის თავმჯდომარე იყო.

“საერთაშორისო გამჭვირვალობა _ საქართველოს” რეკომენდაციები:

მთავრობა უნდა ეცადოს, კიდევ უფრო შეამციროს იმ პირდაპირი კონტრაქტების რაოდენობა, რომლებიც კომპანიებთან სახელმწიფო შესყიდვების გამარტივებული წესებით და ე.წ. პრეზიდენტის/მთავრობის თანხმობის საფუძველზე ფორმდება. სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ კანონში უნდა შევიდეს ცვლილება, რომელიც უფრო ვიწრო და კონკრეტულ ჩარჩოებში მოაქცევს პირდაპირი კონტრაქტების გაცემის წესს.

უნდა გამოსწორდეს სამართლებრივი ხარვეზები, რომლებიც ზოგიერთი ტიპის კონტრაქტს ათავისუფლებს ინტერნეტში გამოქვეყნების ვალდებულებისგან. ესენია, მაგალითად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ გაფორმებული პირდაპირი კონტრაქტები და მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან განხორციელებული შესყიდვები.

დაგეგმილი ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის ფარგლებში ადგილობრივ დონეზე უნდა გაძლიერდეს შიდა საზედამხედველო მექანიზმები.

ხელისუფლების საგამოძიებო უწყებებმა, მათ შორის სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა, მეტი ძალისხმევა უნდა გამოიჩინონ საბიუჯეტო თანხების ხარჯვის უკეთ ზედამხედველობისთვის. ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს ამ უწყებების პოლიტიკური დამოუკიდებლობა და, ასევე, მათი საზედამხედველო ფუნქციის სათანადოდ შესასრულებლად საჭირო რესურსებით მომარაგება.