გამოსწორდა თუ არა კანონში არსებული ხარვეზები, რა საფრთხეებს შეიცავს პირველი მოსმენით მიღებული კანონპროექტი ამ და სხვა საკითხებზე “გურია ნიუსი” პროფესორ ტარიელ ფუტკარაძეს ესაუბრა.
_ კანონპროექტის მხრდამჭერები აცხადებენ, რომ იმ ადამიანებს, რომლებსაც შენიშვნები აქვთ, ხელს უშლიან რეალური თვითმმართველობის და დემოკრატიის განხორციელებას. რა არის ამ კანონში თქვენთვის მიუღებელი და რის გამოსწორებას ითხოვთ?
_ ბატონი დავით ლოსაბერიძე ცრუ ბრალდებასა და ცილისწამებას ავრცელებს; პირადად მე მივესალმები რეალური თვითმმართველობის დამკვიდრებას სოფელში/თემში, რაიონსა და ქალაქში, მაგრამ წინააღმდეგი ვარ გეოპოლიტიკური დაპირისპირების ეპიცენტრში მყოფ მცირეტერიტორიან ჩვენს ქვეყანაში ე.წ. სამხარეო დონეზე თვითმმართველობის კომპონენტის დამკვიდრების. ვფიქრობ, თვითმმართველობის დამკვიდრება სწორედ რომ ამ კოდექსის ავტორებს არ სურთ. ეს ჩანს თუნდაც ორი ხილული ფაქტიდან; პირველი – კოდექსის ავტორები თვითმმართველობას არ ამკვიდრებენ სოფელში; მეორე – ისინი ხელს უშლიან მათივე შემოთავაზებული კანონპროექტის ორგანულ კანონად ქცევას იმით, რომ გვთავაზებენ საეჭვო მიზნების მქონე VII კარს, რომელიც ფართო საზოგადოებისათვის მიუღებელია; მიუღებელია იმიტომ, რომ ისედაც მყიფე სახელმწიფოობრიობის პირობებში დეოპუპაციამდე საქართველოსთვის სახიფათოა განაპირა მხარეებში ე.წ. სამხარეო თვითმმართველობის კომპონენტის დაკანონება.
_ კანონპროექტის ავტორები ვერ ხედავენ ხიფათს VII კარში, თქვენი არგუმენტი რა არის?
_ ამჟამინდელი პარლამენტი 1995 წელს დაწყებულ საქმეს VII კარის დაკანონებით კიდევ უფრო წინ წასწევს საქართველოში ე.წ. რეგიონული ხელისუფლების გაძლიერების გარედან თავსმოხვეულ კურსს. კანონპროექტის მხარდამჭერები რატომღაც ვერ ხედავენ, რომ რუსეთს სურს, გუიმრის სამხედრო ბაზასთან სამხედრო გზის აღდგენა; კავკასიის რეგიონში თავისი ინტერესები აქვთ ირანს, თურქეთს. ამ ქვეყნების პოლიტელიტის ნაწილი ცდილობს, გამოიყენონ საქართველოს მოქალაქე მუსლიმანებიც. ამ ფონზე, ვფიქრობ, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენამდე, ქვეყნის ზოგ განაპირა კუთხეში მოქმედ გარეშე ძალებს ხელისშემწყობ ფაქტორად შეიძლება მოევლინოთ VII კარით შემოთავაზებული ე.წ. სამხარეო დონის თვითმმართველობის სეგმენტი, როგორც მუნიციპალიტეტზე უფრო მაღალი საფეხურის “ტრიბუნა”, შესაბამისად, გაიზრდება დეზინტეგრაციის და არა – სეპარატიზმის, რისკები. მე ასე ვხედავ, შერგელაშვილ-ლოსაბერიძეები – სხვაგვარად; მათ აქვთ ამის უფლება, მაგრამ ხალხის მოტყუების უფლება არავის აქვს.
_ როცა საუბარია სამხარეო დონეზე თვითმმართველობის დამკვიდრებაზე, კანონპროექტის ავტორები აპელირებენ ევროსაბჭოს მოთხოვნებზეც…
_ საქართველოს მიმართ ევროსაბჭოს მსგავსი მოთხოვნა არ აქვს; კერძოდ, ევროსაბჭოს “დემოკრატიისა და პოლიტიკურ საქმეთა გენერალური დირექტორატის” საქმიანობის ორი ძირითადი მიმართულებაა: ადგილობრივი ხელისუფლების რეფორმირების ექსპერტიზა და რეკომენდაციები “ადგილობრივი და რეგიონული დემოკრატიის” მიმართულებით… ევროპის საბჭოს ბოლო რეკომენდაციებით საქართველოს მხოლოდ ადგილობრივი დემოკრატიის განვითარება ევალება. 2013 წლის 3 მარტს ევროპის საბჭოს ადგილობრივი და რეგიონული ხელისუფლების კონგრესზე თენგიზ შერგელაშვილმა გაახმოვანა ასეთი აზრი: “საქართველოს ხელისუფლებას სურს, გააძლიეროს რეგიონული და ადგილობრივი ძალები”… აშკარაა, რომ “თვითმმართველობის კოდექსის” ავტორებს VII კარის მიმართ შემთხვევითი ახირება არ აქვთ. სინამდვილეში, ეს ერთგვერდიანი კარი სრულიად ზედმეტია, რამდენადაც, იგი თუკი იგი მართლა საკონსულტაციო საბჭოა, მაშინ მმართველობითი ორგანოს შესახებ არსებულ სამართლებრივ დოკუმენტში უნდა იყოს წარმოდგენილი; კერძოდ, სანამ კონსტიტუციურად გადაისინჯება გუბერნატორის ისედაც საეჭვო ინსტიტუტი, მანამდე სამართლებრივი აქტით უნდა მოხდეს ამ საკონსულტაციო საბჭოსა და ამჟამად არსებული გუბერნატორის სათათბირო საბჭოს გაერთმნიშვნელიანება და მის ფუნქციებზე მსჯელობა უნდა გადავიდეს პრეზიდენტის/პრემიერ-მინისტრის შესაბამის განკარგულებაში.
_ პირველი წაკითხვით მიღებულ კანონპროექტში განსაკუთრერბით რომელი მუხლებია სახიფათო?
_ მთელი VII კარი. პირველ რიგში აღვნიშნავ, რომ იურიდიული ნონსენსია, როცა თვითმმართველობის ორგანულ კანონში შედის მმართველობითი ორგანოს – გუბერნატორის ინსტიტუტის – ”საკონსულტაციო საბჭო”. ამ საბჭოს აქვს შემდეგი ფიქსირებული უფლებები: “მოცემული ტერიტორიის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სტრატეგიის განხილვა”, “სახელმწიფო რწმუნებულის-გუბერნატორისთვის შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება და სხვ. აშკარაა, რომ შემოთავაზებული ჰიბრიდული “სამხარეო ხელისუფლების” სახით მუდმივი წინააღმდეგობის კერად ყალიბდება. შემოთავაზებული “სამხარეო საკონსულტაციო საბჭო” ფაქტობრივად არის არჩეული მერების/გამგებლების, არჩეული საკრებულოს თავმჯდომარების მიერ შექმნილი პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული ორგანო; არ არსებობს მისი დათხოვნის წესი; იგი ძლიერი ინსტიტუტია. ამრიგად, პირველი წაკითხვით მიღებულ ვარიანტი არ არის კომპრომისული ვარიანტი; საქმე უფრო ტერმინოლოგიურ შენიღბვასთან გვაქვს, ვინაიდან ეს ვარიანტიც სამხარეო დონეზე აკანონებს თვითმმართველობის კომპონენტს.
_ საუბრობენ “რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს” რეორგანიზაციაზეც. თქვენ რას ფიქრობთ?
_ დავით ლოსაბერიძე და სხვები ამბობენ, რომ ამ სამინისტროს უნდა ჩამოერთვას ინფრასტრუქტურის განვითარების სეგმენტი და გადაეცეს ეკონომიკის სამინისტროს; აშკარაა, რომ მავანთ დიდი ფულის განაწილების ინტერესი უფრო აქვთ, ვიდრე დემოკრატიის… ტერმინი “რეგიონი”, როგორც წესი, ნიშნავს “ადმინისტრაციული საზღვრების არმქონე დიდ არეალს” და ნაკლებად – ადმინისტრაციული საზღვრების მქონე ქვეყნის ერთ მხარეს; შესაბამისად, გამართლებულია შესიტყვებები: კავკასიის რეგიონი, შავი ზღვის რეგიონი, ახლო აღმოსავლეთის რეგიონი (და არა – გურიის რეგიონი, სამცხე-ჯავახეთის რეგიონი და ა.შ.).გამომდინარე აქედან, უმჯობესია დარჩეს ეს სამინისტრო არსებული კონფიგურაციით და მას სახელად დაერქვას “თვითმმართველობისა და რეგიონული ინფრასტრუქტურის განვითარების სამინისტრო“; აქვე აღვნიშნავ, რომ მცირეტერიტორიან საქართველოში ე.წ. სამხარეო პროექტებს ეს სამინისტროც გაართმევს თავს. ვფიქრობ, საერთოდ არ არის საჭირო ე.წ. სამხარეო ბიუროკრატიის არსებობა. ჩემი ღრმა რწმენით, ევროპასთან დაგვაახლოებს სოფელში, რაიონსა და ქალაქში რეალური თვითმმართველობის დაკანონება; ე.წ. სამხარეო დონეზე ე.წ. ჰიბრიდული მმართველობა და თვითმმართველობის კომპონენტის დამკვიდრება კი საქართველოსთვის ახალ რისკებს გააჩენს და უფრო გააბუნდოვანებს აფხაზეთის დაბრუნების პერსპექტივას. ვფიქრობ, უახლოეს ერთ წელიწადში მკითხველი თავად გასცემს ამ კითხვაზე პასუხს, რეალური თვითმმართველობის ნაცვლად “თვალში ნაცარი” თუ გაუაზრებელი რისკი?!
