არასამთავრობო ორგანიზაცია “მოსამართლეთა ერთობის” ხელმძღვანელი აღნიშნავს, რომ კონკურსი ხარვეზებით მიმდინარეობს და “გურია ნიუსთან” საუბრისას ამის რამდენიმე მიზეზს ასახელებს.
შეგახსენებთ, რომ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს ვაკანსიები 23 ქალაქში 35 საშტატო ერთეულზე აქვს გამოცხადებული. აქედან 5 ვაკანსია თბილისის და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე. კონკურსანტთა რეგისტრაცია კი 2014 წლის 22 იანვრიდან 5 თებერვლის ჩათვლით იწარმოებს.
“საქართველოს მოსამართლეთა ერთობის” აღმასრულებელი დირექტორის ნაზი ჯანეზაშვილის განმარტებით, ჯერ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს კონკრეტული კრიტერიუმები უნდა გაეწერა და შემდეგ გამოეცხადებინა კონკურსი, რადგან ამ პირობებში კონკურსის ჩატარება მოსამართლეთა ნაწილში უკმაყოფილებას იწვევს.
“ეს კონკურსი კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი იმითაა, რომ იუსტიციის საბჭო არ ცდილობს, შეცვალოს არსებული პრაქტიკა. საბჭოს მიერ დადგენილი პრაქტიკით, მოსამართლეთა დანიშვნა ორ ეტაპად ხორციელდება. პირველ ეტაპზე რეალურად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭო მოსამართლის წოდებას ანიჭებს და უკვე შემდეგ სხდომაზე ხდება მისი გამწესება კონკრეტულ სასამართლოში. ეს არის სრულიად ბუნდოვანი და არეული პროცესი. პირველად დანიშვნის დროს აუცილებელია, რომ გადაწყვეტილება 2/3–ით იყოს მიღებული, ანუ უფრო მაღალი ლეგიტიმაცია და ხმათა მეტი რაოდენობა სჭირდება გადაწყვეტილებას კონკრეტული მოსამართლის შესახებ. მომდევნო სხდომაზე კი, როცა დგინდება, კონკრეტული მოსამართლე სად უნდა მუშაობდეს, ამ თემაზე გადაწყვეტილებას იღებს საბჭოს უმრავლესობა. გამწესებას ასეთი ფორმით კანონმდებლობა არ არეგულირებს, რომ ჯერ უნდა დანიშნო ადამიანი და მერე განამწესო. პრობლემას წარმოადგენს იცის, რომ არ არის კონკრეტულად გაწერილი კრიტერიუმები იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ რითაც უნდა იხელმძღვანელოს კონკურსანტის მოსამართლედ დანიშვნისას. ის მოთხოვნები რაც წარმოდგენილი აქვთ ფორმალურია და არ იძლევა იმის საშუალებას, რომ კანდიდატის შეფასება დეტალურად მოხდეს. ამასთან, ადამიანები, რომლებსაც უარი ეთქვათ მოსამართლედ დანიშვნაზე, ვერასდროს მიიღებენ სინამდვილეში პასუხს, თუ რატომ ეთქვათ მათ უარი. დასაბუთებული პასუხის გაცემის ვალდებულება საბჭოს არ გააჩნია“,- აცხადებს ჯანეზაშვილი და დასძენს, რომ „იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არამოსამართლე წევრები ხშირ შემთხვევაში საკმაოდ კრიტიკულები არიან, მაგრამ მათი პოზიციას საბჭოს არამოსამართლე წევრები არ ითვალისწინებენ, რადგან გადაწყვეტილება ხმათა უმრავლესობით მიიღება. მნიშვნელოვან და საკვანძო თემებზე მათი პოზიცია იგნორირებულია ხოლმე”.
ამასთანავე, ჯანეზაშვილის განმარტებით, მნიშვნელოვანია საბჭოს მხრიდან კონკრეტულად ითქვას, მონაწილეობენ თუ არა კონკურსში რეზერვში მყოფი მოსამართლეები.
“მნიშვნელოვანია ასევე რეზერვის ინსტიტუტიც, რომელიც კანონმდებლობით რეგულირდება. მოსამართლე რეზერვში შეიძლება ჩაირიცხოს, როცა მისი შემცირება მოხდება, მაგრამ ეს ვადა მისი სამოსამართლო ვადის ამოწურვას არ უნდა აღემატებოდეს. დღესდღეობით, როგორც ჩემთვის არის ცნობილი, რეზერვში 5 მოსამართლე ირიცხება. მათგან რამდენიმე 7 წელზე მეტია რეზერვშია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ანაზღაურებას იღებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან. როგორც მე მაქვს ინფორმაცია, ეს თანხა ხელზე 400 ლარს შეადგენს. თუკი რეზერვში გვყავს მოსამართლეები და ელოდებიან კონკრეტულ სასამართლოებში გამწესებას, მაშინ როგორ ტარდება კონკურსი რეზერვში ჩარიცხული მოსამართლეების გარეშე? ეს საკითხი დგას, თუმცა პასუხი არ ვიცით. წლების მანძილზე კონკურსი რამდენჯერმე ჩატარდა, ეს მოსამართლეები კი ისევ რეზერვში რჩებიან. უნდა არსებობდეს კონკრეტული რეგულაციები, რომ ამ ადამიანებს წლების განმავლობაში არ ჰქონდეთ ფუჭი მოლოდინები. პრობლემაა ასევე ის, რომ მათზე ვრცელდება ის რეგულაციები, რაც სხვა მოსამართლეებზე, რომ ისინი არ შეიძლება სხვა ანაზღაურებად სამუშაოზე დაინიშნონ, გარდა აკადემიური სამეცნიერო სამუშაოსი. იუსტიციის საბჭო ცალსახად არ ეუბნება მათ უარს. ვფიქრობთ, რომ რეგულაციები რეზერვთან დაკავშირებით დასახვეწია, რაც პრობლემას ქმნის როგორც მოსამართლეებისთვის, ასევე სისტემისთვის. ამასთანავე, არ არის განსაზღვრული, რა რაოდენობის მოსამართლე სჭირდება ქვეყანას. ამიტომაც არის, რომ ხან 35 საშტატო ერთეულზე აცხადებენ ვაკანსიას, ხან სხვა რაოდენობაზე. დათვლა და დაანგარიშება არ ხდება, რამდენი მოსამართლეა საჭირო, რომ გადატვირთულობის პრობლემა არ იყოს”, _ აცხადებს ჯანეზაშვილი.
გარდა ამისა, ჯანეზაშვილი ხაზს უსვამს მივლინების პრაქტიკას და აღნიშნავს, რომ მოსამართლეთა სურვილის გათვალისწინება არ ხდება.
“მანკიერი პრაქტიკაა, რომ მოსამართლე, რომელსაც განაცხადი კონკრეტულ სასამართლოში ჰქონდა შეტანილი, იშვიათად ინიშნება იმ სასამართლოში, სადაც წარადგინა განაცხადი. ანუ, შეიძლება, სრულიად სხვა სასამართლოში დაინიშნოს და იმავე დღეს მივლინებულ იქნეს სრულიად სხვა ქალაქში და სხვა სასამართლოში. მივლინების პრაქტიკა კიდევ უფრო მანკიერი გახდა დანიშვნის პროცესში. მე თავად შევსწრებივარ სიტუაციას, როდესაც სხდომის მდივანი ურეკავს მოსამართლეს და ეკითხება თანახმა არის თუ არა ქუთაისის მაგივრად, სადაც მას ჰქონდა განაცხადი შეტანილი, მცხეთაში განმწესდეს? სხდომის მდივანს თუ ეს ადამიანი ეტყვის რომ თანახმაა, ეს უკვე საკმარისია იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსთვის. ადამიანი უნდა დაიბარო და ისე უთხრა ეს, ან არადა საშუალება მაინც მისცე არჩევანი თავად გააკეთოს, როდესაც მას სამუშაო ადგილს უცვლი”, _ ამბობს ჯანეზაშვილი.
საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს არამოსამართლე წევრი ევა გოცირიძე არასამთავრობო ორგანიზაციის შენიშვნებს სამართლიანად მიიჩნევს და აცხადებს, რომ მიუხედავად საბჭოს არამოსამართლე წევრების მცდელობისა, რომ ეს პრობლემები მოგვარებულიყო, საბჭოს წევრების უმრავლესობა მანკიერი პრაქტიკის გამოსწორებას არ ჩქარობს.
“ვიზიარებ “მოსამართლეთა ერთობის” მოსაზრებებს. ჩვენ მოვითხოვეთ კონკურსის გამოცხადება გადადებულიყო, სანამ ყველაფერი არ დაზუსტდებოდა, მაგრამ არ გაითვალისწინეს. გარდა კრიტერიუმებისა სხვა პრობლემებიც არის. წინა კონკურსის დროს საბჭომ კანონის შეუსაბამოდ იმოქმედა, როდესაც კონკურსის პროცედურა ორ ნაწილად გახლიჩა და კონკურსის ერთი ნაწილი მოაქცია კანონის ჩარჩოში. კანონის მიხედვით, მოსამართლე კონკრეტულ ვაკანტურ ადგილზე შეიძლება გამწესდეს საბჭოს გადაწყვეტილებით, რომელსაც 2/3-ის თანხმობა სჭირდება. საბჭომ კი კონკურსი გაყო, თავიდან კენჭი უყარა კანდიდატებს, ვინც ზოგადად შეიძლება მოსამართლედ აირჩეს, ხოლო როდესაც მათი კონკრეტულ ადგილზე გამწესება მოხდა, ეს გადაწყვიტა არა კონკურსის პირობებით, არამედ საკუთარი შეხედულებებისამებრ. მათი განმარტებით, ამას თითქოს არ ესაჭიროებოდა 2/3-ის თანხმობა. ეს კანონდარღვევა იყო, რადგან მოსამართლის განმწესება კონკრეტულ ვაკანტურ თანამდებობაზე უნდა მომხდარიყო და არა მათი მოსამართლედ არჩევა. ამ დარღვევის გამოსასწორებლად დავაყენეთ საკითხი, რომ თავიდანვე ჩატარდეს კონკურსი ერთ ეტაპად. ნამდვილად აღარ დავუშვებთ ამას, რომ კონკურის ორ ეტაპად ჩატარდეს. არამოსამართლე წევრები საბჭოს წარვუდგენთ ჩვენს რეგლამენტაციას როგორ უნდა ჩატარდეს კონკურსი. თუ ის არ გაითვალისწინებს ჩვენს რეგლამენტს და გადაწყვეტს, რომ ძველებურად გააგრძელოს კანონდარღვევა, მაშინ ჩვენ სხვა ზომებს მივმართავთ და კონკურსში მონაწილეობას არ მივიღებთ”,_ აცხადებს გოცირიძე.
მისივე თქმით, საბჭოს მიერ ძირითადად უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოსაზრებებია გათვალისწინებული და ხშირ შემთხვევაში არამოსამართლე წევრების პოზიცია იგნორირებულია.
“საშიშროება იმისა, რომ რამდენიმე ადამიანმა მიიღოს გადაწყვეტილება და არა საბჭომ, არსებობს. საკითხთა უმრავლესობის გადაწყვეტას უბრალო უმრავლესობა სჭირდება. ანუ არამოსამრთლე წევრების გარეშეც შეიძლება ბევრი საკითხის გადაწყვეტა. ჩვენი თანხმობა საჭიროა მხოლოდ მოსამართლეთა გამწესების, დისციპლინარული პასუხისმგებლობის დროს და მცირე შემთხვევებში. ჩვენი მრავალი წინადადება თითქმის ყოველთვის იგნორირებულია. მიჭირს იმის თქმა ამას ვინ წყვეტს, მაგრამ ცხადია, აქ დიდია უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის გავლენა და მისი პოზიცია, როგორც წესი, ყოველთვის გაზიარებულია მოსამართლე წევრების მხრიდან. მოსამართლეებს თავიანთი ინტერესები აქვს, რომელიც ხშირად განსხვავდება ჩვენგან, ამიტომ კუბლაშვილის პოზიციას იზიარებენ”,_ აცხადებს გოცირიძე.
რაც შეეხება რეზერვში მყოფ მოსამართლეებს, გოცირიძე ამბობს, რომ ისინი კონკურსებში მონაწილეობას ვერ იღებენ და წლების განმავლობაში რეზერვში რჩბიან.
“ფაქტია ის, რომ ძალიან იშვიათად ან საერთოდ არ ხდებოდა რეზერვში მყოფი მოსამართლის განმწესება თანამდებობაზე ხელმეორედ. რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ეს ინსტიტუტი გამოყენებული იყო არა იმ მიზნით, რასაც უნდა ემსახურებოდეს, არამედ არასასურველ მოსამართლეთა თავიდან მოსაცილებლად. კონკურსიც კი იმგვარად ტარდებოდა, რომ იუსტიციის უმაღლეს სკოლადამთავრებულების კანდიდატურები განიხილებოდა პირველ რიგში და თუ რჩებოდა ადგილები შემდეგ ცხადდებოდა კონკურსი ყოფილი მოსამართლეებისთვის. ამ პრაქტიკას შევეწინააღმდეგეთ და აღვკვეთეთ. ახლა კონკურსი ყველა კანდიდატისთვის ტარდება, მათ შორის რეზერვში მყოფი მოსამართლეებისთვისაც. ამასთან, მიგვაჩნია, რომ როდესაც სხვადასხვა სასამართლოში საქმეების მოზღვავებაა, რეზერვში მყოფი მოსამართლეები უნდა მიამაგრონ ამ სასამართლოს და არა რომელიმე სასამართლოს მოქმედი მოსამართლე. პასუხები ასეთ საკითხებზე ხან უარყოფითია, ხან ორაზროვანი. როგორც წესი რეზერვის მოსამართლეები დაწუნებულები არიან და მათი გამწესება არ ხდება. იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს კი მათი ვადის ამოწურვამდე სრულიად გათავისუფლების უფლება არ აქვს. ამასთან, არ არის განსაზღვრული კონკრეტული რაოდენობა, რამდენი მოსამართლე სჭირდება ქვეყანას. ეს შეიძლება მოსახლეობის რაოდენობასთან, საქმეების რაოდენობასთან და სხვა სტანდარტებთან იყოს დაკავშირებული. ფაქტია, რომ საქართველოში სხვა ქვეყანაში უფრო ცოტა მოსამართლეა ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებული, ვიდრე სხვა ქვეყნებში. ამიტომ ვფიქრობთ, რომ ეს საკითხიც შესასწავლია და არაერთხელ დავაყენეთ საბჭოს წინაშე. საბჭოს მხრიდან არცერთი ნაბიჯი არ გადადგმულა. ამას სტატისტიკა და მონაცემების მოგროვება სჭირდება, რისი გაკეთებაც არ სურთ”, _ განუცხადა გოცირიძემ “გურია ნიუსს”.
მისივე თქმით, კორკურსის დასრულების შემდეგ მოსამართლეთა შერჩევას დაახლოებით 2 თვე მაინც დასჭირდება.
“გურია ნიუსი” მთალი დღის განმავლობაში ცდილობდა დამატებითი ინფორმაცია კონკურსის მიმდინარეობის შესახებ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნის ლევან მურუსიძისგან მიეღო, თუმცა მასთან დაკავშირება ვერ მოხერხდა.
