და ვრცელ ფართობზე გადაჭიმულ საკუთარ კარმიდამოში თავდაპირველად საკუთარი ხელით ნაგებ წისქვილისა და მცირე ჰესისკენ მიგვიძღვება. დიდი ხნის წინ, როცა საქართველო ჩაბნელდა, მდინარე ნატანების შენაკადზე ერთი კილომეტრი სიგრძის სადერივაციო არხი გაჭრა საკუთარ ეზოში და მცირე ჰესი ააგო. დაახლოებით, ხუთ კილოვატ ენერგიას იღებდა უბნის ხუთი ოჯახისთვის და ბნელი ნათელით უკუაგდო, წისქვილიც იქვე ააგო და საკუთარი თუ სამეზობლოს საფქვავი დღესაც დაუზარელად ჩხრიალებს ოფიჩოსა და სარეკელას ტანდემში.
უფრო დიდი ხნის წინ, 50 წლის უკან, მესამეკლასელმა ბიჭმა აქ ჩალის ღეროში გაყრილ თხილის ჯოხს, ერთ ბოლოზე ჩალის ღეროსავე ფირფიტები გაუკეთა, ზედ ღარით წყლის ჭავლი მიმართა და მინიბორბალიც დატრიალდა. ასე ერთობოდა ბავშვურად “სათამაშო წისქვილით”. მერვე კლასში გადასვლისას კი, ზაფხულის არდადეგებზე უკვე მიკროჰესი ააგო და ჩხირკედელაობით დაწყებული საქმის პირველი სერიოზული შედეგი მიიღო _ ჯიბის ფარნის ნათურების ანთება, როგორც თავისთვის, ისე მეგობრებისთვის გამოგონების სიხარულს უათმაგებდა. პროფესიაც შესაბამისი აირჩია _ მოსკოვის ელტექნიკის ინსტიტუტის რადიოსაინჟინრო ფაკულტეტი დაამთავრა და სოფელში დაბრუნდა. 1976 წელს აქვე აღადგინა რადიოსადგური, სარეტრანსლაციო ხაზი და შეძლო ადგილობრივი გადაცემების დაჭერა, მისი გაძლიერება და სოფლისთვის მიწოდება. ეამაყება, რომ 1991 წელს ბალტიისპირეთში სემინარებზე მიღებული გაღრმავებული ცოდნით, მეგობრებთან ერთად შექმნა გურიის ტელევიზია, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს და ამაყობს, რომ ამ საქმეში მისი, გიგლა ბორჩხაძის წონადი წვლილიც ძევს.
ბავშვობის ასაკიდან სოფელში ცნობილმა “ჩხირკედელამ” რომ სერიოზული პროფესია მიიღო და მასზე ორიენტირებული შედეგებიც დადო, მერე ნაცნობ-უცნობების მარჯვენა ხელადაც იქცა. ხუმრობს, ოჯახის შექმნაც დავაგვიანე და 49 წლის ასაკში “გამაბრიყვეს”, არ მომეშვნენ და ახლა ახალგაზრდა მეუღლესა და ნანატრ ქალ-ვაჟს უდიდეს “მონაპოვრად” თვლის. ფიზიკასა და ტექნიკურ მეცნიერებებზე შეყვარებულმა გეზი სასოფლო სამეურნეო საქმიანობისკენ მას შემდეგ განსაკუთრებით აიღო, როცა მისმა ძმამ, 1975 წელს გურიის რეგიონში პირველმა მიიღო ფუტკრის რძე. ამ ღვთიური მწერის მოშენების შემდეგ, მამის მიერ გაშენებული ვენახის სხვადასხვა სახეობებში, ერთადერთი ძირი ჩხავერის ჯიშის ვაზი ობლად მობუზული მოეჩვენა და მთელი ყურადღება მისკენ მიმართა.
_ 1988 წელს წავიკითხე მეცნიერ ნოდარ ჩხარტიშვილის წერილი _ “გავაშენოთ ჩხავერი”. მასში მითითებული იყო ამ საოცარი ჯიშისთვის საუკეთესო ადგილებად მიჩნეული სოფლები ბახვი, ასკანა და ბაღდადი. რაკი ჩემი სოფელი ვნახე ჩამონათვალში, ბაბუას ნაჩუქარ იმ ერთადერთ ძირ ჩხავერს მივუბრუნდი. ძნელი გასახარებელია, რა არ ვცადე, გადაწვენით, დამაგინებით მოვახერხე მისი გამრავლება და საქმეც დაიძრა. ჩემს ძმასთან მეგობრობდა ჯიშთა გამოცდის სადგურის უფროსი რეზო სალუქვაძე. მთხოვა, კალმები შეგვინახეო. მერე კახეთში წაიღეს და იქ დაამყნევინეს, ჩამოიტანეს ბახვში და ახლა იქ ჩხავერის სერიოზული მეურნეობაა, _ გვიამბობს ბატონი გიგლა.
რაც შეეხება მოვლა-პატრონობას, ჩხავერი საკმაოდ ჭირვეულია ამ მხრივ. ჩვენი მასპინძელი ვაზის ამ სახეობის ერთ-ერთ უარყოფით თვისებად მის მეწლეურობას ასახელებს. ამასთანავე ძალიან მგრძნობიარეა ამინდის მიმართ.
_ გასხვლა ისეთივე მეთოდით სჭირდება, როგორც სხვა დანარჩენი ჯიშის ვაზს. შეწამვლა, სულ ცოტა ექვსჯერაა საჭირო. მას განსაკუთრებით აზიანებს ფილოქსერა, სოკოვანი დაავადება, რომელიც საქართველოში ამერიკიდან შემოჰყვა იზაბელასა და ნოას ჯიშის ვაზს. თუმცა, ამინდზე ბევრია დამოკიდებული. შარშან კარგად ესხა, მაგრამ არ დამწიფდა. წელს ნაკლებად ასხია, მაგრამ სიმწიფის კარგ სტადიაშია. ვნახოთ, შემოდგომის ბოლომდე, რას მოგვიძღვნის ამინდი, წელს ძალიან ცვალებადობს ბუნება, _ ცას ასცქერის ბატონი გიგლა და ჩხავერის უნიკალურ თვისებაზე გვიამბობს, რაც მხოლოდ დაძველებისას მჟღავნდება, ჩვენში ჩხავერის გაშენების მსურველებს კი ურჩევს, ამ საქმეზე სერიოზული ორიენტირება მოახდინონ და მხოლოდ თხილის გაშენებით დაკავებულ მსურველებს თხოვს, ვაზის და ღვინის ქვეყანაში ჩხავერის პოპულარიზაცია მისი გაშენებით დაიწყონ. კალმების მიცემას არავისთვის დაინანებს. ახლა კი ჩხავერის ჯიშის გაახლებაზე ახალი მეთოდით ზრუნავს _ ფილოქსერაგამძლე ამერიკულ მწარე საძირეზე დამყნობა დაიწყო და შედეგსაც არ ემდურის.
გიგლა ბორჩხაძის ჰექტარნახევარ საკარმიდამო ნაკვეთზე ტყის მასივს, ასწლოვან წიფლებსა და წაბლის ტყეს ცალკე სავანე აქვს. მოშორებით ბამბუკის ეგზოტიკური ჯიშების ტყე შრიალებს, რომლის მასალისგანაც სერიოზულ ბიზნესს აპირებს.
_ წაბლის მოსავალი თხილისას მირჩევნია. საადრეო ჯიშის გამოყვანაზეც ვზრუნავ, რომელიც აგვისტოს ბოლოს მწიფდება, _ გვაჩვენებს ცადაწვდილ წაბლის ხეებს, რომლის ერთ ძირზეც მიღებულმა მოსავალმა, მისივე თქმით, 2 000 ლარი შემოუტანა ოჯახში.
რაც შეეხება კულტურულ ნარგავებსა და ხეხილს, ბორჩხაძეების კარმიდამოში ნაირ-ნაირი ჯიშის მსხალსა და ვაშლს სათვალავი არევია: _ მოძღვრის, საივანობო, ხატრის, თავრუჯული, სესელა, კაცისთავა, ხეჭეჭური, საუნდომო… _ ითვლის მსხლის ჯიშებს და შემდეგ ვაშლის ხეების ძირას მივყავარ, _ აგერ დემირა, ნაცარა, სამეფო… ცოტა ასაკი მომეძალა და ვჩქარობ, ყველაფრის გაახლება და გადახალისება მოვასწრო, გული მწყდება, რომ ჩემი ნებისმიერი საქმიანობის დაინტერესებულთა ნაკლებ რაოდენობას ვხედავ, არადა, მსურს ყველას ვასწავლო, გამოცდილება გავუზიარო დსა ნერგებით თუ კალმებითაც მოვამარაგო, _ ასეთი სურვილითა და ფიქრითაა მომართული ბატონი გიგლა.
და მაინც, გიგლა ბორჩხაძის საქმიანობა ორი მიმართულებითაა მოტივირებული _ სერიოზულად მიხედოს ჩხავერის მეურნეობას და საკუთარი მცირე ჰესისთვის დადგას გაუმჯობესებული ტურბინა, რასაც რეკონსტრუქციის გზით უნდა მიაღწიოს. ასევე მზის ენერგიის “მოთვინიერებაზეც” უჭირავს თვალი, ამბობს, რომ თანამედროვე ნახევარგამტარული ტექნოლოგიებით ადვილად შეიძლება ასეთი ენერგიის მიღება.
_ არატრადიციული ენერგიების საკუთარ მფლობელობაში მოქცევა, პლუს ჩხავერის სამკურნალო თვისებებით გაჯერებული ენერგია, ჩვენი ხალხის კულტურის და მისი თვითმყოფადობის უკვდავებას ნიშნავს, _ ლოგიკური ფორმულირებით ამთავრებს ჩვენთან სააუბარს წარსულში ჩხირკედელა, ახლა კი საკმაო მეცნიერული პოტენციალის მქონე ჩვენი მასპინძელი, რომელსაც ბევრი არ იცნობს ამ კუთხით, თუმცა, მის მიერვე გაკეთებული საქმის მნახველს, გიგლა ბორჩხაძის გაცნობის ინტერესი ნამდვილად გაუათკეცდება.
